yadromassasivaunio'lchashusullari

PPTX 19 pages 1.2 MB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.2 MB

File type PPTX

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

powerpoint presentation oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi taqdimot mavzu: yadro massasi va uni o'lchash usullari 1. atom yadrosining massasi: asosiy tushunchalar 2. massani o'lchash usullari: mass-spektrometriya va yadro reaksiyalari 3. o'lchov natijalari va ularning amaliy ahamiyati reja: atom yadrosining massasi: kirish atom yadrosining massasi, asosan, protonlar va neytronlardan tashkil topgan nuklonlarning yig'indisidan iborat, bunda elektronlarning hissasi juda kichik va hisobga olinmaydi. atom yadrosining massasi atom massa birligi (amu) yoki dalton (da) bilan o'lchanadi; 1 amu taxminan 1.66054 x 10^-27 kg ga teng bo'lib, uglerod-12 izotopining 1/12 qismiga to'g'ri keladi. atom yadrosi tarkibi va tuzilishi yadro protonlar (musbat zaryadlangan) va neytronlardan (zaryadsiz) iborat bo'lib, ularning umumiy soni massa sonini (a) aniqlaydi, atom og'irligini ifodalaydi. yadro tuzilishi kvant mexanik qonuniyatlariga bo'ysunadi, protonlar va neytronlar o'zaro kuchli yadroviy kuchlar ta'sirida juda zich holda joylashgan. massaning atom birligi (amu) va uning ahamiyati atom massa birligi (amu yoki da) uglerod-12 atomining massasining …

2 / 19

va zaryadiga (m/z) koʻra ajratadi, bu ularning harakat trayektoriyasiga magnit va elektr maydonlari orqali taʼsir etish orqali amalga oshiriladi. asosiy tamoyil ionlarni yaratish (ionlashtirish), ularni m/z nisbatiga koʻra ajratish (mass-analiz), va detektor yordamida ajratilgan ionlarning miqdorini oʻlchashdan iboratdir. mass-spektrometrlarning turlari (sektor magnit, vaqt-uchish, ion siklotron rezonansi) sektor magnit mass-spektrometrlari ionlarni magnit maydonida og'ishini o'lchaydi, bu ularning zaryad-mass nisbatini aniqlash imkonini beradi. yuqori aniqlik uchun 10^-6 atom massa birligigacha erishiladi. vaqt-uchish (tof) mass-spektrometrlari ionlarning ma'lum masofani bosib o'tish vaqtini o'lchaydi; og'irroq ionlar sekinroq harakatlanadi. katta massalarni o'lchashda, masalan, 10000 daltondan yuqori biomolekulalar uchun juda mos. mass-spektrometrlarning qismlari va ishlash prinsipi mass-spektrometrlarning asosiy qismi ion manbai bo'lib, u yerda namunadagi atomlar ionlarga aylanadi, ularning zaryadlari 1+ dan 3+ gacha bo'lishi mumkin. magnit analizator ionlarni massasi va zaryad nisbatiga ko'ra ajratadi; og'irroq ionlar kattaroq radius bo'ylab harakatlanadi (r = mv/qb), b - magnit maydon kuchlanligi. ion manbalari: elektron zarbasi, kimyoviy ionlanish elektron zarbasi …

