xufyona iqtisodiyotning instutsional nazariyasi.

PPTX 10 pages 3.8 MB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.8 MB

File type PPTX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

iqtisodiyot s3-22 3-kurs talabasi ahmedova gulirano mavzu: xufyona iqtisodiyotning instutsional nazariyasi. mavzu: xufyona iqtisodiyotning instutsional nazariyasi. xufyona iqtisodiyot tushunchasi xufyona iqtisodiyot (yoki soya iqtisodiyoti) — bu rasmiy statistikada aks ettirilmaydigan, davlat nazoratidan chetda qoladigan iqtisodiy faoliyatlar yig‘indisidir. ushbu faoliyatlar ruxsatsiz, lekin ba’zan qonunga zid bo‘lmagan holda amalga oshiriladi. ko‘pincha, bu iqtisodiyot turi soliqdan qochish, mehnat qonunlariga rioya qilmaslik yoki norasmiy ish faoliyatida namoyon bo‘ladi. rasmiy iqtisodiyotdan farqli o‘laroq, xufyona iqtisodiyotda ishtirok etayotgan shaxslar odatda qonuniy majburiyatlarni bajarmaydilar — masalan, soliqlarni to‘lash, ro‘yxatdan o‘tish yoki ijtimoiy sug‘urtaga hissa qo‘shishdan bo‘yin tovlashadi. bu esa davlat byudjetiga zarar yetkazadi va iqtisodiy muvozanatni buzadi. xufyona iqtisodiyot turlari xufyona iqtisodiyot bir necha turga bo‘linadi. ularning har biri iqtisodiy tizimga turli darajada ta’sir ko‘rsatadi va davlat nazoratidan tashqarida faoliyat yuritadi. yashirin daromadlar – bu rasmiy ravishda hisobot berilmaydigan yoki deklaratsiyalanmagan daromadlardir. ko‘pincha, shaxslar yoki tadbirkorlar bu daromadlar ustidan soliq to‘lamaslik maqsadida ularni yashirishadi. soliqdan qochish – …

2 / 10

shining ortishiga sabab bo‘ladi. mehnat bozori kamchiliklari – rasmiy ish o‘rinlarining yetishmasligi, mehnat shart-sharoitlarining og‘irligi yoki norasmiy ishchilar uchun yuqori talab mavjudligi fuqarolarni rasmiy bandlikdan chetda faoliyat yuritishga undaydi. soliq siyosatining qat’iyligi – yuqori soliq stavkalari, murakkab hisobot tizimi va soliq idoralarining haddan ziyod bosimi ko‘plab tadbirkor va ishchilarning norasmiy iqtisodiyotga o‘tishiga turtki bo‘ladi. qonunchilikdagi bo‘shliqlar – mavjud qonun va me’yoriy-huquqiy hujjatlarda aniqlikning yo‘qligi yoki ularning noto‘g‘ri talqin qilinishi xufyona faoliyatni sodda va xavfsiz deb hisoblashga olib keladi. xufyona iqtisodiyot oqibatlari xufyona iqtisodiyot nafaqat iqtisodiy barqarorlikka, balki ijtimoiy tuzumga ham jiddiy salbiy ta’sir ko‘rsatadi. uning kengayishi davlat boshqaruvi samaradorligining pasayishiga va iqtisodiy adolatsizlikning ortishiga olib keladi. davlat byudjetiga salbiy ta’sir – norasmiy faoliyatlardan olinadigan soliqlar davlat g‘aznasiga tushmaydi, bu esa ijtimoiy dasturlar, infratuzilma va davlat xizmatlarini moliyalashtirish imkoniyatlarini cheklaydi. ijtimoiy tengsizlik – xufyona iqtisodiyotda ishtirok etayotganlar ijtimoiy himoya tizimidan foydalana olmasligi yoki boshqa qatlamlardan ustunlikka ega bo‘lishi natijasida jamiyatda tengsizlik …

