oʻzbekistonda buddaviylik dinining tarixiy ildizlari ( qoratepa, fayoztepa, ayritom va dalvarzintepa) va hozirgi zamon

DOCX 14 pages 26.4 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 26.4 KB

File type DOCX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

mavzu: oʻzbekistonda buddaviylik dinining tarixiy ildizlari ( qoratepa, fayoztepa, ayritom va dalvarzintepa) va hozirgi zamon reja: kirish 1. o‘zbekistonda buddizmning ahamiyati 2. qoratepa – arxeologik yodgorlik 3. fayoztepa - ochilmagan xazinalar 4. dalvarzintepa – buddizm san’ati xazinasi xulosa mil. av. i asr va milodning iv asrlari oralig‘ida kushon imperiyasida buddizmning maxayana yo‘nalishi davlat dini deb e’lon qilindi. bungacha buddizm hindistonda uzoq tarixga ega bo‘lsa-da, u yerda asosiy yo‘nalish bo‘lgan xinayana ham bunday mavqega erishmagan edi. kanishka, vima kadfiz va ulardan keyingi kushon imperatorlari buddizmni keng yoydilar. ular bu din an’analarini amalda rivojlantirish, boshqa xalqlar o‘rtasida tarqatish uchun balx, marv, termiz, samarqand, buxoro, shosh, turkiston, quva, koson, o‘sh, bolosog‘un, koshg‘ar va boshqa shaharlarda buddizm takyagohlari va xonaqohlari, ibodatxonalarini qurib, buddizmning muqaddas kitoblari, sutra va pastrilarni o‘rganish, tarjima qilish va sharhlash uchun sharoit yaratib berdilar. hozirgi termizdagi qoratepa, fayoztepa, sayram, quva va boshqa joylarda topilayotgan budda haykalchalari yoki ularning parchalari, ayritomdagi ayvon …

2 / 14

a yaxlit ma’naviy substansiya, o‘lmas jon haqidagi g‘oyalar, shuningdek dunyo haqidagi materialistik va ateistik tasavvurlar o‘z aksini topgan qadimdan borliq muammosi insonlarni qiziqtirb kelgan. shu jumladan, buddaviylik ta’limotining asosiy go’yasi borliq tushunchasi bilan uyg’unlashgan. buddaviylik falsafasida har qanday borliq, (moddiyunlik) barcha ko’rinish va shakllardagi har qanday hayot barcha mavjudodlarga azob beruvchi yomonlikdir. yomonlik va azob-uqubatlarning sababi- insonning va barcha tirik mavjudotlarning bu dunyoga qayta tug’ilish dunyosi (sansara)ga bog’langanligidir. har qanday insoniy tuyg’u, hissiyot, extiros va istak azob-uqubatni chuqurlashtiradi. “borliq girdobi”dan chiqib olish uchun g’aflatdan uyg’onish, dunyo mohiyatining hayotga chanqoqdlikdan ya’ni ko’ngilxushlikdan voz kechishi lozim. faqat shundagina "baxtli hayot"ga kirish mumkin. shu bilan birga sharq allomalaridan abu ali ibn sino o’zining “al-ishorat va at-tanbihot” asari va undagi baxt-saodat haqidagi falsafiy qarashlarini ilgari surar ekan, unda ma’naviy borliqning timsoli aks etganini kuzatish mumkin. mazkur asarning “baxt-saodat” bobida inson hayotda farovon yashashi uchun baxt nima ekanligini anglab yetishi, ma’naviy borliqning mohiyatini inson kelajak …

3 / 14

bunda, ayniqsa, maxayana doirasiga kiruvchi sarvastivadaning vinaya maktabi muhim ahamiyatga ega. manbalarning xabar berishicha, xo‘tanda vaybxashika maktabi vakillari maxayanani yoyish uchun zamin tayyorlaganlar. boy madaniy merosga ega bo‘lgan o‘zbekiston ko‘pincha ipak yo‘li tasvirlari, ajoyib me’morchilik va an’analarning jo‘shqin uyg‘unligi bilan tilga olinadi. bugun biz qoratepa, fayoztepa va dalvarzintepa arxeologik yodgorliklariga e'tibor qaratgan holda o'zbekiston tarixining mana shu jozibali jihatini ochish uchun harakat qilamiz. ushbu taqdimot nafaqat markaziy osiyoning yuragidagi buddizmning qadimiy ildizlarini o'rganibgina qolmay, balki uning bu xilma-xil xalqdagi hozirgi ahamiyatini ham o'rganadi. ushbu taqdimotda biz buddizmning o'zbekistonda jonli arxeologik kashfiyotlar, badiiy durdonalar va ruhiy amaliyotlar bilan ajralib turadigan tarixiy mavjudligi haqidagi hikoyani ochamiz. biz ushbu arxeologik obidalarni saqlash va tiklash ishlarini o'rganamiz va ushbu xalqda saqlanib qolgan zamonaviy buddist jamoalari va amaliyotlarini ko'rib chiqamiz. o‘zbekistonda buddizmning ahamiyati buddizm oʻzbekiston madaniy va tarixiy hayotida muhim oʻrin tutadi.bu qadimiy e'tiqod ildizlari ikki ming yildan ortiq bo'lib, bir vaqtlar savdogarlar va ziyoratchilar …

