leksemaning mazmuni va uning turlari

PPTX 20 pages 3.2 MB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.2 MB

File type PPTX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

powerpoint presentation leksemaning mazmuni va uning turlari 1. leksik ma'no va uning mohiyati 2. leksik ma'no turlari 3. ma'noviy munosabatlar: sinonimiya, antonimiya, giponimiya va boshqalar reja: leksema ma'nosi: kirish leksema ma'nosi tilshunoslikning markaziy tushunchasi bo'lib, u so'zning lug'aviy mazmunini ifodalaydi, ya'ni leksemaning 1 ta yoki undan ortiq ma'nolari majmuasini o'z ichiga oladi. har bir leksemaning ma'nosi denotativ (asosiy, obyektiv) va konnotativ (qo'shimcha, emotsional) kabi ikki asosiy turga bo'linadi, bu uning 2 xil mazmunini anglatadi. leksik ma'no tushunchasi leksik ma'no – bu so'zning lug'aviy tarkibi, uning 1 yoki undan ortiq aniq, tarixan shakllangan, jamiyat a'zolari tomonidan tushuniladigan ma'nolari yig'indisidir. leksik ma'no 2 ta asosiy komponentga ega: denotativ (ob'ektga bog'liq) va konnotativ (qo'shimcha hissiy-baholash, uslubiy bo'yoqlar) ma'nolar, ularning kombinatsiyasi so'zning to'liq mazmunini yaratadi. denotativ ma'no denotativ ma'no leksemaning asosiy, lug'aviy ma'nosi bo'lib, 100% obyektivdir va u narsa yoki hodisaning bevosita ko'rsatkichini ifodalaydi. masalan, "kitob" so'zi bosma sahifalardan iborat jildni anglatadi. denotativ ma'no …

2 / 20

rasmiy (dialekt, jargon). har bir turi jamiyatning muayyan qatlamlarida qo'llaniladi va o'ziga xos xususiyatlarga ega. hissiy ma'no hissiy ma'no, so'zning hissiyot yoki munosabatni ifodalash qobiliyatidir, masalan, 'ajoyib' so'zi 'yaxshi' dan ko'ra kuchliroq 1-raqamli bahoni beradi. hissiy ma'no 2 xil usulda namoyon bo'ladi: konnotatsiya orqali, so'zning madaniy yoki shaxsiy assotsiatsiyalari, hamda hissiy yuklangan qo'shimchalar, masalan -gina, -choq. leksik ma'no turlari leksik ma'no turlari orasida denotativ ma'no asosiy o'rin tutadi, bu leksemaning lug'aviy ta'rifi bo'lib, ob'ekt, harakat yoki sifatni aniq ko'rsatadi, masalan, 'kitob' so'zining ma'nosi 300-400 sahifalik narsa ekanligidir. konnotativ ma'no leksemaning hissiy, ijtimoiy yoki madaniy jihatlarini o'z ichiga oladi; misol uchun, 'uy' so'zi denotativ jihatdan bino bo'lsa, konnotativ jihatdan iliqlik va xavfsizlikni anglatishi mumkin. grammatik ma'no grammatik ma'no so'zlarning gapdagi vazifasi va ular orasidagi munosabatlarni ifodalaydi, masalan, otning kelishik qo'shimchasi uning gapdagi rolini (ega, to'ldiruvchi) ko'rsatadi, fe'llarning zamon shakllari (o'tgan, hozirgi, kelasi) harakatning vaqtini belgilaydi. grammatik ma'no, leksik ma'nodan farqli ravishda, …

