zaryadlangan ogʻir va yengil zarralarning modda bilan oʻzaro taʼsiri

PPTX 15 pages 279.8 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 279.8 KB

File type PPTX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

powerpoint presentation zaryadlangan ogʻir va yengil zarralarning modda bilan oʻzaro taʼsiri 1. zaryadlangan ogʻir va yengil zarralarning modda bilan oʻzaro taʼsiri 2. ogʻir zarralarning yoʻqotish mexanizmlari va diapazoni 3. yengil zarralarning nurlanishi va sochilish hodisalari reja: kirish kirish, zarrachalar fizikasi doirasida muhim boʻlib, ogʻir zarrachalar (masalan, myuonlar) va yengil zarrachalar (masalan, elektronlar) moddalar bilan qanday oʻzaro taʼsirlashishini tushunishni taqozo etadi. ogʻir zarrachalar, kam radiatsiya tezligiga ega, energiyani kichik qismlarda uzluksiz yoʻqotadi, yengil zarrachalar esa koʻproq radiatsiyaga ega va katta energiya yoʻqotishlari orqali xarakterlanadi. bethe-bloch formulasi moddadagi ionlanish energiyasi yo'qotilishini tavsiflash uchun ishlatiladi, lekin u faqat og'ir zarrachalar uchun amal qiladi, chunki yengil zarrachalar uchun radiatsiya yo'qotishlari muhim rol o'ynaydi. zaryadlangan og'ir zarralar zaryadlangan og'ir zarralar (masalan, protonlar, alfa-zarralar) asosan ionlash va qo'zg'alish orqali materiya bilan ta'sirlashadi, bu jarayonlarda atomlardan elektronlarni ajratib chiqarish uchun ko'p energiya sarflanadi. og'ir zarralar katta massasiga ega bo'lganligi sababli, ular materiya ichida to'g'ri chiziq bo'ylab harakatlanadi …

2 / 15

yoʻqotish xususiyatlariga ta’sir qiladi. yengil zarralarning ingichka yoʻnalishli yoʻllari ularning oʻzaro ta’sirlashuvi jarayonida ogʻir zarralarga qaraganda katta burchakka tarqalishiga olib keladi, ayniqsa past energiyalarda. modda bilan o'zaro ta'sir mexanizmlari og'ir zarrachalar asosan ionlanish va qo'zg'alish orqali modda bilan ta'sirlashadi, energiyaning ~1-2 mev gacha bo'lgan diapazonida ushbu jarayonlar dominant hisoblanadi. yengil zarrachalar, masalan, elektronlar bremsstrahlung nurlanishini hosil qilishi mumkin, bu esa yuqori energiyalarda (>10 mev) energiyaning sezilarli qismini yo'qotishga olib keladi. chastotasi 10^15 hz bo’lgan elektromagnit to’lqin modda bilan ta’sirlashganda fotoelektrik effekt, kompton sochilish va juft hosil qilish kabi hodisalar yuzaga keladi. ionlanish va qo'zg'alish qo'zg'alish atomdagi elektronlarni yuqori energiya holatiga o'tkazadi, lekin ionlanishdan farqli ravishda elektron butunlay ajralib chiqmaydi, energiya sarfi ionlanishdan kamroq, odatda bir necha ev atrofida bo'ladi. ionlanish og'ir zarralarning energiyasini yo'qotishining asosiy usuli bo'lib, atomlardan elektronlarni ajratib chiqaradi, bu esa musbat ionlar va erkin elektronlar hosil bo'lishiga olib keladi, energiya sarfi 34 ev atrofida. og'ir zarralar moddada …

