asosiy elektrik kattaliklarning o‘lchov birliklari. o‘lchovlarning ulushli va karrali birliklari

DOCX 15 стр. 39,3 КБ Бесплатная загрузка

15 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 39,3 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 15

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 15

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi urganch ranch texnologiya universiteti “23/03 – mts” guruh talabasi yoqupboyev yoldashvoyning “ elektrotexnika va elektronika” fanidan mustaqil ishi mavzu: asosiy elektrik kattaliklarning o‘lchov birliklari. o‘lchovlarning ulushli va karrali birliklari bajardi: yaqupboyev y. qabul qildi: __________ urganch – 2025 asosiy elektrik kattaliklarning o‘lchov birliklari. o‘lchovlarning ulushli va karrali birliklari reja: 1. asosiy elektr kattaliklar: mohiyati, o‘lchov birliklari va xalqaro si tizimidagi talqinlar 2. o‘lchov birliklarining ulushli (kichik) ko‘paytmalari va ular qo‘llaniladigan holatlar 3. o‘lchov birliklarining karrali ko‘paytmalari va elektrotexnikada qo‘llanilishi elektr energiyasi va elektromagnit hodisalar zamonaviy texnika va texnologiyaning barcha sohalarida markaziy o‘rin tutadi. elektr tokining paydo bo‘lishi, uning fizik xususiyatlari, o‘lchov birliklari va ularga asoslangan amaliy hisob-kitoblar nafaqat elektrotexnika, balki elektronika, avtomatika, energetika, telekommunikatsiya, kompyuter texnikasi va boshqa ko‘plab yo‘nalishlarda hal qiluvchi ahamiyatga ega. elektrik kattaliklar haqidagi bilimlar har qanday muhandislik ta’limining poydevori bo‘lib, texnik jarayonlarni to‘g‘ri boshqarish, xavfsiz foydalanish va samarali …

2 / 15

$qonuniyatlar orqali ifodalanadi. elektrik kattaliklarni o‘lchashda xalqaro birliklar tizimi — si (le système international d'unités) asosiy standart bo‘lib, barcha o‘lchovlar aynan shu tizimga mos holda olib boriladi. bu tizim dunyoning barcha davlatlarida qo‘llanilgani سببli o‘lchovlarda bir xillik, aniqlik va standartlashtirilgan yondashuvni ta’minlaydi. quyida asosiy elektr kattaliklarning mazmuni, ularning o‘lchov birliklari hamda xalqaro si tizimidagi talqinlari batafsil bayon etiladi. elektr zaryadi: mohiyati va o‘lchov birligi elektr zaryadi — elektr hodisalarining eng asosiy va elementar manbai bo‘lib, u moddaning fizik xususiyatini ifodalaydi. elektr zaryadiga ega bo‘lgan zarrachalar elektr maydonida o‘zaro ta’sirga kirishadi va elektr kuchlarini hosil qiladi. elektr zaryadi musbat va manfiy bo‘lishi mumkin. musbat zaryad protonlarga, manfiy zaryad esa elektronlarga xosdir. elektr zaryadning si tizimidagi o‘lchov birligi — kulon (c). 1 kulon — bu 1 amper tok 1 soniya davomida o‘tkazgan zaryad miqdoriga teng. elektr zaryadi: q=i⋅tq = i \cdot tq=i⋅t elektr zaryadning mohiyati shundan iboratki, barcha elektr hodisalarning boshlang‘ich fizik …$

3 / 15

$zaryadlarni harakatlantiruvchi kuch manbai bo‘lib, u elektr maydon ishining o‘lchovi sifatida izohlanadi. kuchlanish ikki nuqta orasidagi elektr potensiallar farqi sifatida aniqlanadi. si tizimidagi birligi — volt (v). 1 volt — 1 coulomb zaryadni 1 joule ish bajarish uchun harakatlantiruvchi kuch. kuchlanish quyidagicha ifodalanadi: u=aqu = \frac{a}{q}u=qa elektr zanjirida kuchlanish manbai sifatida akkumulyatorlar, generatorlar, transformatorlar va zaryadlangan kondensatorlar xizmat qiladi. elektr qarshilik va uning si birligi — om (ω) elektr qarshilik — o‘tkazgichning elektr tokiga qarshi ko‘rsatgan qarshiligidir. materialning kimyoviy xususiyati, uzunligi, kesimi, harorati qarshilikka bevosita ta’sir qiladi. o‘lchov birligi — om (ω). ohm qonuniga ko‘ra: r=uir = \frac{u}{i}r=iu bu qonun elektr zanjirlarida asosiy bog‘lanishlardan biri bo‘lib, barcha hisob-kitoblar uchun poydevor bo‘lib xizmat qiladi. elektr quvvatining mohiyati va vatt birligi elektr quvvati — elektr zanjirida vaqt birligi ichida bajarilgan ish yoki sarflangan energiya miqdoridir. si tizimida o‘lchov birligi — vatt (w). quvvat quyidagicha hisoblanadi: p=u⋅ip = u \cdot ip=u⋅i agar qarshilikka …$