3 / 19

ondan bir qismi) yoki daltonlarda ifodalanadi. detektorlar: ionlarni aniqlash usullari ionlarni aniqlashda faradey stakanlari ishlatiladi, bu usulda ionlar stakanga urilib, zaryadni o'lchash orqali ion oqimi aniqlanadi, bu esa ionlar sonini hisoblashga imkon beradi. scintillation detektorlari ionlar bilan to'qnashganda yorug'lik chiqaradi; fotoko'paytirgichlar bu yorug'likni kuchaytirib, elektr signaliga aylantiradi va shu orqali ion energiyasi va soni baholanadi. mass-spektrometriya bilan o'lchashning usullari mass-spektrometriyada ionlarning magnit maydonida og'ishini o'lchash orqali ularning massa-zaryad nisbati aniqlanadi, bu esa massa ma'lum zaryadga ega bo'lganda massa aniqlashga imkon beradi. uchish vaqti mass-spektrometriyasi ionlarning detektorga yetib borish vaqtini o'lchaydi; kichikroq massali ionlar tezroq yetib boradi, bu esa massa aniqligi yuqori bo'lgan massa spektri yaratadi. radioaktiv parchalanish usullari alfa parchalanishi og'ir yadrolar tomonidan sodir bo'ladi, bunda 4he yadrosi (alfa zarra) chiqariladi, natijada massasi 4 birlikka va atom raqami 2 ga kamaygan yangi yadro hosil bo'ladi. beta parchalanishi neytronning protonga aylanishi bilan bog'liq bo'lib, elektron (beta minus) va antineytrino chiqariladi, atom …

4 / 19

dam beradi. tasodifiy xatoliklar o'lchov natijalarining tarqalishiga olib keladi; ularni kamaytirish uchun o'lchovlar sonini oshirish va statistik tahlil (o'rtacha, standart og'ish) usullaridan foydalanish mumkin. olingan ma'lumotlarning tahlili va interpretatsiyasi ma'lumotlarni tahlil qilishda xatoliklar aniqlanishi mumkin. masalan, 95% ishonch intervali natijalarning to'g'riligini baholashda muhim ahamiyatga ega, bu esa ma'lumotlarning aniqligini ko'rsatadi. interpretatsiya statistik ahamiyatlilik (p-qiymati < 0.05) natijalarning tasodifiy emasligini ko'rsatadi. effekt hajmi (masalan, cohen d) amaliy ahamiyatni baholashda muhim, chunki u ta'sir kuchini o'lchaydi. atom yadrosi massasini o'lchashning amaliy ahamiyati yadro massasini aniq o'lchash atom energiyasidan foydalanishda muhim, chunki e=mc^2 tenglama orqali chiqariladigan energiyani hisoblashga yordam beradi. yadro massalarini bilish yadro reaksiyalarini modellashtirishga imkon beradi, bu esa yangi izotoplarni sintez qilish va ularning barqarorlik xususiyatlarini bashorat qilish uchun zarurdir. e'tiboringiz uchun rahmat image1.png image2.jpg image3.jpg image4.jpg image5.jpg image6.jpg image7.jpg image8.jpg image9.jpg image10.jpg image11.jpg image12.jpg image13.jpg image14.jpg image15.jpg image16.jpg image17.jpg

5 / 19

yadromassasivaunio'lchashusullari - Page 5

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yadromassasivaunio'lchashusullari"

powerpoint presentation oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi taqdimot mavzu: yadro massasi va uni o'lchash usullari 1. atom yadrosining massasi: asosiy tushunchalar 2. massani o'lchash usullari: mass-spektrometriya va yadro reaksiyalari 3. o'lchov natijalari va ularning amaliy ahamiyati reja: atom yadrosining massasi: kirish atom yadrosining massasi, asosan, protonlar va neytronlardan tashkil topgan nuklonlarning yig'indisidan iborat, bunda elektronlarning hissasi juda kichik va hisobga olinmaydi. atom yadrosining massasi atom massa birligi (amu) yoki dalton (da) bilan o'lchanadi; 1 amu taxminan 1.66054 x 10^-27 kg ga teng bo'lib, uglerod-12 izotopining 1/12 qismiga to'g'ri keladi. atom yadrosi tarkibi va tuzilishi yadro protonlar (musbat zaryadlangan) va n...

This file contains 19 pages in PPTX format (1.2 MB). To download "yadromassasivaunio'lchashusullari", click the Telegram button on the left.

Tags: yadromassasivaunio'lchashusulla… PPTX 19 pages Free download Telegram