atom tuzilishi va elektron konfiguratsiyasi

DOCX 1 page 39.6 KB Free download

1 page

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 39.6 KB

File type DOCX

Pages 1

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 1

$o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim fan va innovatsiya vazirligi toshkent davlat transport universitet mustaqil ish mavzu: atom tuzilishi.elementlarning elektron konfiguratsiyasini aniqlash o'quvchi: ibodullayev azizbek bo'riboy o'g'li,atm fakultet ,bt-3-25 guruh,1-kurs talabasi 2025-2026-o'quv yili reja: 1. atomning umumiy tuzilishi: yadrolar, protonlar, neytronlar va elektronlar 2. bohr modeli va energiya sathlari (orbitalar) 3. kvant sonlari: asosiy (n), orbital (l), magnit (m) va spin (ms) 1. atomning umumiy tuzilishi: yadrolar, protonlar, neytronlar va elektronlar atom - materiyaning eng kichik zarrachasi bo‘lib, kimyoviy elementlarning barcha xususiyatlarini saqlab qoladi. atom asosan uchta asosiy komponentdan tashkil topgan: yadrolar, protonlar, neytronlar va elektronlar. 1. **atom yadrosi**: atomning markaziy qismi bo'lib, uning massasi deyarli butunlay shu qismida to'plangan. yadro protonlar va neytronlardan iborat. protonlar musbat zaryadga ega bo‘lib, uning har birining massasi taxminan $1.672 \times 10^{-27}$ kilogrammni tashkil qiladi. neytronlar esa zaryadsiz bo'lib, ularning massasi protonning massasi bilan deyarli teng, ya'ni taxminan $1.675 \times 10^{-27}$ kilogramm. yadro kattaligi oddiy atom …$

2 / 1

$ammo neytronlar soni farqlanishi mumkin. ana shunday atom shakllari izotoplar deb ataladi. neytronlar yadro ichida kuchli yadroviy kuchlar orqali protonlar bilan birga turgan holda yadroning barqarorligini ta’minlaydi. 4. **elektronlar**: manfiy zaryadli zarrachalar bo‘lib, protonlar soniga qarab tartiblangan. elektronning massasi proton va neytron massasi bilan solishtirganda juda kichik, taxminan $9.109 \times 10^{-31}$ kilogramm, lekin uning zaryadi protonning zaryadiga teng, ammo manfiy, ya'ni $-1e$. elektronlar atom yadrosi atrofida orbital chaqiriluvchi hududlarda harakatlanadi. elektronlar soni neutral atomda protonlar soniga teng bo‘ladi. agar elektronlar soni protonlar sonidan ko'p yoki kam bo'lsa, atom ion deb ataladi. agar elektronlar soni ko'proq bo'lsa, u holda salbiy zaryadlangan anion hosil bo‘ladi. elektronlar kamayganida esa ijobiy zaryadli kation hosil bo‘lib, yig‘indi zaryad musbat bo‘ladi. **atom strukturasi**: elektronlar yadroni turli energetik sathlar yoki orbitalarda aylanib chiqishi mumkin. bu energetik sathlar kvant mexanika qonunlariga muvofiq tashkil topgan bo'ladi. har bir sathda ma’lum miqdorda elektronlar joylashishi mumkin. masalan, eng yaqin energetik sathda …$

3 / 1

$hda muhim qadamlarni tashlagan nazariyalardan biri hisoblanadi. bu model daniyalik fizika olimi nils bor tomonidan 1913-yilda kashf etilgan. bohr modeli klassik fizika qonunlarini kvant nazariyasi bilan birlashtirishga imkon berdi. mazkur model haqida ko‘proq ma’lumot beradigan bo‘lsak: bohr modeliga ko‘ra, atomlar elektronlar yuqori energiya sathlariga o‘tishi yoki past energiya sathlariga qaytishi natijasida nur sochadi yoki yutadi. bu energiya muayyan kvant miqdorlariga bo‘lingan. bohr modeliga asosan, atom yadrosi atrofida elektronlar aniq orbitalar bo‘ylab harakatlanadi. bu orbitalar energetik darajalar yoki "sathlar" deb ataladi. bohr nazariyasi yana kvant soni tushunchasini olib kirdi. kvant soni (n) elektronning qaysi energiya sathida joylashganligini aniqlaydi. masalan, n=1 bo‘lsa, u holda elektron eng past (asosiy) energiya sathida joylashgan bo‘ladi. agar elektron energiya olgan bo‘lsa, u yuqori energiya sathlaridan biriga o‘tadi (n=2, n=3 va hokazo). bohr modelida energiya sathlari e formula orqali aniqlanadi: \[ e_n = -\frac{13.6 \text{ ev}}{n^2} \] bu yerda, e_n — elektronning n-energiya sathidagi energiyasi, ev esa …$

