buddaviylik

PPTX 1.3 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1479581063_64534.pptx /docprops/thumbnail.jpeg 5-mavzu. buddaviylik. mavzu. buddaviylik. reja: 1.buddaviylik asoschisining shaxsi. 2.buddaviylik ta`limoti va tarqalishi. 3.o`rta osiyoda buddaviylikning tarqalishi. 4.buddaviylik manbalari va oqimlari. buddizm dunyodagi eng yirik dinlar ichida qadimiylaridan biri hisoblanib, mil. av. vi-v asrlarda hindistonda vujudga kelgan. bu dinga e`tiqod qiluvchilar, asosan, janubiy, janubi-sharqiy va sharqiy osiyo mamlakatlari: shri lanka, hindiston, nepal, butan, xitoy, singapur, malayziya, indoneziya, mongoliya, koreya, v’etnam, yaponiya, kombodja, birma, tailand, laosda va qisman evropa va amerika qit`alarida, rossiya federatsiyasining tuva, buryatiya, kalmikiya respublikalarida istiqomat qiladilar. hozirgi kunda e`tiqod qiluvchilar soni jihatidan buddizm xristianlik, islom va hinduizmdan so`ng to`rtinchi o`rinni egallaydi. buddistlarning soni taxminan 700 mln. atrofida bo`lib, ulardan 1 mln. ga yaqini rohiblardir. buddizm asoschisining shaxsi ismi siddxartxa – shaxsiy ism, gautama – urug’ nomi, shakyamuni – «shakya qabilasidan chiqqan donishmand», budda – «nurlangan», tadxagata – «shunday qilib, shunday ketgan», djina – «g’olib», bxagavan – «tantana qiluvchi». buddaning biografiyalari «maxavostu» – milodning ii asrida yozilgan …

tadi. u beshta rohib bilan qishloqma-qishloq kezib yuradi. shu asnoda siddxartxa bir narsaga amin bo`ldi: bu yo`l uni o`z oldiga qo`ygan maqsad, ya`ni insoniyatni azob-uqubatdan qutqarish sari olib bormaydi va u rohiblar jamoasidan ajraladi. birmuncha vaqt changalzor o`rmonlarda kezib, xorib charchagach, bir daraxtning tagida dam olish uchun o`tiradi, va o`zicha, to haqiqatni topmaguncha shu erdan turmaslikka qaror qiladi. bu o`tirishning 49 kuni uning qalbidan «sen haqiqatni topding» degan sado keladi shu ondan u budda – nurlangan deb ataldi. u tagida o`tirgan daraxt esa – nurlangan daraxt (botxa) deb atala boshladi. budda o`zining birinchi da`vatini varanasi yaqinidagi rishipatana bog’ida, o`zining besh rohib do`stlariga qildi va ular buddaning birinchi shogirdlari bo`ldilar. budda hayot vaqtida budda 40 yil mobaynida hindistonning turli joylarida bo`ladi, odamlarga o`z g’oyalarini etkazadi, singdiradi va 80 yoshida kushtnagara degan joyda dunyodan o`tadi. uning jasadi, hind udumiga ko`ra, kuydirilib, xoki 8 ta buddist jamoalariga bo`lib yuborildi va har bir jamoa …

`g’ri tushunish (to`g’ri e`tiqod qilish) – buddaning birinchi da`vatida so`z yuritilgan to`rt haqiqatni bilish va unga ishonish; to`g’ri niyat qilish – dunyoviy lazzat-halovatlardan xalos bo`lishga, keraksiz fikrlar va boshqalarga zarar etkazib qo`yishdan saqlanishga intilish; o`zini to`g’ri tutish – o`ziniki bo`lmagan narsaga ko`z olaytirmaslik, ortiqcha hissiyotga berilmaslik; to`g’ri anglash – o`z tanasi va ruhiga o`zini yo`qotib qo`ymaydigan darajada nazoratda bo`lish hamda bunda ehtiroslar va iztiroblarga chek qo`yish; to`g’ri harakat qilish – o`zidagi yomon tuyg’ularni jilovlash hamda ezgu tuyg’ular va harakatlarni rivojlantirish; to`g’ri hayot kechirish – noma`qul hayot tarzidan saqlanish; to`g’ri fikr yuritish – kamolotning to`rt bosqichini ketma-ket bosib o`tish; to`g’ri gapirish – yolg’ondan, tuhmatdan, haqoratdan va befoyda gaplardan saqlanish. donishmandlik bu buddizmning asosiy maqsadi bo`lib, narsalar tabiatini to`g’ri tushunishdan iborat. yuqorida ko`rsatilgan uch amaliyot bosqichini o`tagan inson oxir-oqibat oliy saodatga, ya`ni nirvana holatiga erishadi. nirvana so`zining lug’aviy ma`nosi – «o`chish, so`nish». buddizm keng tarqaldi mil. av. 273-232 yillarda hukmronlik qilgan imperator …

