institutsionalizm-iqtisodiy tafakkur

PPTX 31 pages 302.3 KB Free download

31 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 302.3 KB

File type PPTX

Pages 31

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 31

prezentatsiya powerpoint institutlar va ularning jamiyat rivojlanishidagi roli reja: 1. “institut” va “norma” tushunchalarining mohiyati 2. rasmiy va norasmiy normalar va ularning shakllanishi 3. institutsional matrisa 4. institutsional o‘zgarishlar va institutlarning o‘zaro bog‘liqligi institutsionalizm - iqtisodiy tafakkurning xx asrning 20-30-yillarida ijtimoiy-iqtisodiy omillar (institutlar) yig‘indisini vaqtga ko‘ra tadqiq etish vajamiyatning iqtisodiyot ustidan ijtimoiy nazoratini o‘r.ganish uchun shakllangan yo‘nalishi. asosiy qoidalari:  moddiy omillar bilan bir qatorda tarixiy rivojlanishdagi ma'naviy, ahloqiy, huquqiy va boshqa omillar iqtisodiyotning harakatlantiruvchi kuchi hisoblanadi;  iqtisodiy fanga “institutlar” tushunchasini olib kirdi. “institutlar” – bu jamiyatdagi rasmiy va norasmiy «o‘yin qoidalari». ushbu institutlar, xususan, davlat, korporatsiyalar, kasaba uyushmalari, huquq, odob-ahloq, oila instituti kabilar insonning xatti-harakatiga ta'sir ko‘rsatadi;  neoklassik yondashuvning qo‘llanilishi mumkin bo‘lgan chegaralarni tavsifladi, xususan: - axborotning to‘liqligi; - mukammal raqobat (bitimlar ishtirokchilarining minimal o‘zaro bog‘liqligi); - homo economicus; neoklassika insonlarning muayyan turdagi xatti-harakatini nazarda tutadi: inson – aniq maqsadga intilgan va rasional, ya'ni foydalilikni, foydani ko‘paytirish …

2 / 31

magan. e. erdvard institutlar – bu ko‘plab individuumlar ulardan hamma joyda va har kuni foydalanadigan va asosan o‘zining noyobligi bilan tavsiflanadigan ijtimoiy ne’matlar. institutlar almashuv jarayonini soddalashtiradi. ular – qarorlar qabul qilish jarayonining yakka tartibdagi qarorlarni ijobiy qarorlarga aylantiruvchi ajralmas qismi. j. xodjson institutlar – an’ana, urf-odat yoki qonunchilik cheklovi orqali uzoq muddatli va barqaror xulq-atvor namunalarining yaratilishiga olib keluvchi ijtimoiy tashkilot. b.z. milner institutlar – bu insonlar tomonidan ishlab chiqilgan cheklovlar hamda ularning o‘zaro hamkorligini tarkiblashtiruvchi majburlash omillari. bularning barchasi birgalikda jamiyat va iqtisodiyotning undovchi tarkibini hosil qiladi. umumiy tushuncha institut – bu jamiyat a’zolari o‘rtasidagi o‘zaro munosabatlarni belgilab beruvchi rasmiy qoidalar va norasmiy normalar tizimi. institutlar asosini uning tarkibiy qismlari hisoblangan normalar tashkil etadi. norma – institutsional muhitda individlarning o‘z tanlovini amalga oshirishda foydalaniladigan asosiy unsur hisoblanadi. ushbu unsur: tartibni saqlash funksiyasiga ega; o‘zaro hamkorliklar tizimida majburiy xatti-harakat bajarilishini talab etadi; shaxslar xatti-harakatidagi ijtimoiy, iqtisodiy, yuridik sanksiyaga tayanuvchi …

3 / 31

larni bajarishning ixtiyoriy xususiyati yo‘qoladi, ya'ni bunda sanksiya ishga tushadi. kelishuvlar iqtisodi normani bozorda ishtirokchilar tomonidan istaklar va afzalliklarning o‘zaro talqin etilishi uchun zamin sifatida ko‘rib chiqishni taklif etadi shu nuqtai nazardan normaga amal qilish shaxs uchun o‘z maqsadlari (signaling) haqidagi xabarlarni kontragentgacha yetkazish usuliga aylanadi. shaxslar o‘z xatti-harakatiga nisbatan bir-birini istisno etuvchi talablarni muvofiqlashtirish va o‘z tomonlarining harakatlariga nisbatan ishonchli fikrlarni bildirishga qodir bo‘lmay qoladi. ko‘rib chiqilayotgan yondashuv doirasida kelishuvlar nisbatining quyidagi variantlari tahlil qilinadi. 1. ekspansiya – unda o‘zaro hamkorlikni tashkil qilish ilgari boshqa kelishuvlar ustuvorlik qilgan sohalardagi kelishuvlardan birining normalari asosida amalga oshadigan kelishuvlar nisbati. masalan, siyosiy soha siyosiy bozorga aylanishi mumkin, bunda fuqarolik kelishuvining normalari bozor kelishuvi normalari tomonidan siqib chiqariladi. urinish – unda o‘zaro hamkorlikning o‘zi bir-birini istisno etuvchi normalar asosida amalga oshirilishi mumkin bo‘lgan kelishuvlar nisbati. shu nuqtayi nazardan birinchi bo‘lib k. errou tomonidan tadqiq etilgan qon topshirish bunga aynan mos misol bo‘ladi. gap …

