vegetativ sabtizimining anatomiyasi va fiziologiyasi

PPTX 20 pages 1.3 MB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.3 MB

File type PPTX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

powerpoint presentation oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi taqdimot mavzu: vegetativ asab tizimining anatomiyasi va fiziologiyasi 1. avtonom nerv sistemasi: tuzilishi 2. avtonom nerv sistemasi: funksiyalari 3. avtonom nerv sistemasining regulyatsiya mexanizmlari reja: avtonom nerv sistemasining anatomiyasiga kirish avtonom nerv sistemasi ikki asosiy qismga bo'linadi: simpatik va parasimpatik. simpatik tizim 'kurash yoki ucha' javobini faollashtiradi, parasimpatik esa 'dam olish va hazm qilish' jarayonlarini boshqaradi. ans anatomiyasi preganglionik va postganglionik neyronlarni o'z ichiga oladi. preganglionik neyronlar markaziy nerv sistemasida joylashgan, postganglionik neyronlar esa periferikda joylashgan 1:20 nisbatda. avtonom nerv sistemasining fiziologiyasiga kirish avtonom nerv sistemasi (ans) tana funksiyalarini, masalan, yurak urishi, ovqat hazm qilish va nafas olishni avtomatik ravishda 0-24 soat davomida boshqaradi, ongli harakat talab etilmaydi. ans ikki asosiy bo'limdan iborat: simpatik, "kurash yoki qochish" javobini faollashtiradi va parasimpatik, "dam olish va hazm qilish" jarayonlarini tiklaydi, 70-80 % parasimpatik faollik. avtonom nerv sistemasining asosiy komponentlari avtonom nerv sistemasining …

2 / 20

ni kengaytiradi. parasimpatik nerv sistemasi: tuzilishi va funksiyasi parasempatik nerv sistemasi 'dam olish va hazm qilish' rejimini faollashtiradi, yurak urish tezligini kamaytiradi va ovqat hazm qilishni rag'batlantiradi, energiya tejashga yordam beradi. asosiy neyrotransmitter asetilxolin bo'lib, muskarinik va nikotinik retseptorlar orqali ta'sir ko'rsatadi, bu esa organlarning funksiyalarini aniq nazorat qilish imkonini beradi. enterik nerv sistemasi: tuzilishi va funksiyasi enterik nerv sistemasi (ens) ikki asosiy pleksusdan iborat: auerbax pleksusi, mushak qisqarishini nazorat qiladi, va meissner pleksusi, 120 million neyron bilan ichak sekretsiyasini tartibga soladi. ens mustaqil ravishda ishlashi mumkin, lekin simpatik va parasimpatik nerv sistemalaridan ma'lumotlar oladi, bu esa ichak faoliyatini kompleks ravishda boshqarishga yordam beradi. avtonom nerv sistemasining neyrotransmitterlari va retseptorlari ans ning asosiy neyrotransmitterlari - atsetilxolin va norepinefrin. atsetilxolin nikotinik (ionotrop) va muskarinik (metabotrop) retseptorlari orqali ta'sir qiladi, ularning 5 ta asosiy turi (m1-m5) mavjud. adrenerjik retseptorlar alfa (α1, α2) va beta (β1, β2, β3) turlarga bo'linadi, ularning har biri …

