titan va uning qotishmalari

DOCX 11 pages 651.8 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 651.8 KB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

ma’ruza: rangli metallar va ularning qotishmalari reja 1. titan va uning qotishmalari. 2. alyuminiy va ularning qotishmalari. 3. mis va uning qotishmalari. 4. nikel va uning qotishmalari. 5. mashinasozlikda qo‘llaniladigan boshqa rangli metallar va qotishmalar tayanch so`zlar va iboralar: duralyuminiy, alyumin, eskirtirish, bronza, latun, babbit titan va uning qotishmalari sanoatning, ayniqsa, aviatsiya va kosmik texnikasining rivojlanishi erish harorati yuqori bo'lgan materiallarga bo'lgan talabni oshirdi. qiyin eriydigan metaliarning erish harorati 1539°c (toza temir erish) dan yuqori bo'ladi va bularga quyidagilar kiradi: titan, sirkoniy, gafniy, vanadiy, niobiy, tantal, xrom, molibden, reniy, osmiy, radiy. platina guruhidagi metallar ham qiyin eriydigan metallarga kiradi, lekin ular qabul qilingan qoidaga qarab nodir metallar guruhiga qo‘shiladi. gafniy, radiy, osmiy, reniylar kam uchraydigan elementlarga qo‘slitladi. amalda ko‘p ishlatiladigani volfram, molibden, tantal, titan, sirkoniy. erish haroratlari: w = 3400 °c; re = 3180 °c; ta = 2996 °c; mo = 2625°c; nb = 2500°c; hb = 2222°c; cr = …

2 / 11

- rujenniy») kontaktlarda ishlatiladi. w ning erish harorati ancha yuqori - 3410°c. u qattiq qotishmalarni ishlab chiqarishda va po‘lat!arni legirlashda ishlatiladi. nb — atom texnikasida, elektrotexnikada, radioelektronikada, asbobsozlik va o‘tga chidamli po‘latlarni ishlab chiqarishda qo‘llaniladi. ta — tashqi muhit ta’siriga chidamliligi nodir metallardan qolishmaydi. shuning uchun u korroziya va yeyilishga chidamli qotishmalar olishda ishlatiladi. reniy — mexanik xossalari yuqori, elastik deformatsiyasi yuqori, korroziyabardosh. reniyning molibden va nikel bilan qotishmasi yuqori haroratda ham yuqori puxtalikka ega. sirkoniy q.e.m lar ichida eng ko‘p qo’llaniladigani. sababi, tabiatda yetarli tarqalganligi, korroziyabardoshligi va texnologikligidir. uni tozalab «naklyop» — qilinsa, uning mexanik xossalari ortadi. k.e.m, asosan, kukun metallurgiyasi usuli bilan qayta ishlanadi. titan 1725°c da eriydi, 3000 °c da qaynaydi. solishtirma og'irligi 4,54 kg/sm3. ikki xil allotropik shaklga ega: 882°c dan yuqorida (3-titan, pastda α-titan holida. α-titanning kristall panjarasi geksagonal, atomlari zich joylashgan. (3-titanning kristall panjarasi hajmi markazlashgan kub. titan 1791 -yilda kashf etilgan. yer po‘stlog‘idagi …

3 / 11

osan kemalarning sirtini qop- lashda va kimyo mashinasozligida ishlatiladi. titan aluminiydan ozroq og‘ir (zichlik - «plotnost»: al uchun γ = 2,7 g/sm3; ti uchun γ = 4,51g/sm3; fe uchun γ =7,68 g/sm3). lekin puxtaligi aluminiy puxtaligiga qaraganda 3 baravar ortiq. shuning uchun titan samolyotsozlikda ko‘p qo‘llaniladi. titanning kamchiliklari ham bor: normal elastiklik moduli polatnikidan ikki barobar kichik. bu bikr va ustuvor konstruksiyalar yaratishni qiyinlashtiradi. yuqori haroratdagina emas, balki normal haroratda ham yeyiluvchanlik xossasi namoyon bo`ladi. titan markasi g‘ovak titandagi qo'shimchalar miqdori, % hisobida mexanik xossalari fe si c cl2 o2 n2 h2 v,kg/mm2 , % , % an, kgm/sm2 nv btoo 0,15 0,05 0,05 0,06 0,1 0,03 00 38 36 64 0 115 bto 0,15 0,05 0,05 0,06 0,1 0,03 0,01 46 28 50 10 145 bti 0,01 0,1 0,06 0,08 0,2 0,05 0,03 53 24 42 5 165 bt2 0,3 0,1 0,06 0,1 0,2 0,06 0,02 60 20 35 …

