qo’shmagap

PPTX 93 стр. 2,8 МБ Бесплатная загрузка

93 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 2,8 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 93

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 93

murakkab qo‘shma gaplar termiz davlat pedagogika instituti boshlang’ich ta’lim yo’nalishi 3-bosqich 21-12 gurux talabasi xolmatova dilnozning ona tili fanidan tayyorlagan taqdimoti murakkab qo'shma gap, uning turlari: bog'lanish va bog'lovchisiz tuzilgan murakkab qo'shma gaplar. qo’shma gap mazmuni, grammatik tuzilishi hamda ohangiga ko`ra bir butunlikni tashkil etgan, bog’lovchi vazifasidagi vositalar yordamida birikkan qurilmalar qo`shma gapni tashkil etadi. o`zbek tilida qo`shma gaplar ma`lum ma`no munosabatlarini ifodalashi, grammatik belgilari, tuzilishi va ohangiga ko`ra uch tipga bo`linadi: 1. bog’lovchisiz qo`shma gaplar 2. bog’langan qo`shma gaplar 3. ergash gapli qo`shma gaplar. nutqimizda kamida uchta sodda gapning bog‘lanishidan tuzilgan qo‘shma gaplar ham mavjud. maktab darsligida ularga quyidagicha ta’rif beriladi: “uch va undan ortiq sodda gaplarning birikishidan tarkib topgan gaplar murakkab qo‘shma gaplar deyiladi”. murakkab qo‘shma gaplar murakkab qo'shma gap uch va undan ortiq komponentlarning mazmun va ohang jihatdan bog'lanishidan tuzilgan sintaktik birlik sifatida. teng bog'lanish yordamida tuzilgan murakkab qo'shma gap. murakkab qo‘shma gaplar turlari qismlari uyushgan murakkab …

2 / 93

a bosh gap tarkibida qo`llaniladi. ko`rsatish olmoshlari odatda bosh gap tarkibida ( siz shuni unutmangki, ...)yoki bosh va ergash gaplarning tarkibida bo`ladi. ( bog` shunchalik meva berdiki, bunchalik hosil ko`pdan beri olinmagan edi). aralash murakkab qo‘shma gaplar tarkibida ham ergashgan qo‘shma gap, ham bog‘langan qo‘shma gap yoki bog‘lovchisiz qo‘shma gap ishtirok etgan gaplar aralash turdagi qo‘shma gaplar deyiladi. bunday qo‘shma gaplar to‘rt va undan ortiq sodda gaplardan tashkil topadi: eshik ochildi, shuning uchun hamma qayrilib qaradi, lekin hech kim kirmadi; sovuq havo xonani qopladi. ketma-ket ergash gap. har bir ergash gap to‘g’ridan-to‘g’ri bosh gapga bog‘lanmasdan, biri ikkinchisiga ketma-ket bog‘lansa, ketma-ket ergashish deyiladi. bunday gaplar tarkibida turli xil ergash gaplar qatnashadi: bahorda havo noqulay kelib, g‘o’zaning parvarishi kechikkan bo‘lsa ham, hosil mo‘l bo‘ldi. ergashish yo'li bilan tuzilgan murakkab qo'shma gaplarning turlari to'g'ridan to'g'ri ergashish va ketma ket ergashish. aralash tipda tuzilgan murakkab qo'shma gaplar qo‘shma gap haqida umumiy ma’lumot ikki yoki …

3 / 93

‘shma gaplar. 4) nisbiy so‘zlar vositasida bog‘langan qo‘shma gaplar. 5) faqat ohang vositasida bog‘langan qo‘shma gaplar. www.arxiv.uz ergash va bosh gaplar haqida ma’lumot birdan ortiq sodda gaplarning mazmun jihatdan tobe-hokim munosabati asosai, ya’ni birining boshqasiga ergashishidan tuzilgan qo‘shma gap ergash gapli qo‘shma gap deyiladi: ildiz oziq bersa, novda ko‘karar. ergashgan gapda bosh gap va ergash gap bo‘ladi. mazmuni izohlanadigan gap bosh gap hisoblanadi. bosh gapga ergashib, uning mazmunini izohlab kelgan gap ergash gap deyiladi: hamma yig‘ilgach, majlis boshlandi. bu gapda hamma yig‘ilgachgapi ergash gap bo‘lib, majlis boshlandi degan gap bosh gap orqali ifodalangan voqea-hodisaning bajarilish paytini izohlab kelgan. www.arxiv.uz ergash gap bosh gapni butunicha yoki uning biror bo‘lagini izohlaydi: rais kirgach, hamma tinchlandi gapida ergash gap bosh gapni butunicha izohlayapti. siz shuni unutmangki, kurashchilar yolg‘iz emas gapida esa ergash gap bosh gap tarkibidagi olmosh bilan ifodalangan to‘ldiruvchini (shuni) izohlayapti. ergash gap bosh gapdan oldin, undan keyin yoki uning ichida kela …

