turkiston jadidlari ilgari surgan g’oyalar, ma’rifiy qarashlar va ularning mazmun-mohiyati

PDF 27 pages 28.1 MB Free download

27 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 28.1 MB

File type PDF

Pages 27

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 27

brown vintage watercolor creative portfolio presentation ism familyangizni kiritib foydalanishingiz mumkin! turkiston jadidlari ilgari surgan g’oyalar, ma’rifiy qarashlar va ularning mazmun-mohiyati mavzu: reja: i. kirish. jadidchilik harakati: tarixiy zarurat va uning shakllanishi. ii. asosiy qism: 1. jadidlarning ilgari surgan asosiy g‘oyalari 2. ma’rifiy qarashlar 3. jadid g‘oyalari mazmun-mohiyatining tahlili iii. xulosa. jadidlarning ma’rifiy va g‘oyaviy merosining hozirgi jamiyat uchun ahamiyati. tarixiy zarurat shakllanishi 1.rus imperiyasining mustamlaka siyosati 2.ta’lim tizimidagi inqiroz 3. dunyoviy madaniyatning ta’siri 4. milliy ongni uyg‘otish 1. jadidchilik atamasining kelib chiqishi 2. dastlabki faoliyat 3. asosiy maqsadlar 4. jadidlarning yo‘nalishlari toshkentni zabt etish: 1865-yilda rus qo‘shinlari toshkentni egalladi, bu bosqinchilik jarayonining muhim bosqichi edi. keyinchalik, qo‘qon, buxoro va xiva xonliklari bosib olinib, ularning bir qismi to‘g‘ridan-to‘g‘ri mustamlaka, boshqalari esa protektorat sifatida boshqarildi. turkiston asosan paxta yetishtirishga yo‘naltirilib, bu mintaqani rossiyaning sanoat ehtiyojlariga bo‘ysundirgan. bu o‘z navbatida oziq-ovqat yetishmovchiligi va iqtisodiy inqirozga olib keldi. rossiyadan turkistonga rus ko‘chmanchilari keltirilib, …

2 / 27

ashmagan. o‘lkadagi maktablar eski diniy maktablardan texnik jihatdan afzal bo‘lsa-da, mahalliy madaniyat va qadriyatlarga mos kelmagan. ta'lim usullari o‘zgartirilgani bilan (masalan, tovushli o‘qitish usulining joriy etilishi), mazmun aniq ijtimoiy-siyosiy manfaatlarni ko‘zlagan. ta'lim tizimi ko'p hollarda musulmon jamiyatlarining o‘z vaqf mulklariga tayangan. ammo rossiya imperiyasi bu mulklar ustidan nazorat o‘rnatib, ta’lim muassasalarining rivojlanishini chekladi. shu bilan birga, maktablarning kengayishi uchun davlat tomonidan yetarlicha mablag‘ ajratilmagan. dunyoviy madaniyatning ta’siri jadidlar ta’lim tizimida dunyoviy bilimlarni rivojlantirishni targ‘ib qilishgan. ular ta'limning diniy aqidalardan xoli bo‘lishini, o‘quvchilar dunyoqarashini kengaytirishni maqsad qilgan. munavvarqori abdurashidxonov va boshqa ilg‘or ziyolilar yangi usuldagi maktablar tashkil etib, ilm-fanning turli sohalarini o‘qitishga urg‘u berganlar. turkistonda xotin-qizlar ta’limi past darajada bo‘lib, jadidlar bu holatni qattiq tanqid qilishdi. ular ayollarning teng huquqli ta’lim olishini ta’minlash uchun yangi maktablar ochishni qo‘llab-quvvatlagan. jadidlar yevropa va usmonli davlati madaniy yutuqlaridan ilhomlangan holda, turkistonni iqtisodiy, siyosiy va madaniy jihatdan modernizatsiya qilishga intilgan. bu madaniy ta’sir nafaqat ma’rifiy, …

3 / 27

i ko‘rsatadi. munnavar qori (1879–1931) o‘zbekistonning mashhur jadidchi va ma’rifatparvarlaridan biri bo‘lib, ayniqsa ta’lim islohotlari va jamiyatdagi o‘zgarishlarga bo‘lgan hissasi bilan tanilgan. u o‘zining ilmiy, diniy va ijtimoiy faoliyati bilan turkistonning madaniy va ma’naviy hayotida muhim rol o‘ynagan. munnavar qori o‘z zamonasining yetakchi diniy mutafakkirlaridan bo‘lib, diniy ta’limotlar va ilm-fan sohasida keng bilimlarga ega edi. abdurauf fitrat (1886–1938) o‘zbekistonning mashhur jadidchilik harakati vakillaridan biri, adib, faylasuf, siyosatshunos va ma’rifatparvar. u o‘zining ta’lim islohotlari, ijtimoiy fikrlari va milliy uyg‘onish g‘oyalarini ilgari surgan shaxs sifatida tanilgan. fitratning g‘oyalari va faoliyati o‘z zamonida katta ahamiyatga ega bo‘lgan va bugungi kunda ham uning ilmiy va madaniy merosi e’tiborga loyiqdir. u ilm-fan, adabiyot va ta’lim sohasida katta iz qoldirdi. uning asarlari, pedagogik qarashlari va ilmiy ishlarining ta’siri hozirgi kunda ham seziladi. fayzulla xo’jayev (1886–1938) o‘zbekistonning mashhur jadidchisi, adib, davlat arbobi va ma’rifatparvar. u o‘z faoliyatida ta’lim islohotlari, jamiyatni rivojlantirish va milliy uyg‘onish masalalariga katta e’tibor …