3 / 10

tiqodlar, axloqiy me’yorlar) qoidalardir. formal institutlar – qonuniy kuchga ega rasmiy qoidalar va tashkilotlar bo‘lib, ular iqtisodiy faoliyatni nazorat qiladi. informal institutlar – odat, an’ana, ijtimoiy me’yorlar kabi norasmiy mexanizmlar bo‘lib, ko‘plab hollarda formal institutlar bilan yonma-yon faoliyat yuritadi yoki ularga qarshi ishlaydi. institutsional yondashuvning asoschilari duglas nort – institutsional iqtisodiyot nazariyasining yetakchi vakili bo‘lib, institutlarni iqtisodiy rivojlanishning asosiy omili sifatida talqin qilgan. unga ko‘ra, samarali institutlar iqtisodiy samaradorlikni oshiradi, zaif institutlar esa xufyona iqtisodiyotga olib keladi. oliver uilyamson – tranzaksiya xarajatlari nazariyasini ilgari surgan olim. u tashkilotlar va institutlar qanday qilib tranzaksiya (bitim) xarajatlarini kamaytirishini o‘rgangan. uilyamson nazariyasida institutlar iqtisodiy tizimning barqarorligini ta’minlovchi asosiy tuzilmalardan biri sifatida ko‘riladi. huquqiy institutlar va xufyona iqtisodiyot xufyona iqtisodiyotning kengayishida huquqiy institutlarning roli juda muhim. rasmiy qoidalar mavjud bo‘lishi yetarli emas – ularning amalda qanday ishlashi hal qiluvchi ahamiyatga ega. qonunchilikning kuchsizligi – agar qonunlar noaniq, qarama-qarshi yoki hayotiy ehtiyojlarga javob bermasa, fuqarolar …

4 / 10

an bog‘liq. institutsional nazariya bu muammoni tushunish va bartaraf etishda samarali vosita bo‘lib xizmat qiladi. ayniqsa, duglas nort va oliver uilyamson kabi olimlarning ishlari huquqiy va iqtisodiy institutlarning xufyona faoliyatga ta’sirini chuqur tahlil qilish imkonini beradi. shu boisdan, xufyona iqtisodiyotga qarshi kurashda faqat iqtisodiy choralar emas, balki institutsional islohotlar – ayniqsa, huquqiy tizimni mustahkamlash, ishonchni oshirish va samarali tashqi nazorat mexanizmlarini yaratish zarur hisoblanadi. etiboringgiz uchun raxmat image1.png image2.png image3.png image4.png image5.png image6.png image7.png image8.png image9.png /docprops/thumbnail.jpeg

5 / 10

xufyona iqtisodiyotning instutsional nazariyasi. - Page 5

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xufyona iqtisodiyotning instutsional nazariyasi."

iqtisodiyot s3-22 3-kurs talabasi ahmedova gulirano mavzu: xufyona iqtisodiyotning instutsional nazariyasi. mavzu: xufyona iqtisodiyotning instutsional nazariyasi. xufyona iqtisodiyot tushunchasi xufyona iqtisodiyot (yoki soya iqtisodiyoti) — bu rasmiy statistikada aks ettirilmaydigan, davlat nazoratidan chetda qoladigan iqtisodiy faoliyatlar yig‘indisidir. ushbu faoliyatlar ruxsatsiz, lekin ba’zan qonunga zid bo‘lmagan holda amalga oshiriladi. ko‘pincha, bu iqtisodiyot turi soliqdan qochish, mehnat qonunlariga rioya qilmaslik yoki norasmiy ish faoliyatida namoyon bo‘ladi. rasmiy iqtisodiyotdan farqli o‘laroq, xufyona iqtisodiyotda ishtirok etayotgan shaxslar odatda qonuniy majburiyatlarni bajarmaydilar — masalan, soliqlarni to‘lash, ro‘yxatdan o‘tish yoki ijtimoiy sug‘urtaga hissa qo‘shis...

This file contains 10 pages in PPTX format (3.8 MB). To download "xufyona iqtisodiyotning instutsional nazariyasi.", click the Telegram button on the left.

Tags: xufyona iqtisodiyotning instuts… PPTX 10 pages Free download Telegram