3 / 20

leksemaning uslubiy bo'yog'ini, 7 xil hissiy notalarini va ijtimoiy aloqalarini aniqlashga yordam beradi, 'qo'rqinchli' so'zi do'stona hazilda boshqacha ma'noga ega. polisemantik leksemalar polisemantik leksemalar 1 dan ortiq ma'noga ega, lekin bu ma'nolar o'rtasida tarixiy yoki mantiqiy bog'liqlik mavjud. masalan, 'oyoq' so'zi insonning tana qismi va mebelning tayanchi sifatida ishlatilishi mumkin. polisemantik leksemalarning ma'nolari 2 ta asosiy usulda farqlanadi: metafora va metonimiya. metafora o'xshashlik asosida ma'no ko'chirish bo'lsa, metonimiya esa yaqinlik asosida ma'no ko'chirishdir. omonimlar omonimlar bir xil imlosi va talaffuzga ega bo'lgan, lekin 2 yoki undan ortiq mutlaqo aloqasi bo'lmagan leksik ma'nolarni ifodalovchi so'zlardir, masalan, 'ot' (hayvon) va 'ot' (fe'l). leksikologiyada 3 xil omonimlar ajratiladi: omoformalar (grammatik shakllari mos keladi), omograflar (imlosida bir xil, talaffuzida farq qiladi) va to'liq omonimlar (barcha shakllari mos keladi). sinonimlar sinonimlar bir xil yoki deyarli bir xil ma'noga ega bo'lgan, ammo shakli har xil bo'lgan 2 yoki undan ortiq leksik birliklardir, masalan, "katta" va "ulkan". …

4 / 20

ari boʻlib, bu 3 ta soʻz “rang” tushunchasining konkret misollaridir. giperonimlar giperonimlar – bu 1-darajali atama bo'lib, o'z ichiga 2 yoki undan ortiq giponimlarni qamrab oladi; masalan, "mebel" giperonimi "stol", "stul", "divan" kabi giponimlarni umumlashtiradi. giperonimning ma'nosi keng va umumiy bo'lib, giponimlarning ma'nolaridan iboratdir; agar "gul" giperonim bo'lsa, "atirgul" va "lola" uning 2 xil giponimidir. meronimlar meronimlar butunning bir qismi yoki a'zosini ifodalovchi so'zlardir; masalan, “barmoq” “qo'l”ning meronimidir, chunki beshta barmoq qo'lni tashkil etuvchi qismlardan biridir. “g'ildirak” “avtomobil”ning meronimi hisoblanadi; bitta avtomobilda to'rtta g'ildirak bo'lishi mumkin va ushbu to'rtta g'ildirak avtomobilning muhim qismi sifatida xizmat qiladi. e'tiboringiz uchun rahmat image4.png image5.jpg image6.jpg image7.jpg image8.jpg image9.jpg image10.jpg image11.jpg image12.jpg image13.jpg image14.jpg image15.jpg image16.jpg image17.jpg image18.jpg image19.jpg image20.jpg image21.jpg image1.jpeg

5 / 20

leksemaning mazmuni va uning turlari - Page 5

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "leksemaning mazmuni va uning turlari"

powerpoint presentation leksemaning mazmuni va uning turlari 1. leksik ma'no va uning mohiyati 2. leksik ma'no turlari 3. ma'noviy munosabatlar: sinonimiya, antonimiya, giponimiya va boshqalar reja: leksema ma'nosi: kirish leksema ma'nosi tilshunoslikning markaziy tushunchasi bo'lib, u so'zning lug'aviy mazmunini ifodalaydi, ya'ni leksemaning 1 ta yoki undan ortiq ma'nolari majmuasini o'z ichiga oladi. har bir leksemaning ma'nosi denotativ (asosiy, obyektiv) va konnotativ (qo'shimcha, emotsional) kabi ikki asosiy turga bo'linadi, bu uning 2 xil mazmunini anglatadi. leksik ma'no tushunchasi leksik ma'no – bu so'zning lug'aviy tarkibi, uning 1 yoki undan ortiq aniq, tarixan shakllangan, jamiyat a'zolari tomonidan tushuniladigan ma'nolari yig'indisidir. leksik ma'no 2 ta asosiy komponentga eg...

This file contains 20 pages in PPTX format (3.2 MB). To download "leksemaning mazmuni va uning turlari", click the Telegram button on the left.

Tags: leksemaning mazmuni va uning tu… PPTX 20 pages Free download Telegram