4 / 93

ntli) qo'shma gaplarda tinish belgilarining ishlatilishi. bog‘lovchisiz qo‘shma gaplar quyidagi turlarga bo‘linadi: bog‘langan qo‘shma gapga sinonim bo‘lgan bog‘lovchisiz qo‘shma gap: tig’ yarasi tuzaladi, til yarasi tuzalmaydi. ergashgan qo‘shma gapga sinonim bo‘lgan bog‘lovchisiz qo‘shma gap: qor yog‘di – don yog‘di. (o‘xshatish) bog‘lovchili qo‘shma gapga sinonim bo‘lmagan bog‘lovchisiz qo‘shma gap: xushxabar olib keldim: garnizon yanchildi. (sh.) bog‘lovchisiz qo‘shma gaplar tarkibida tinish belgilari quyidagicha qo‘llanadi: agar bog‘lovchisiz qo‘shma gap qismlari bir paytda yoki ketma-ket yuz bergan voqea-hodisalarni ifodalasa, ular orasiga vergul qo‘yiladi: arava g‘ijirlab borar, aravakash xirgoyisini bir zumga ham to‘xtatmas edi. agar bog‘lovchisiz qo‘shma gap qismlari o‘zaro mazmunan bir-biridan ancha uzoq bo‘lsa, ular orasiga nuqtali vergul qo‘yiladi: yomg‘ir chelakdan quyganday sharillab yog‘ardi; uning hayoli uzoq yoshlik paytlarida kezar edi. politsmeyster zinada to‘xtadi; uning basharasi yovuz va quturgan edi. (o.) bog‘lovchisiz qo‘shma gapning ikkinchi qismi birinchi qismining sababini bildirsa, izohlasa, to‘ldirsa, ular orasiga ikki nuqta qo‘yiladi: gap shu: ertaga men bilan yo‘lga chiqasiz. …

5 / 93

bergan voqea-hodisalarni ifodalaydi: mashg‘ulotlar tugadi va hamma o‘z uyiga tarqaldi. odam qo‘li tegdi-yu, tashlandiq yerlar obod bo‘ldi. qattiq izg‘irin ko‘tarildi-da, hech kim uydan chiqmay qo‘ydi. www.arxiv.uz 2) zidlov munosabatli bog‘langan qo‘shma gaplar va ularda tinish belgilarining ishlatilishi.bunday gaplar tarkibidagi sodda gaplar o‘zaro ammo, lekin, biroq bog‘lovchilari, -u(-yu) yordamida bog‘lanadi: yurtimizning bu kuni chiroyli, lekin ertasi, indini yanada chiroyliroq, baxtliroq bo‘ladi. havo ochildi-yu, harorat sezilmadi. ba’zan zidlik mazmunini kuchaytirish uchun zidlov bog‘lovchisi va bu vazifada qo‘llangan -u(-yu)yuklamasi birga ishlatiladi: kechasi qor yog‘di-yu, lekin havo unchalik sovimadi. yozuvda zidlov bog‘lovchilaridan oldin, yuklamalardan keyin vergul qo‘yiladi. 3) ayiruv munosabatli bog‘langan qo‘shma gaplar va ularda vergulning ishlatilishi. bunday ishlardagi sodda gaplar o‘zaro ayiruv bog‘lovchilari – goh…goh, yoki…yoki, ba’zan…ba’zan, dam…dam, yohud…yohud yordamida bog‘lanadi. ayiruv bog‘lovchili bog‘langan qo‘shma gaplar voqea-hodisalarning galma-gal bo‘lishini yoki ulardan biri bo‘lishini ifodalaydi: goh osmonni tutib ashula yangrar, goh allaqayerdan garmon tovushi eshitilib qolar edi. takrorlanib qo‘llangan ayiruv bog‘lovchilarining ikkinchisidan oldin vergul …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 93 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "qo’shmagap"

murakkab qo‘shma gaplar termiz davlat pedagogika instituti boshlang’ich ta’lim yo’nalishi 3-bosqich 21-12 gurux talabasi xolmatova dilnozning ona tili fanidan tayyorlagan taqdimoti murakkab qo'shma gap, uning turlari: bog'lanish va bog'lovchisiz tuzilgan murakkab qo'shma gaplar. qo’shma gap mazmuni, grammatik tuzilishi hamda ohangiga ko`ra bir butunlikni tashkil etgan, bog’lovchi vazifasidagi vositalar yordamida birikkan qurilmalar qo`shma gapni tashkil etadi. o`zbek tilida qo`shma gaplar ma`lum ma`no munosabatlarini ifodalashi, grammatik belgilari, tuzilishi va ohangiga ko`ra uch tipga bo`linadi: 1. bog’lovchisiz qo`shma gaplar 2. bog’langan qo`shma gaplar 3. ergash gapli qo`shma gaplar. nutqimizda kamida uchta sodda gapning bog‘lanishidan tuzilgan qo‘shma gaplar ham mavjud. maktab darsli...

Этот файл содержит 93 стр. в формате PPTX (2,8 МБ). Чтобы скачать "qo’shmagap", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: qo’shmagap PPTX 93 стр. Бесплатная загрузка Telegram