zichliknio'lchash vositalarining metrologik xarakterikasi

PPTX 17 pages 367.9 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 367.9 KB

File type PPTX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

prezentatsiya powerpoint o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi farg‘ona davlat universiteti pedagogika -psixologiya va sanʼatshunoslik fakulteti maktabgacha taʼlim yoʼnalishi 3-kurs s23.21-guruh talabasi yuldashova guzalning tayyorlagan taqdimoti zichlikni o'lchash vositalarining metrologik xarakterikasi reja: 1. zichlikni o‘lchashning nazariy asoslari 2. zichlikni o‘lchash vositalari va ularning turlari 3. metrologik ta’minot va zichlik o‘lchov vositalarining kalibrlanishi 4. zichlikni o‘lchash vositalarining texnik va amaliy qo‘llanilishi 5. zichlikni o‘lchash vositalarining metrologik attestatsiyasi va standartlashtirish 6. xulosa adabiyotlar zichlikni o‘lchashning nazariy asoslari zichlik — bu moddaning muhim fizik xossalaridan biri bo‘lib, u jismning massasi bilan hajmining nisbatini ifodalaydi. zichlik moddaning strukturasi, holati, harorati va bosimiga bog‘liq holda o‘zgaradi. fizik jihatdan zichlik ρ = m/v formulasi orqali aniqlanadi, bu yerda ρ — zichlik, m — moddaning massasi, v — uning hajmidir. zichlik moddaning fizik holatini, sof yoki aralash ekanligini, shuningdek, texnik jarayonlarda sifat nazoratini baholashda muhim o‘lchov kattaligi hisoblanadi. zichlikning xalqaro birlik tizimidagi (si) asosiy o‘lchov …

2 / 17

formulasi ishlatiladi, bu yerda p — bosim, m — moddaning molyar massasi, r — gaz doimiysi, t — mutlaq harorat zichlikni o‘lchash vositalari va ularning turlari zichlikni o‘lchash vositalari — bu modda (suyuq, qattiq yoki gaz holatida bo‘lishidan qat’i nazar) zichligini aniqlash uchun mo‘ljallangan maxsus o‘lchov qurilmalari majmuasidir. bu vositalar fizik jihatdan turli printsiplarga asoslanadi, lekin ularning barchasining maqsadi bir xil — massa va hajm orasidagi nisbatni aniq o‘lchash yoki bu nisbatni bilvosita yo‘l bilan topishdir. zichlikni o‘lchash vositalari metrologiyada aniqlik, ishonchlilik va qayta tiklanuvchanlik kabi ko‘rsatkichlar bilan tavsiflanadi. zichlikni o‘lchash vositalarini uchta asosiy guruhga bo‘lish mumkin: suyuq moddalarning zichligini o‘lchash vositalari. qattiq jismlarning zichligini o‘lchash vositalari. gazlarning zichligini o‘lchash vositalari. suyuq moddalarning zichligini o‘lchash vositalari suyuq moddalarning zichligini o‘lchash eng keng tarqalgan jarayonlardan biridir, chunki neft, kimyo, farmatsevtika va oziq-ovqat sanoatlarida bu ko‘rsatkich mahsulot sifatini belgilovchi asosiy parametrlardan hisoblanadi. eng ko‘p ishlatiladigan asboblar quyidagilardir: a) gidrometr (areometr) gidrometr — …

3 / 17

. bu usulning afzalligi — aniqligi juda yuqori (0,0001 g/sm³ gacha) bo‘lishidadir. c) densimetr densimetrlar — bu zamonaviy avtomatik qurilmalar bo‘lib, ular suyuqlikning zichligini elektr yoki mexanik signallar orqali aniqlaydi. masalan, tebranish quvurli densimetrlar (vibratsion densimetrlar) modda o‘tgan quvur tebranish chastotasining o‘zgarishiga asoslanadi. zichlik oshganda quvur tebranish chastotasi kamayadi, bu o‘zgarish elektron datchiklar orqali qayd etiladi. bunday asboblar 0,00001 g/sm³ aniqlikka ega bo‘lishi mumkin. d) ultratovushli densimetrlar ultratovush to‘lqinlari yordamida ishlaydigan densimetrlar to‘lqin tezligi va qaytish vaqtini o‘lchab, moddaning zichligini aniqlaydi. bu texnologiya suyuqlikning haroratini avtomatik hisobga oladi va onlayn rejimda ishlaydi. asosan kimyo, neft va metallurgiya sanoatida qo‘llaniladi. qattiq jismlarning zichligini o‘lchash vositalari qattiq jismlar uchun zichlikni o‘lchashda bir nechta asosiy usullar qo‘llaniladi. har bir usul jism shakli, tuzilishi va holatiga bog‘liq holda tanlanadi. a) arximed printsipiga asoslangan qurilmalar bu usulda jismning havodagi og‘irligi (g₁) va suyuqlikka botirilgandagi og‘irligi (g₂) aniqlanadi. zichlik ρ = g₁ / (g₁ – g₂) …