4 / 27

bi mavzularda. bu darsliklar, o‘quvchilarga zamonaviy bilimlarni etkazishga yordam berdi. 2. milliy uyg‘onish va mustaqillik mustaqillik g‘oyasi: jadidchilik harakati, turkiston xalqlarining milliy ozodligi uchun kurashni o‘z oldiga maqsad qilib qo‘ydi. jadidlar mustaqillikni faqat siyosiy emas, balki madaniy va ma’naviy jihatdan ham ta’minlashni nazarda tutdilar. abdurauf fitrat va muhammadjon buxoriy kabi mualliflar mustaqillik g‘oyalarini rivojlantirdilar. milliy o‘zlikni tiklash: jadidlar xalqning o‘zlikni anglashini va o‘z madaniyatini rivojlantirishni maqsad qilib qo‘yishgan. bu g‘oya milliy tilni, urf-odatlarni, an’analarni qadrlash va xalqni o‘ziga xosligini anglashga da’vat qildi. 3. diniy va dunyoviy bilimlarni uyg‘unlashtirish dunyoviy va diniy bilimlarning uyg‘unligi: jadidlar islomni zamonaviy bilimlar bilan uyg‘unlashtirishga intildilar. ular musulmonlarni diniy bilimlar bilan birga zamonaviy ilm-fanlarni ham o‘rganishga chaqirdilar. masalan, ismoil gasprinskiy va mahmudxo‘ja behbudiy o‘z asarlarida ilm-fan va dinning uyg‘unligini ko‘rsatdilar. diniy maktablar islohoti: jadidlar diniy maktablarni ham isloh qilishga harakat qilishdi. eski madrasalarda faqat diniy darslar o‘qitilardi, lekin jadidlar bu maktablarni dunyoviy bilimlar bilan boyitish zarurligini …

5 / 27

erbiya" kabi gazeta va jurnallarni nashr etishgan. bu nashrlar jadidlarning g‘oyalarini keng ommaga yetkazishda muhim rol o‘ynadi. yangi matbuot vositalari: jadidlar tomonidan nashr etilgan gazetalar va jurnallar, o‘z davrida, zamonaviy bilimlarni, yangi g‘oyalarni targ‘ib qilishda katta ahamiyatga ega bo‘ldi. jadidlar xi asr oxirlaridan boshlab o’z g’oyalarini hayotga tatbiq etish va xalq ta’limining yangi tizimini yaratishga harakat qildilar. ular taraqqiyparvar ulamolar, mulkdorlar yordamida bir qancha “usuli jadid”- yangi usuldagi maktablarning keng tarmog’ini tashkil qildilar. bu maktablarda diniy fanlardan tashqari arifmetika, geografiya, ona tili, mantiq, tarix, geometriya, ashula, jismoniy tarbiya o’qitilardi. shunindek, rus, arab va fors tillari o’rgatilar edi. dastlab bu maktablarda o’qitish jarayonida tatar va ozarbayjon ma’rifatchilarning darslik hamda qo’llanmalardan foydalanilgan bo’lsa, maorifni isloh qilish harakati rivojlanishi bilan jadidlar o’z darslik va o’quv qo’llanmalarini yozib, chop etish ishini yo’lga qo’ydilar. jumladan, mahmudxo’ja behbudiy “alifboi maktabi islomiya”, “madhali jug’rofiya umroni”, “kitob ul-atfal” darslilari, turkiston, buxoro va xiva xaritalarini tuzdi. a. shokiriy firdavsiydan …

Want to read more?

Download all 27 pages for free via Telegram.

Download full file

About "turkiston jadidlari ilgari surgan g’oyalar, ma’rifiy qarashlar va ularning mazmun-mohiyati"

brown vintage watercolor creative portfolio presentation ism familyangizni kiritib foydalanishingiz mumkin! turkiston jadidlari ilgari surgan g’oyalar, ma’rifiy qarashlar va ularning mazmun-mohiyati mavzu: reja: i. kirish. jadidchilik harakati: tarixiy zarurat va uning shakllanishi. ii. asosiy qism: 1. jadidlarning ilgari surgan asosiy g‘oyalari 2. ma’rifiy qarashlar 3. jadid g‘oyalari mazmun-mohiyatining tahlili iii. xulosa. jadidlarning ma’rifiy va g‘oyaviy merosining hozirgi jamiyat uchun ahamiyati. tarixiy zarurat shakllanishi 1.rus imperiyasining mustamlaka siyosati 2.ta’lim tizimidagi inqiroz 3. dunyoviy madaniyatning ta’siri 4. milliy ongni uyg‘otish 1. jadidchilik atamasining kelib chiqishi 2. dastlabki faoliyat 3. asosiy maqsadlar 4. jadidlarning yo‘nalishlari toshkentni zabt etis...

This file contains 27 pages in PDF format (28.1 MB). To download "turkiston jadidlari ilgari surgan g’oyalar, ma’rifiy qarashlar va ularning mazmun-mohiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: turkiston jadidlari ilgari surg… PDF 27 pages Free download Telegram