4 / 11

larinikidan bir necha barobar yuqori. shuning uchun samolyot soziikda keng qo'llaniladi. tovushdan tezuchar samolyotlar obshivak-qoplamalari uchun, qaysiki m = 3-3,5 da 450-500 °c qiziydi. kuch elementlari uchun ham: lonjeron, nervyura, shpangout. samolyotning magnit emas yoqilg'i baklari uchun ham ishlatiladi (32-rasm). 32-rasm. tu rusumidagi samolyotlarda titan qotishmalaridan tayyorlanadigan detallar: 1- vozduozabomik boshqaruvchi kronshteyn (bt22); 2 - vozduozabomik shpangouti (ot4); 3 - qanotning o‘rta qismi (schk) kuch (silovie) kronshteynlari (bt20); 4 - elevonni biriktiruvchi kronshteyn (bt20; 5 - boshqaruv rulini biriktiruvchi kronshteyn (ot4); 6 - nervyura dum qismi. alyuminiy va ularning qotishmalari mendeleev davriy sistemasida alyuminiy iii guruhdagi element bo`lib atom massasi 26,98 teng bo`lib, tarkib bo`yicha 13 o`rinda turadi. alyuminiyni elementar kristall panjarasini tipi yoqlari markazlashgan ko`b yacheykaga ega bo`lib, davri a=0,40412 nm ga teng. alyuminiyni eng asosiy xarakteristikasidan biri temir (7,8 g/sm3) va mis (8,9 g/sm3) elementlariga qaraganda solishtirma og`irligi kamligidir (2,7 g/sm3). alyuminiy yaxshi elektr o`tkazuvchanlikka ega bo`lib, misni …

5 / 11

uning bardoshligini oshiradi. qancha alyuminiy toza bo`lsa, u shuncha zangbardosh bo`ladi. yumshatilgan alyuminiyni mexanik xossalari: 6.=50mpa, 60.}=15mpa, 5=50% va texnik alyuminiyni esa quyidagicha σv=80mpa, e=7gpa. duralyuminiylar (d1, d2,..., d16) tarkibida 3,8...4,9 % mis, magniy va marganes bo’lgan qotishmalardir. d1 markali duralyuminiy 3,8...4,8%cu, 0,4...0,8%mg, 0,4...0,8%mn, 0,7% gacha si va fe, 0,3% gacha zn, 0,1% gacha ni, qolgani alyuminiydan iborat bo’lib, normal duralyuminiy deb ataladi. duralyuminiy strukturasining tuzilishi 28-rasm a da keltirilgan. alyuminiyning bolg’alab, shtamplab, prokatlab buyumlar olish uchun ishlatiladigan qotishmalari ak4, ak5, ak6 kabi markalanadi. bunday qotishmalardan aviatsiya dvigatellarining porshenlari, samolyot vintlarining qanotlari kabi buyumlar tayyorlanadi. al-c-mg-mn turkumiga kiruvchi qotishmalar termik ishlanganda mustahkamligi oshadi. duralyuminiylarni termik ishlash usuli bilan mustahkamlash uchun ular toblanib, eskirtiriladi. buning uchun qotishma 495…505 0s gacha qizdiriladi va suvda sovitiladi, so’ngra 5…6 kun uy haroratida ushlab turiladi, ya‘ni tabiiy eskirtiriladi. eskirtirish natijasida mustahkamlik yangi toblangan qotishmaga qaraganda qariyib 70…75% ga oshadi. eskirtirish jarayonida qotishma tarkibidagi misning alyuminiydagi …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "titan va uning qotishmalari"

ma’ruza: rangli metallar va ularning qotishmalari reja 1. titan va uning qotishmalari. 2. alyuminiy va ularning qotishmalari. 3. mis va uning qotishmalari. 4. nikel va uning qotishmalari. 5. mashinasozlikda qo‘llaniladigan boshqa rangli metallar va qotishmalar tayanch so`zlar va iboralar: duralyuminiy, alyumin, eskirtirish, bronza, latun, babbit titan va uning qotishmalari sanoatning, ayniqsa, aviatsiya va kosmik texnikasining rivojlanishi erish harorati yuqori bo'lgan materiallarga bo'lgan talabni oshirdi. qiyin eriydigan metaliarning erish harorati 1539°c (toza temir erish) dan yuqori bo'ladi va bularga quyidagilar kiradi: titan, sirkoniy, gafniy, vanadiy, niobiy, tantal, xrom, molibden, reniy, osmiy, radiy. platina guruhidagi metallar ham qiyin eriydigan metallarga kiradi, lekin ular qa...

This file contains 11 pages in DOCX format (651.8 KB). To download "titan va uning qotishmalari", click the Telegram button on the left.

Tags: titan va uning qotishmalari DOCX 11 pages Free download Telegram