4 / 31

u iste’mol qilish tufayli qo‘lga kiritadigan hurmatga erishishni ko‘zlaydi. bozor ishtirokchilarining o‘zaro kelishuvlar bo‘yicha xatti-harakatlari normasi kelishuvlar xili xatti-harakatning asosiy normasi kelishuv predmeti axborot manbai vaqt (hozir, o‘tmish va kelajak) faoliyat sohasi (misol) bozor boshqa shaxslar ehtiyojlarini qon-dirish orqali foydalilikni oshirish tovar va pul narx hozirgi vaqtni nazarda tutish klassik bozor industrial ishlab chiqarish uzluksizligi, hamkorlikni texnologiya talablariga bo‘ysundirish orqali ta’minlaydi texnologik jihozlar standartlar bitimlar kelgusini hozirgi davrga aks ettirish harbiy-sanoat majmui an’anaviy an’analarning takrorlanishini ta’minlaydi; kattalik tamoyili o‘tmishga xos bo‘lgan buyumlar odatlar, an’analar bitimlar o‘tgan davrni aks ettirishi hisoblanadi oila fuqarolik jamoaviy manfaatlarga bo‘ysunish, mo‘ljal – pareto optimum ijtimoiy boylik qonun hozirgi davrni nazarda tutish siyosiy hayot ijtimoiy fikr mashhurlikka erishish, jamoat e’tiborini jalb etish nufuzli buyumlar duv-duvlar hozirgi davrni nazarda tutish ommaviy axborot vositalari ijodiy faoliyat o‘xshashi yo‘q, betakror natijaga erishish ixtiro iqtidor diskret vaqt ijodiy faoliyat ekologik tabiat bilan uyg‘unlashuv, ekologiya talablariga bo‘ysundirish tabiat obyektlari atrof muhit …

5 / 31

sat bozorida shaxslar o‘rtasidagi o‘zaro hamkorlik natijasida paydo bo‘ladi 2. rasmiy va norasmiy normalar va ularning shakllanishi institutsionalizm asoschilaridan biri d. nort institutlar tarkibida normalarni uchta asosiy qismga ajratadi: - rasmiy qoidalar (konstitutsiyalar, qonunlar, sud qarorlari, ma’muriy hujjatlar va b.); - norasmiy normalar (an’analar, urf-odatlar, ijtimoiy shartlilik); - qoidalarga amal qilinishini ta’minlovchi (sudlar, ichki ishlar organlari, xavfsizlik organlari, davlat va nodavlat nazorat organlari va h.k.) majburlash mexanizmlari (masalan, jazolash tizimi) amaliyot shuni ko‘rsatmoqdaki, ko‘p holatlarda norasmiy normalar jamiyatda “tartibni” ta’minlashda rasmiy qoidalarga qaraganda g‘oyat katta rol o‘ynaydi. bunga qator omillar xizmat qiladi: 1. har qanday jamiyatda faoliyatning alohida sohalari rasmiy qoidalar mavjud bo‘lmaganda faqat norasmiy normalar bilan tartibga solinadigan vaziyatni kuzatish mumkin. xo‘jalik yuritishning jamoa shakli paydo bo‘lishi davrida urug‘doshlik va ular a’zolari o‘rtasidagi munosabatlar yoki mafiya (kriminal) guruhlar o‘rtasidagi munosabatlar, o‘zbekistonda mahallada yashovchi aholi orasida keng tarqalgan odatlar va qoidalar bunga misol bo‘lib xizmat qiladi. 2. norasmiy normalar jamiyatda …

Want to read more?

Download all 31 pages for free via Telegram.

Download full file

About "institutsionalizm-iqtisodiy tafakkur"

prezentatsiya powerpoint institutlar va ularning jamiyat rivojlanishidagi roli reja: 1. “institut” va “norma” tushunchalarining mohiyati 2. rasmiy va norasmiy normalar va ularning shakllanishi 3. institutsional matrisa 4. institutsional o‘zgarishlar va institutlarning o‘zaro bog‘liqligi institutsionalizm - iqtisodiy tafakkurning xx asrning 20-30-yillarida ijtimoiy-iqtisodiy omillar (institutlar) yig‘indisini vaqtga ko‘ra tadqiq etish vajamiyatning iqtisodiyot ustidan ijtimoiy nazoratini o‘r.ganish uchun shakllangan yo‘nalishi. asosiy qoidalari:  moddiy omillar bilan bir qatorda tarixiy rivojlanishdagi ma'naviy, ahloqiy, huquqiy va boshqa omillar iqtisodiyotning harakatlantiruvchi kuchi hisoblanadi;  iqtisodiy fanga “institutlar” tushunchasini olib kirdi. “institutlar” – bu jamiyatdagi ra...

This file contains 31 pages in PPTX format (302.3 KB). To download "institutsionalizm-iqtisodiy tafakkur", click the Telegram button on the left.

Tags: institutsionalizm-iqtisodiy taf… PPTX 31 pages Free download Telegram