metallarning elektron tuzilishi va erkin elektronlar modeli

PPTX 13 pages 885.7 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 885.7 KB

File type PPTX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

andijon davlat universiteti fizika matematika it fakulteti fizika yo’nalishi 4f1 gurux talabasi xolqo’ziyeva malohatning termodinamika va statistik fizika fanidan mustaqil ishi. andijon davlat universiteti fizika matematika it fakulteti fizika yo’nalishi 4f1 gurux talabasi xolqo’ziyeva malohatning termodinamika va statistik fizika fanidan mustaqil ishi. mavzu:past temperaturalarda metallardagi elektronli gaz. reja: kirish metallarning elektron tuzilishi va erkin elektronlar modeli. past temperaturada elektron gazining xossalari va fermi-dirak statistikasi. past temperatura sharoitida metallarning elektr va issiqlik o’tkazuvchanligi. xulosa foydalangan adabiyot. kirish. termodinamika fenomenologik xarakteriga ko’ra, issiqlik muvozanatda bo’lgan sistemada o’tadigan jarayonlarni o’rganishda oshkora ravishda biror fizik tasavvur yoki modeldan foydalanmaydi. masalan, moddaning atom yoki molekulalardan tashkil topganligini nazarga olmasdan energiya, entropiya, erkin energiya kabi abstrakt kattaliklar orasidagi bog'lanishlarni aniqlaydi va fundamental qonuniyatlarni kashf qilishga olib keladi. termodinamika fizik hodisalarni o'rganishda fenomenologik yondashish qanchalik muhim ekanligini namoyish qiladi. ammo issiqlik harakat qonunlarini o'rganishda qanchalar muhim natijalarga kelsada, uning xususiyatlarini chuqur o'rganishni chegaralaydi va tekshiriladigan fizik hodisalarning …

2 / 13

cho’ziluvchanligini va yaltiroqligini belgilaydi. metallarning tuzilishi kristall panjara shaklida bo’ladi. bu panjarada musbat ionlar ma’lum tartibda joylashgan bo’ladi. panjaraning bo’sh joylarida esa tashqi qatlam elektronlarining bir qismi erkin harakatlanadi. ushbu elektronlar ‘’erkin elektronlar’’ deb ataladi. ular butun metall hajmida erkin harakatlanadi va shu sababli metallar elektr va issiqlikni yaxshi o’tkazadi. metallarning bunday xossalarini tushuntirish uchun erkin elektronlar modeli ishlab chiqilgan. ushbu modelga ko’ra, metall ichida musbat ionlar muntazam tartibda joylashgan kristall panjara hosil qiladi, tashqi qatlam elektronlari esa bu panjara ichida erkin gaz zarrachalari singari harakat qiladi. elektr maydoni ta’sirida elektronlarning tartibli harakati boshlanadi va natijada elektr toki hosil bo’ladi. erkin elektronlar metall ichida to’qnashuvsiz harakatlanadi, ammo harorat oshganda ionlarning tebranishi kuchayadi va elektronlarning harakati sekinlashadi, bu esa metallning elektr o’tkazuvchanligini kamaytiradi. past temperaturada elektron gazining xossalari va fermi-dirak statistikasi. past temperaturalarda v hajmdagi erkin fermionlardan tashkil topgan gaz – fermi-gaz tabiatini o’rganish muhim ahamiyatga egadir. bu modelni metallardagi elektron …

3 / 13

in elektronning massasiga yaqin qiymatlarni qabul qiladi. uchinchidan, metalldagi elektronlarning zichligi juda katta () bo‘lishiga qaramasdan elektronlarning o‘zaro va ionlar bilan ta’sirlashishini hisobga olmaymiz. bunday taxmin ikki toifadagi ta’sir bamisoli o ‘zaro bir-biri kompensatsiyalaydi degan fikrga asoslangan boiib, past temperaturalarda nazariy va eksperimental tasdig‘ini topgan. shunday qilib, past temperaturalarda metalldagi elektron gazni - siyrak ideal fermi gaz deb hisoblab, uning xossalarini o ‘rganamiz. faraz qilaylik, v hajmda n ta elektron boisin. elektronlar soni fermi-dirak taqsimoti bilan quyidagicha bog'langan: bu yerda g=2s+1, elektronlar uchun g=2, dy=dpdr. natijada metall hajmidagi to’la elektronlar soni quyidagicha ko’rinishni oladi: (1) past temperatura sharoitida metallarning elektr va issiqlik o’tkazuvchanligi. metallarning issiqlik sig‘imini maksvell-boisman taqsimotidan foydalanib hisoblangandagi nazariy natijalar tajriba natijalaridan jiddiy farq qilgan. bu masalaga to‘g ‘ri javob issiqlik sig‘imini hisoblashda metalldagi kuchsiz bog’langan valent elektronlarni fermi-dirak taqsimotiga bo‘ ysunuvchi erkin elektron deb qarash yetarli ekan. shu sababli yuqorida olingan natijalami t=0 dan farqli past temperaturalarda …