4 / 17

va suyuqlik orasidagi hajm farqidan zichlik hisoblanadi. d) gidrostatik tarozilar bu asboblar qattiq jismlarni suvga to‘liq botirib, og‘irlikdagi farqni yuqori aniqlikda o‘lchaydi. ular arximed printsipi asosida ishlaydi, lekin natijalar elektron shaklda qayd etiladi. metallurgiya va geologiya laboratoriyalarida keng qo‘llaniladi gaz zichligini o‘lchash vositalari gazlarning zichligini o‘lchash suyuqlik va qattiq jismlarga qaraganda murakkabroq, chunki gaz zichligi bosim, harorat va modda tarkibiga juda sezgir. a) bosim va harorat orqali bilvosita o‘lchov ko‘p hollarda gaz zichligi ρ = (pm)/(rt) tenglamasi orqali aniqlanadi, bu yerda p — bosim, m — molyar massa, r — gaz doimiysi, t — mutlaq harorat. bosim va harorat manometr va termometr yordamida o‘lchanadi, natijada zichlik hisoblab chiqiladi. b) gaz densimetrlar gazlar uchun mo‘ljallangan densimetrlar asosan tebranish quvurlari, akustik rezonatorlar yoki issiqlik o‘tkazuvchanlik datchiklariga asoslanadi. masalan, akustik densimetrlar gaz ichida tovush tezligini o‘lchaydi, bu tezlik gaz zichligiga teskari proporsionaldir. c) issiqlik konduktometrik zichlik o‘lchagichlar gazning issiqlik o‘tkazuvchanligi zichlikka bog‘liq bo‘lgani …

5 / 17

. zichlik o‘zgarishi to‘lqin tezligiga bevosita ta’sir qiladi. bu texnologiyalar real vaqt monitoringi uchun juda qulay. c) portativ densimetrlar qulay tashiladigan, batareyali ishlaydigan kichik densimetrlar ham ishlab chiqilgan. ular dala sharoitida neft mahsulotlari, alkogol eritmalari, suv sifatini aniqlashda ishlatiladi zichlikni masofadan turib o‘lchash texnologiyalari so‘nggi yillarda masofadan turib o‘lchash (distantsion) texnologiyalari ham rivojlandi. radioto‘lqinli, optik va ultratovushli usullar yordamida zichlik o‘lchovlari kontaktlarsiz bajariladi. bunday texnologiyalar kimyo reaktorlarida, yopiq truboprovodlarda va xavfli muhitlarda (masalan, neft omborlari yoki portlovchi gazlarda) ishlash uchun mo‘ljallangan. metrologik ta’minot va zichlik o‘lchov vositalarining kalibrlanishi zichlikni o‘lchash vositalari har qanday ilmiy, texnik va sanoat jarayonida muhim o‘lchov asboblari hisoblanadi. bu vositalarning ko‘rsatishlari to‘g‘ri, ishonchli va aniqligi yuqori bo‘lishi uchun ularning metrologik holatini muntazam nazorat qilish, kalibrlash va attestatsiyadan o‘tkazish zarur. shu sababli zichlik o‘lchov asboblarining metrologik ta’minoti — ularning aniqligini, izchilligini, xalqaro talablar bilan muvofiqligini ta’minlovchi tizim sifatida alohida ahamiyat kasb etadi. metrologik ta’minot tushunchasi metrologik ta’minot …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "zichliknio'lchash vositalarining metrologik xarakterikasi"

prezentatsiya powerpoint o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi farg‘ona davlat universiteti pedagogika -psixologiya va sanʼatshunoslik fakulteti maktabgacha taʼlim yoʼnalishi 3-kurs s23.21-guruh talabasi yuldashova guzalning tayyorlagan taqdimoti zichlikni o'lchash vositalarining metrologik xarakterikasi reja: 1. zichlikni o‘lchashning nazariy asoslari 2. zichlikni o‘lchash vositalari va ularning turlari 3. metrologik ta’minot va zichlik o‘lchov vositalarining kalibrlanishi 4. zichlikni o‘lchash vositalarining texnik va amaliy qo‘llanilishi 5. zichlikni o‘lchash vositalarining metrologik attestatsiyasi va standartlashtirish 6. xulosa adabiyotlar zichlikni o‘lchashning nazariy asoslari zichlik — bu moddaning muhim fizik xossalaridan biri bo‘lib, u jismning ma...

This file contains 17 pages in PPTX format (367.9 KB). To download "zichliknio'lchash vositalarining metrologik xarakterikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: zichliknio'lchash vositalarinin… PPTX 17 pages Free download Telegram