bu jarayonning boshlanishini biroz ertaroq deb hisoblaydilar. tadqiqotchi b.a. litvinskiyning fikricha, buddizm shimoli-g’arbiy hindiston va janubiy afg’oniston (qandahor) orqali taxminan mil. av. iii asrda baqtriyaga (o`zbekistonning janubiy hududlari) tarqala boshlagan. hozirgi termizdagi qora-tepa, fayoz-tepa, sayram, quva va boshqa joylarda topilayotgan budda haykalchalari yoki ularning parchalari, ayritomdagi ayvon peshtoqi parchasidagi buddist musiqachilarning tasviri va boshqa osori atiqalar, saroy va ibodatxonalar o`rta osiyodagi buddizm haqida xabar beruvchi manbalardir. buddizm dini manbasi tripitaka (yoki tipitaka – «uch savat» ma`nosini anglatadi). tripitaka uch qismdan iborat budda targ’ibotining haqiqiy bayoni hisoblangan sutra matnlari – sutra-pitaka buddizmning falsafiy va psixologik muammolarini bayon qilgan abxidxarma matnlari – abxidxarma-pitaka rohiblik axloqi, xonaqohlar nizomlariga bag’ishlangan vinaya matnlari – vinaya-pitaka buddizm dini oqimlari tsintu xinayana chan’-buddizm tantrizm tenday maxayana lamaizm xinayana oqimi buddizmning asosiy yo`nalishlaridan biridir. xinayana «kichik arava» ma`nosini anglatib, u diniy yo`nalish sifatida mil. av. i asrda shakllangan. bu yo`l juda og’ir, shu sababli faqat monaxlargina nirvana holatiga …

ishi daosizm, hatto qadimgi xitoy «sinizm»i ta`sirida shakllangan. tenday bu nom shunday deb atalgan bir ibodatxona nomi bilan bog’liq. mazkur yo`nalishning ilk va ko`zga ko`ringan vakillaridan biri monax chji-i bo`lgan. tenday yo`nalishi o`z tarafdorlari orasida katta obro`ga ega bo`lgan va xiv asrga qadar mavjud bo`lgan. tantrizm hindistonda birinchi ming yillik o`rtalarida vujudga kelib, keyinchalik xitoyga ham o`tgan. buddizmning ushbu yo`nalishi viii asrga kelib juda taraqqiy topdi. chan’-buddizm mazkur yo`nalishning nomi sanskrit tilidagi «dxiana» (meditatsiya, fikrni jamlash) so`zidan kelib chiqqan. hindistonda vujudga kelgan dxiana buddizm maktabi tarafdorlari vaqti-vaqti bilan tashqi olamdan uzilib, ushbu abadiy tashvishlardan chetlanish va fikrni bir nuqtaga jamlash ta`limotini ilgari surganlar. lamaizm buddizmning asosiy yo`nalishlaridan biri bo`lib, u tibet tilida «lama» – «eng ulug’» degan ma`noni anglatadi. mazkur diniy yo`nalish rahbari shu nom bilan – lama deb ataladi. lamaizm tibetda vii-xiv asrlarda tibetliklarning qadimiy dini bon-po (shamanizmning bir turi) unsurlarini qabul qilgan maxayana va tantrizm asosida vujudga kelgan …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "buddaviylik"

1479581063_64534.pptx /docprops/thumbnail.jpeg 5-mavzu. buddaviylik. mavzu. buddaviylik. reja: 1.buddaviylik asoschisining shaxsi. 2.buddaviylik ta`limoti va tarqalishi. 3.o`rta osiyoda buddaviylikning tarqalishi. 4.buddaviylik manbalari va oqimlari. buddizm dunyodagi eng yirik dinlar ichida qadimiylaridan biri hisoblanib, mil. av. vi-v asrlarda hindistonda vujudga kelgan. bu dinga e`tiqod qiluvchilar, asosan, janubiy, janubi-sharqiy va sharqiy osiyo mamlakatlari: shri lanka, hindiston, nepal, butan, xitoy, singapur, malayziya, indoneziya, mongoliya, koreya, v’etnam, yaponiya, kombodja, birma, tailand, laosda va qisman evropa va amerika qit`alarida, rossiya federatsiyasining tuva, buryatiya, kalmikiya respublikalarida istiqomat qiladilar. hozirgi kunda e`tiqod qiluvchilar soni jihatidan bu...

PPTX format, 1.3 MB. To download "buddaviylik", click the Telegram button on the left.

Tags: buddaviylik PPTX Free download Telegram