3 / 20

atmaydi, bu farq farmakologik ta'sirlar uchun muhimdir. alfa-1 adrenergik retseptorlari, qon tomirlarining qisqarishini (vazokonstriksiyani) va shuningdek, ko'zning pupillasini kengaytirishni (midriaz) amalga oshiradi, bu esa qon bosimini va ko'rishni nazorat qilishda muhim rol o'ynaydi. avtonom nerv sistemasining markaziy boshqaruvi gipotalamus, ans ning asosiy integratori, tana harorati, ochlik va to'yinganlik kabi hayotiy funktsiyalarni boshqarish uchun parasimpatik va simpatik chiqishni muvofiqlashtiradi. miya ustuni (medulla oblongata va pons) yurak urishi, nafas olish va vazomotor faollik kabi refleksli avtonom funktsiyalarni boshqarish uchun muhimdir, ayniqsa 9 va 10 kraniyal nervlar orqali. gipotalamusning roli gipotalamus tana haroratini 36.5-37.5 daraja selsiyda ushlab turish orqali termoregulyatsiyani ta'minlaydi, bu metabolizm uchun muhim. isitma va sovish jarayonlarini boshqaradi. gipotalamus gormonlar, masalan, vazopressin (antidiuretik gormon) va oksitotsinni ishlab chiqaradi, ular suv muvozanatini va bachadon qisqarishini nazorat qiladi. miydagi tomirlarning roli miydagi tomirlar, xususan 15-20% yurak qonini qabul qilib, miya hujayralarini doimiy ravishda kislorod va glyukoza bilan ta'minlaydi, bu esa optimal neyron funktsiyasini …

4 / 20

nerv sistemasi yurak urish tezligi, qon bosimi va nafas olish kabi hayotiy funksiyalarni 24/7 nazorat qiladi, homeostazni saqlash uchun adaptiv ravishda javob beradi. oziqlanish jarayonida avtonom nerv sistemasi ovqat hazm qilish, so'rilish va metabolizm kabi jarayonlarni boshqarib, energiya balansini ta'minlaydi va optimal oziqlanishni saqlaydi. uyqu-uyg'oqlik sikli va avtonom nerv sistemasi uyqu-uyg'oqlik sikli davomida avtonom nerv sistemasi muhim rol o'ynaydi, simpatik faollik uyg'oqlikda oshadi, yurak urish tezligini 90-110 bpm ga yetkazadi. uyquning rem fazasida parasimpatik nerv sistemasi faollashadi, bu esa bradikardiyaga (yurak urishi 50-60 bpm gacha sekinlashishi) va qon bosimining pasayishiga olib keladi. stressga javob reaksiyasi va avtonom nerv sistemasi stressga javoban, avtonom nerv sistemasi simpatik bo'limini faollashtiradi, bu esa yurak urishi tezligini oshiradi va qon bosimini ko'taradi, shu orqali 'kurash yoki qoch' reaksiyasini tayyorlaydi. gipotalamus stressga javoban gormonlar, xususan, kortizol ajralishini nazorat qiladi. kortizol energiyani safarbar qiladi, lekin uzoq muddatli stressda immunitet tizimini susaytirishi mumkin. avtonom nerv sistemasi kasalliklari autonom …

5 / 20

vegetativ sabtizimining anatomiyasi va fiziologiyasi - Page 5

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "vegetativ sabtizimining anatomiyasi va fiziologiyasi"

powerpoint presentation oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi taqdimot mavzu: vegetativ asab tizimining anatomiyasi va fiziologiyasi 1. avtonom nerv sistemasi: tuzilishi 2. avtonom nerv sistemasi: funksiyalari 3. avtonom nerv sistemasining regulyatsiya mexanizmlari reja: avtonom nerv sistemasining anatomiyasiga kirish avtonom nerv sistemasi ikki asosiy qismga bo'linadi: simpatik va parasimpatik. simpatik tizim 'kurash yoki ucha' javobini faollashtiradi, parasimpatik esa 'dam olish va hazm qilish' jarayonlarini boshqaradi. ans anatomiyasi preganglionik va postganglionik neyronlarni o'z ichiga oladi. preganglionik neyronlar markaziy nerv sistemasida joylashgan, postganglionik neyronlar esa periferikda joylashgan 1:20 nisbatda. avtonom nerv sistemasining fiziol...

This file contains 20 pages in PPTX format (1.3 MB). To download "vegetativ sabtizimining anatomiyasi va fiziologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: vegetativ sabtizimining anatomi… PPTX 20 pages Free download Telegram