4 / 14

, mintaqaning madaniy landshaftini boyitdi. o‘zbekistonda buddizmning ahamiyati qoratepa, fayoztepa va dalvarzintepa arxeologik yodgorliklari mintaqaning qadimiy diniy urf-odatlari uchun oyna bo‘lib xizmat qiladi. ushbu qazishmalar orqali biz bir vaqtlar ushbu manzilgohlarda yashagan odamlarning moddiy madaniyati, diniy marosimlari va kundalik hayoti haqida bebaho ma’lumotlarga ega bo‘lamiz. topilgan ashyolar va inshootlar o‘zbekistonda buddizmning tarixiy mavjudligining yorqin dalilidir. o‘zbekistonda buddizmning badiiy merosi uning tarafdorlarining ijodkorligi va ma’naviy fidoyiligidan dalolatdir. chiroyli devoriy suratlar, murakkab oʻyilgan haykallar va nafis meʼmoriy elementlar buddizmning bu mintaqadagi tasviriy sanʼatga chuqur taʼsiridan guvohlik beradi. buddizm oʻzbekistonda hukmron din boʻlmasada, uning merosi xalqning madaniy ongida saqlanib qolgan. buddist tafakkuri va ramziyligi elementlari ma'naviy manzaraga ta'sir qilishda davom etib, plyuralistik va inklyuziv diniy muhitga hissa qo'shadi. qoratepa – arxeologik yodgorlik o‘zbekistonning qoq markazida joylashgan qoratepa arxeologik yodgorligi bir vaqtlar ipak yo‘li bo‘ylab gullab-yashnagan jo‘shqin tarixning jonli guvohi sifatida namoyon bo‘ladi. ikki ming yil avval gullab-yashnagan deb hisoblangan bu qadimiy ziyoratgoh markaziy …

5 / 14

har bir yuzani bezatib turardi. bu murakkab rasmlarda budda hayotidan sahnalar, samoviy mavjudotlar va chuqurroq ruhiy haqiqatdan dalolat beruvchi geometrik naqshlar tasvirlangan. badiiy ijod o‘sha davrning estetik tuyg‘ularini aks ettiribgina qolmay, balki fidoyilik olamiga ko‘rgazmali portal vazifasini ham o‘taydi. qoratepa ipak yo‘lini belgilab bergan madaniy sintezning yorqin dalilidir. yunon-baqtriya, fors va hind anʼanalarining taʼsiri birlashib, badiiy va meʼmoriy uslublarning oʻziga xos uygʻunligini yaratadi. ushbu uyg'unlik ushbu qadimiy ziyoratgohga singib ketgan ko'p madaniyatli ruhning jonli guvohidir. uning beqiyos tarixiy qadriyatini e’tirof etib, asrab-avaylash bo‘yicha keng ko‘lamli ishlar amalga oshirildi.qoratepa o‘tmishning oddiy yodgorligi emas, balki o‘zbekistonning chuqur tarixiy ildizlarining jonli guvohidir. bu san'atkorlar, tarixchilar va ma'naviy izlovchilar uchun ilhom manbai bo'lib xizmat. fayoztepa - ochilmagan xazinalar milodiy 1-asrda barpo etilgan deb hisoblangan fayoztepa ipak yoʻli boʻylab buddistlarga sigʻinishning jonli markazi boʻlib xizmat qilgan. madaniyatlar tutashgan joyda joylashganligi uni ziyoratchilar va izlovchilarning eʼtiqodini tarbiyalovchi maʼnaviy ziyoratgoh sifatida gullab-yashnashiga imkon berdi. fayoztepa maftunkor me’moriy …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "oʻzbekistonda buddaviylik dinining tarixiy ildizlari ( qoratepa, fayoztepa, ayritom va dalvarzintepa) va hozirgi zamon"

mavzu: oʻzbekistonda buddaviylik dinining tarixiy ildizlari ( qoratepa, fayoztepa, ayritom va dalvarzintepa) va hozirgi zamon reja: kirish 1. o‘zbekistonda buddizmning ahamiyati 2. qoratepa – arxeologik yodgorlik 3. fayoztepa - ochilmagan xazinalar 4. dalvarzintepa – buddizm san’ati xazinasi xulosa mil. av. i asr va milodning iv asrlari oralig‘ida kushon imperiyasida buddizmning maxayana yo‘nalishi davlat dini deb e’lon qilindi. bungacha buddizm hindistonda uzoq tarixga ega bo‘lsa-da, u yerda asosiy yo‘nalish bo‘lgan xinayana ham bunday mavqega erishmagan edi. kanishka, vima kadfiz va ulardan keyingi kushon imperatorlari buddizmni keng yoydilar. ular bu din an’analarini amalda rivojlantirish, boshqa xalqlar o‘rtasida tarqatish uchun balx, marv, termiz, samarqand, buxoro, shosh, turkiston, ...

This file contains 14 pages in DOCX format (26.4 KB). To download "oʻzbekistonda buddaviylik dinining tarixiy ildizlari ( qoratepa, fayoztepa, ayritom va dalvarzintepa) va hozirgi zamon", click the Telegram button on the left.

Tags: oʻzbekistonda buddaviylik dinin… DOCX 14 pages Free download Telegram