4 / 13

raylik. ushbu integral aniq olinmaydi. shuning uchun (2) da deb belgilab, bir marta bo'laklab integrallaymiz. natijada quyidagi ifoda hosil bo‘ladi: (3) bu yerda funksiyasi oraliqda noldan farqli bo’lganligi uchun integralning quyi chegrasi ni bilan almashtirdik. shu sababli integral ostidagi funksiyani qatorga yoyib, birinchi ikkita had bilan chegaralanamiz. u yerdagi integrallarni hisoblab, nihoyat quyidagi ifodani olamiz: (4) metallardagi elektronlar sonini va elektron gaz energiyasini hisoblashda (4) ifodadan foydalanamiz. db-(-sdt)-pdv-ndifodadan elektronlar sonini hisoblashda, biz qaraydigan hol uchun (4) da n = 1/ 2. natijada elektronlar soni: (5) t ~ 0 da (5) ifoda ifodaga o‘tadi. t0 oxirgi ifodani kimyoviy potensialga nisbatan echish uchun ketma-ket yaqinlashish metodidan foydalanamiz, natijada potensialning temperaturaga bogianishi uchun quyidagi ifodani olamiz: (6) bu yerda yana (kt/ tartibidagi hadlar bilan chegaralandik.elektron gaz energiyasini hisoblashda (5) va (6)dan foydalanib, quyidagi ifodani hosil qilamiz: (7) xulosa. mustaqil ishida metallardagi elektronli gazning fizik mohiyati, uning past temperaturadagi xatti-harakati va metallarning elektr hamda …

5 / 13

v. "umumiy fizika kursi. 1-jild. molekulyar fizika va termodinamika.“ kikoin, i.k., kikoin, a.k. "molekulyar fizika.“ s. e. frish va a. v. timoreva. "umumiy fizika kursi. 1-jild.“ feynman, r., leighton, r., sands, m. "feynman lektsiyalari fizikadan. 1-jild.“ zemansky, m. w., dittman, r. h. "heat and thermodynamics." image2.png image3.png image2.jpg image3.jpg image6.png image4.png image4.jpg image5.jpg image7.png image8.jpg image9.jpg image10.jpg image11.png image12.jpg image13.jpg image14.jpg /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "metallarning elektron tuzilishi va erkin elektronlar modeli"

andijon davlat universiteti fizika matematika it fakulteti fizika yo’nalishi 4f1 gurux talabasi xolqo’ziyeva malohatning termodinamika va statistik fizika fanidan mustaqil ishi. andijon davlat universiteti fizika matematika it fakulteti fizika yo’nalishi 4f1 gurux talabasi xolqo’ziyeva malohatning termodinamika va statistik fizika fanidan mustaqil ishi. mavzu:past temperaturalarda metallardagi elektronli gaz. reja: kirish metallarning elektron tuzilishi va erkin elektronlar modeli. past temperaturada elektron gazining xossalari va fermi-dirak statistikasi. past temperatura sharoitida metallarning elektr va issiqlik o’tkazuvchanligi. xulosa foydalangan adabiyot. kirish. termodinamika fenomenologik xarakteriga ko’ra, issiqlik muvozanatda bo’lgan sistemada o’tadigan jarayonlarni o’rganishda o...

This file contains 13 pages in PPTX format (885.7 KB). To download "metallarning elektron tuzilishi va erkin elektronlar modeli", click the Telegram button on the left.

Tags: metallarning elektron tuzilishi… PPTX 13 pages Free download Telegram