raqobat va monopoliya

PPTX 29 pages 558.3 KB Free download

29 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 558.3 KB

File type PPTX

Pages 29

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 29

raqobat va monopoliya raqobat va monopoliya na mavzu: raqobat va monopoliya reja: 1. . raqobatning iqtisodiy mazmuni va rivojlanish bosqichlari 2. raqobat shakllari va usullari 3. monopoliya, uning vujudga kelishi va turlari 4.monopoliyaning afzalliklari va kamchiliklari raqobat — bu yuqori foyda va omilli daromad olish hamda naflilikni eng yuqori darajaga etkazish maqsadida bozor sub'ektlari iqtisodiy manfaatlarining to'qnashishidir. ishlab chiqaruvchilar o'rtasidagi raqobat: tovarlarni qulay sharoitda ishlab chiqarish, yuqori narxlarda sotish va bozordagi mavqeini mustahkamlash orqali eng ko'p foyda olishga qaratiladi. resurs egalari o'rtasidagi raqobat: o'zlarining iqtisodiy resurslarini (kapital, er, ishchi kuchi) yuqori narxlarda sotish orqali ko'proq omilli daromadga ega bo'lishga qaratiladi. iste'molchilar o'rtasidagi raqobat: daromadlarning mavjud darajasida ko'proq miqdordagi tovarlarni sotib olishga, ya'ni sarflagan puli evaziga ko'proq naflilikga ega bo'lishga qaratiladi. raqobatchilik muxiti-bu raqobat uzluksiz va cheklanmagan xolda borishi uchun kerakli shart sharoitning mavjudligidir bunday muxit erkin raqobatli bozorga xosdir. raqobat usullari – raqobat kurashida qo'llaniladigan vosita va dastaklardan iborat bo'lib, …

2 / 29

oshirish usuliga ko'ra: narx vositasida raqobat; narxdan boshqa vositalar orqali olib boriladigan raqobat. 5.amalga oshirish yo'liga ko'ra: halol raqobat; g'irrom raqobat. tarmoq ichidagi raqobat – mahsulot ishlab chiqarish va sotishda qulay sharoitga ega bo'lish uchun bir tarmoq korxonalar o'rtasida boradi. tarmoq ichidagi raqobat natijasida turli ishlab chiqaruvchilar tovarlarning individual (alohida) narxi, bozor narxiga aylanadi. tarmoqlar o'rtasidagi raqobat – turli tarmoq korxonalari o'rtasida yuqori foydaga ega bo'lish uchun boradi. bu raqobat natijasida korxonalarda hosil bo'lgan turli foyda normalari o'rtacha foydaga aylanadi g'irrom raqobat -raqobatlashuvning noan'anaviy, jamiyat tomonidan e'tirof etilmagan, ijtimoiy ahloq qoidalari doirasidan chetga chiquvchi, noiqtisodiy (ya'ni, jismoniy kuch ishlatish, majburlash, raqiblarning obro'siga putur etkazish va h.k.) usullaridan foydalanishdir. halol raqobat – raqobat kurashida jamiyat tomonidan tan olingan iqtisodiy usullarni qo'llash, o'zining maqsad va manfaatlariga erishishda umumjamiyat manfaatlariga zid keluvchi holatlarni qo'llamaslik kabi qoidalarga asoslanadi. narxning raqobat vositasi sifatida qo'llanilish darajasiga qarab narx yordamidagi va narxsiz raqobat ajratiladi. tartibga solinadigan raqobat …

3 / 29

dempping narxlarni qullash-bunda milliy ishlab chiqaruvchilar o'zlarining tovarlarini boshqa mamlakatlarga ichki bozordagi narxlardan, ayrim hollarda tannarxdan ham past bo'lgan narxlarda chiqaradi. 3.narxlardan chegirma qilish-bunda tovar narxlaridan muayyan foizda chegirma qilinadi. 4.imtiyozli narxlarni qullash-bunda xarid hajmini kupaytirib borgan iste'molchilarga rag'batlantiruvchi imtiyozli (pasayib boruvchi) narxlardan foydalaniladi. 1. tovar sifatini tabaqalashtirish - bir xildagi ehtiyojni qon-diradigan va bir turga mansub bo'lgan tovarlar turlicha iste'mol xossalariga ega bo'ladi. 2.tovarlarni kreditga sotish - tovarlar nisbatan ortiqcha bo'lgan sharoitda ishlab chiqaruvchi o'z tovarlarini narxini kechiktirib to'lash sharti bilan sotib, raqiblaridan ustun kelishi mumkin . 3.sotish vaqtida va kafolatlangan muddatda tekin servis xizmati ko'rsatish. 4.marketing - uning vositasida mahsulot ishlab chiqarish va sotish jarayonini talabga moslashtirishga harakat qilinadi. 5.reklama, tovar belgilari, firma muhirlari hamda qadoqlash usullari tovarlar jozibadorligini oshirish va sotish hajmining ko'payishini rag'batlantirishning muhim yo'llari hisoblanadi. narxsiz raqobatlashish: monopoliyalarning vujudga kelish sabablari: kapitalning to'planuvi va markazlashishi; fan-texnika taraqqiyoti; davlatning ayrim faoliyat sohalarini qo'llab-quvvatlashi; ishlab chiqarishdagi obektiv …