3 / 15

nishon rentgen nurlari spektrini hosil qiladi, bunda bremsstrahlung uzluksiz spektr hosil qiladi va bu spektrning maksimal energiyasi elektron energiyasi bilan belgilanadi. cherenkov nurlanishi cherenkov nurlanishi, yorug'lik tezligidan tezroq harakatlanuvchi zarrachalar dielektrik muhitdan o'tganda hosil bo'ladi, bu esa elektromagnit nurlanishning konus shaklidagi to'lqin frontini yaratadi. ushbu nurlanishning intensivligi zarrachaning zaryadiga proportsional va emissiya burchagi cos θ = 1/(nβ) bilan aniqlanadi, bu yerda n - sindirish ko'rsatkichi va β - zarrachaning tezligi/yorug'lik tezligi nisbati. cherenkov nurlanishi rentgen va gamma nurlanishining hisoblagichlarida yuqori energiyali zarrachalarni aniqlash uchun ishlatiladi, chunki nurlanishning spektri ultrabinafsha rangdan ko'rinadigan diapazonga qadar davom etadi. ko'p marta sochilish oʻrtacha kvadrat sochilish burchagi rutherfordning sochilish formulasi va bethe formulasiga bogʻliq, zarrachaning zaryadi kvadrati va materialning atom raqami bilan proportsional. koʻp marta sochilish zarrachaning material bilan oʻzaro taʼsiri natijasida koʻplab kichik burchak ostida ogʻishlar yigʻindisidan iborat boʻlib, umumiy traektoriyaning ogʻishiga olib keladi. koʻp marta sochilish ogʻir zarrachalar (protonlar, alfa-zarrachalar) uchun muhim ahamiyatga …

4 / 15

strahlung (tormozlanish nurlanishi) tufayli ham sodir boʻladi, ayniqsa yuqori energiya (10 mev dan yuqori) va yuqori z materiallarda muhim hisoblanadi. bragg egri chizig'i bragg egri chizig'i zarrachalarning materiya bilan o'zaro ta'siri natijasida hosil bo'ladi, bunda ionlashishning o'ziga xos energiyani yo'qotishi zarracha energiyasi kamayishi bilan ortadi. bragg cho'qqisi, asosan, og'ir zaryadlangan zarrachalarning energiyasi past bo'lganda va nisbiy tezligi kam bo'lganda sodir bo'ladi, chunki ular materiyaga asta-sekin ta'sir qiladi va ionlashishning yuqori darajasiga erishadi. bragg egri chizig'i og'ir zarrachalarning materiyadan o'tishidagi energiya yo'qotishini tasvirlaydi; maksimal ionlashish (bragg cho'qqisi) zarrachaning dastlabki energiyasining qoldiq masofasida sodir bo'ladi. zarralarni aniqlash kalorimetrlar zarrachalarning energiyasini o'lchash uchun ishlatiladi. ular zarrachalarning to'liq energiyasini yutib, shu energiyaga proportsional signal hosil qiladi. zarrachani aniqlashda ko'p ishlatiladigan usul - sintillyatsiya detektorlari. bu detektorlar ionlashgan nurlanish ta'sirida fotonlar chiqaradi, ularning soni energiya depozitiga proportsional. cherenkov nurlanishidan foydalanadigan detektorlar zarrachaning tezligini aniqlaydi. agar zarracha muhitda yorug'lik tezligidan tezroq harakatlansa, cherenkov nurlanishi hosil bo'ladi. …

5 / 15

zaryadlangan ogʻir va yengil zarralarning modda bilan oʻzaro taʼsiri - Page 5

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "zaryadlangan ogʻir va yengil zarralarning modda bilan oʻzaro taʼsiri"

powerpoint presentation zaryadlangan ogʻir va yengil zarralarning modda bilan oʻzaro taʼsiri 1. zaryadlangan ogʻir va yengil zarralarning modda bilan oʻzaro taʼsiri 2. ogʻir zarralarning yoʻqotish mexanizmlari va diapazoni 3. yengil zarralarning nurlanishi va sochilish hodisalari reja: kirish kirish, zarrachalar fizikasi doirasida muhim boʻlib, ogʻir zarrachalar (masalan, myuonlar) va yengil zarrachalar (masalan, elektronlar) moddalar bilan qanday oʻzaro taʼsirlashishini tushunishni taqozo etadi. ogʻir zarrachalar, kam radiatsiya tezligiga ega, energiyani kichik qismlarda uzluksiz yoʻqotadi, yengil zarrachalar esa koʻproq radiatsiyaga ega va katta energiya yoʻqotishlari orqali xarakterlanadi. bethe-bloch formulasi moddadagi ionlanish energiyasi yo'qotilishini tavsiflash uchun ishlatiladi, ...

This file contains 15 pages in PPTX format (279.8 KB). To download "zaryadlangan ogʻir va yengil zarralarning modda bilan oʻzaro taʼsiri", click the Telegram button on the left.

Tags: zaryadlangan ogʻir va yengil za… PPTX 15 pages Free download Telegram