4 / 1

ng spektral chiziqlari ushbu model yordamida aniq tushuntiriladi, bu esa bohr modelining to‘g‘riligini isbotlovchi asosiy faktlardan biri bo‘lib xizmat qiladi. ishlab chiqilgan bo‘lsa-da, bohr modeli to‘liq mos kelmayotganligini ko‘rsatgan edi. hozirgi kunda, kvant mexanikasi bohr modelining asosiy prinsiplarini kengaytirgan va umumiy hodisalarni ko‘proq batafsil tushuntiruvchi yadro-kvant miqyosidagi elektron harakat qonunlarini ishlab chiqqan. bohr modeli atom strukturasi haqidagi nazariyalar tarixida muhim qadamdir. kvant mexanikasining keyingi rivojlanishlariga ko‘maklashgan va ko‘plab fizik-kimyoviy hodisalarni tushunishga imkon berdi. ayrim spektral chiziqlarni yaxshi tushuntirganiga qaramay, hozirgi zamon kvant mexanikasi ushbu modelning cheklanganligini chiqardi va rivojlantirildi. bohr modeli, kvant mexanikasining rivojlanishida muhim rol o‘ynab, atom tuzilishi va elektron spektri nazariyasining asosi hisoblandi. 3. kvant sonlari: asosiy (n), orbital (l), magnit (m) va spin (ms) kvant sonlari atom va molekulalarda elektronlarning holatini tasvirlash uchun ishlatiladi. ular kvant mexanikasi yordamida atomlar va molekulalarning energiya holatlarini aniqlashga xizmat qiladi. to'rt asosiy kvant sonlari mavjud: asosiy kvant soni (n), orbital kvant …

5 / 1

n. - l qiymati orbitalning shaklini aniqlaydi: - l = 0: s-orbital (sfera shaklida), - l = 1: p-orbital (gantar shaklida), - l = 2: d-orbital, - l = 3: f-orbital va h.k. - masalan, n = 3 bo'lsa, l qiymatlari 0, 1, va 2 bo'lishi mumkin, ya'ni 3s, 3p va 3d orbital mavjud. 3. **magnit kvant soni (m):** - magnit kvant soni (m) orbitalni magnit maydon bilan bog'lash imkonini beradi va -l dan +l gacha butun qiymatlar olishi mumkin (shu jumladan nol). - m qiymati bir orbitalda nechta yo'nalish mavjudligini ko'rsatadi. misol uchun: - agar l = 1 bo'lsa, m = -1, 0, +1 qiymatlarni olishi mumkin (ya'ni, p-orbitalning uchta yo'nalishi mavjud: px, py, pz). - agar l = 2 bo'lsa, m = -2, -1, 0, +1, +2 qiymatlarni olishi mumkin (ya'ni, d-orbitalning beshta yo'nalishi mavjud). 4. **spin kvant soni (ms):** - spin kvant soni (ms) elektronning ichki harakatini, …

Want to read more?

Download all 1 pages for free via Telegram.

Download full file

About "atom tuzilishi va elektron konfiguratsiyasi"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim fan va innovatsiya vazirligi toshkent davlat transport universitet mustaqil ish mavzu: atom tuzilishi.elementlarning elektron konfiguratsiyasini aniqlash o'quvchi: ibodullayev azizbek bo'riboy o'g'li,atm fakultet ,bt-3-25 guruh,1-kurs talabasi 2025-2026-o'quv yili reja: 1. atomning umumiy tuzilishi: yadrolar, protonlar, neytronlar va elektronlar 2. bohr modeli va energiya sathlari (orbitalar) 3. kvant sonlari: asosiy (n), orbital (l), magnit (m) va spin (ms) 1. atomning umumiy tuzilishi: yadrolar, protonlar, neytronlar va elektronlar atom - materiyaning eng kichik zarrachasi bo‘lib, kimyoviy elementlarning barcha xususiyatlarini saqlab qoladi. atom asosan uchta asosiy komponentdan tashkil topgan: yadrolar, protonlar, neytronlar va elektronlar. 1. **atom...

This file contains 1 page in DOCX format (39.6 KB). To download "atom tuzilishi va elektron konfiguratsiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: atom tuzilishi va elektron konf… DOCX 1 page Free download Telegram