4 / 29

kapitalning to'planishi hamda korxonalarning turli yullar bilan birlashishi natijasida vujudga keladi. kartel -bir tarmoq korxonalarning ittifoqi bo'lib, uning ishtirokchilari to'liq iqtisodiy mustaqilligini saqlab qoladi, faqat ishlab chiqarish hajmi, sotish bozorlari va baholari to'g'risida kelishib oladi. sindikat- bir turdagi maxsulot ishlab chiqaruvchi korxonalar birlashmasi bo'lib, uning a'zolari ishlab chiqarish sohasida mustaqilligini saqlab qoladi, mahsulot esa sindikat mulki sifatida sotiladi. trest — ishlab chiqarish vositalari va mahsulotga birgaliqda egalik qiluvchi korxonalar guruhi bo'lib, foyda qo'shilgan kapital hajmiga qarab taqsimlandi. konsern – formal mustaqqil korxonalar ittifoqi bo'lib, uning doirasida bosh firma barcha qatnashchilar ustidan moliyaviy nazoratni tashkil qiladi. 4.monopoliyalarning afzalliklari va ijtimoiy –iqtisodiy oqibatlari monopoliyaning ijobiy tomonlari sifatida quyidagilarni qayd qilish mumkin: mahsuloti odatda, yuqori sifat bilan ajralib turadi; ishlab chiqarish xarajatlarini kamaytirish va resurslarni tejash imkonini beradi; ishlab chiqarishni fan-texnika taraqqiyoti yutuqlari asosida rivojlantirish uchun katta moliyaviy mablag'larga va iqtisodiy imkoniyatlarga ega bo'ladi. monopoliyaning salbiy tomoni sifatida quyidagi jixatlarni ko'rsatish mumkin: 1) …

5 / 29

yuqori foydani qo'shimcha urinishlarsiz o'zlarining bozordagi hukmronliklari hisobiga olishlari mumkin. 4) iqtisodiyotda demokratik harakatlarning to'sib qo'yilishi- monopolistlar iqtisodiyotdagi erkin va halol raqobatga to'sqinlik qilib, nisbatan kuchsiz bo'lgan korxonalarni o'zlariga bo'ysundirishlari, o'z xodimlarining mehnatiga pasaytirilgan miqdorda haq to'lash, past sifatli tovarlarni ishlab chiqarish, o'ta darajada oshirib yuborilgan sotish narxlari (yoki pasaytirilgan xarid narxlari), o'z mahsulotini iste'mol qilishga bilvosita usul orqali majburlash kabi kamsituvchi shartlarini ko'ndalang qo'yishlari mumkin. antimonopol qonunchilik antimonopol qonunchilikning kelib chiqishi. antimonopol siyosat. monopol faoliyatni tartibga solish chora-tadbirlari. iqtisodiyotda monopollashuv printsiplari kuchayib borishi bilan raqobat cheklanadi, shu sababli raqobatchilik muhitini vujudga keltirishda davlat ham qatnashadi. bu esa, davlatning monopoliyalarga qarshi siyosatida o'z aksini topadi davlatning antimonopol siyosati- monopoliyalar faoliyatini cheklash, tartibga solish va raqobatchilik muhitini vujudga keltirishga qaratiladi. monopolist – monopol foydaga ega bo'lish uchun imkoniyat yaratadigan tovar hajmi va narxi ustidan nazoratni amalga oshiruvchi firma. monopolistik foyda – bozor va ishlab chiqarish ustidan narx nazoratini o'rnatish hisobiga olinadigan …

Want to read more?

Download all 29 pages for free via Telegram.

Download full file

About "raqobat va monopoliya"

raqobat va monopoliya raqobat va monopoliya na mavzu: raqobat va monopoliya reja: 1. . raqobatning iqtisodiy mazmuni va rivojlanish bosqichlari 2. raqobat shakllari va usullari 3. monopoliya, uning vujudga kelishi va turlari 4.monopoliyaning afzalliklari va kamchiliklari raqobat — bu yuqori foyda va omilli daromad olish hamda naflilikni eng yuqori darajaga etkazish maqsadida bozor sub'ektlari iqtisodiy manfaatlarining to'qnashishidir. ishlab chiqaruvchilar o'rtasidagi raqobat: tovarlarni qulay sharoitda ishlab chiqarish, yuqori narxlarda sotish va bozordagi mavqeini mustahkamlash orqali eng ko'p foyda olishga qaratiladi. resurs egalari o'rtasidagi raqobat: o'zlarining iqtisodiy resurslarini (kapital, er, ishchi kuchi) yuqori narxlarda sotish orqali ko'proq omilli daromadga ega bo'lishga qa...

This file contains 29 pages in PPTX format (558.3 KB). To download "raqobat va monopoliya", click the Telegram button on the left.

Tags: raqobat va monopoliya PPTX 29 pages Free download Telegram