4 / 15

(pf) ishlatiladi. 8. induktivlik va henri (h) birligi induktivlik — elektr o‘tkazgichning magnit maydon hosil qilish qobiliyati. si tizimi — henri (h). induktiv elementlar (katta kuchlanish transformatorlari, drossellar) energiyani magnit maydonda saqlaydi. 9. xalqaro birliklar tizimi (si) va elektr kattaliklar elektrik kattaliklarning si tizimidagi standart birliklari quyidagicha: elektr kattaligi belgilanishi si birligi elektr zaryad q coulomb (c) tok kuchi i amper (a) kuchlanish u volt (v) qarshilik r ohm (ω) sig‘im c farad (f) induktivlik l henry (h) quvvat p watt (w) energiya w joule (j) si tizimi xalqaro miqyosda yagona standartni ta’minlaydi. bu elektrlashtirish, telekommunikatsiya, radioelektronika va avtomatika sohalarida global moslikni yaratadi. 10. o‘lchovlarning ulushli va karrali birliklari elektrik kattaliklarda o‘lchov birliklari juda katta yoki juda kichik qiymatlarga ega bo‘lishi mumkin. shu sababli ulardan foydalanish qulay bo‘lishi uchun prefikslar joriy qilingan. ulushli birliklar (kichik qiymatlar): · milli (m) = 10⁻³ · mikro (μ) = 10⁻⁶ · nano (n) = …

5 / 15

paytmalari ilmiy o‘lchovlarda aniqlikni oshirish, sondagi nol sonlarini kamaytirish, o‘lchov natijalarini o‘qishni, yozishni va talqin qilishni osonlashtiradi. si tizimida eng ko‘p uchraydigan ulushli prefikslar qatoriga milli (m = 10⁻³), mikro (µ = 10⁻⁶), nano (n = 10⁻⁹), piko (p = 10⁻¹²), femto (f = 10⁻¹⁵), atto (a = 10⁻¹⁸), zepto (z = 10⁻²¹) va yokto (y = 10⁻²⁴) kabi prefikslar kiradi; ammo amaliy elektrotexnika va elektronika sohalarida asosan milli-, mikro-, nano- va pikodan keng foydalaniladi. misol uchun, 0.000001 farad sig‘imni yozishda “0.000001 f” shakli noqulay bo‘lgani uchun 1 mikrofarad (1 µf) deb yozish juda qulay va aniq bo‘ladi; xuddi shu kabi 0.001 amper tok kuchini “0.001 a” emas, balki 1 milliamper (1 ma) deb yozish va tushunish osonroq. shuningdek, masalan, mikrovatt, mikrometr, milliohm, nanosekund kabi juda ko‘p o‘lchov birliklari ham aynan ulushli prefikslar yordamida ifodalanadi. elektronika sohasida ulushli ko‘paytmalar nihoyatda muhim, chunki elektron komponentlarning aksariyati — rezistorlar, kondensatorlar, tranzistorlar, integral …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 15 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "asosiy elektrik kattaliklarning o‘lchov birliklari. o‘lchovlarning ulushli va karrali birliklari"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi urganch ranch texnologiya universiteti “23/03 – mts” guruh talabasi yoqupboyev yoldashvoyning “ elektrotexnika va elektronika” fanidan mustaqil ishi mavzu: asosiy elektrik kattaliklarning o‘lchov birliklari. o‘lchovlarning ulushli va karrali birliklari bajardi: yaqupboyev y. qabul qildi: __________ urganch – 2025 asosiy elektrik kattaliklarning o‘lchov birliklari. o‘lchovlarning ulushli va karrali birliklari reja: 1. asosiy elektr kattaliklar: mohiyati, o‘lchov birliklari va xalqaro si tizimidagi talqinlar 2. o‘lchov birliklarining ulushli (kichik) ko‘paytmalari va ular qo‘llaniladigan holatlar 3. o‘lchov birliklarining karrali ko‘paytmalari va elektrotexnikada qo‘llanilishi elektr energiyasi va elektromagnit hodisalar z...

Этот файл содержит 15 стр. в формате DOCX (39,3 КБ). Чтобы скачать "asosiy elektrik kattaliklarning o‘lchov birliklari. o‘lchovlarning ulushli va karrali birliklari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: asosiy elektrik kattaliklarning… DOCX 15 стр. Бесплатная загрузка Telegram