uslubiyatturlari

PPTX 14 pages 632.4 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 632.4 KB

File type PPTX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

prezentatsiya powerpoint uslubiyat turlari: leksik, fonetik, morfologik va sintaktik uslubiyat haqida. reja: uslubiyat haqida umumiy ma’lumot nutq uslublari: so‘zlashuv uslubi, ilmiy uslub, rasmiy-idoraviy uslub, ommabop (publitsistik) uslub, badiiy uslub. nutq madaniyati uslubiyat turlari: leksik uslubiyat, fonetik uslubiyat, grammatik uslubiyat, morfologoik uslubiyat, sintaktik uslubiyat. 1-§. uslubiyat haqida umumiy ma’lumot u s l u b i y a t tilshunoslik fanining bir bo‘limi bo‘lib, nutq jarayonida til hodisalarining maqsadga, sharoitga va muhitga mos ravishda foydalanish qonuniyatlari bilan tanishtiradi. uslubiyatda uslublar, til vositalarining nutqda qo‘llanish yo‘llari, fonetik, lug‘aviy, frazeologik va grammatik birliklarning qo‘llanish xususiyatlari o‘rganiladi. adabiy tilning ijtimoiy hayotdagi ma’lum bir sohada qo‘llanadigan, bir qancha o‘ziga xos xususiyatlarga ega bo‘lgan ko‘rinishi adabiy til uslubi deyiladi. uslub orqali so‘zlovchi shaxs narsalarga, voqealarga shaxsiy munosabatini aks ettiradi. o‘zbek adabiy tilida quyidagi asosiy nutq uslublari bor: so‘zlashuv uslubi, badiiy uslub, rasmiy uslub, ommabop uslub, ilmiy uslub (ayrim darsliklarda so‘zlashuv uslubidan boshqa barcha uslublar kitobiy uslub degan …

2 / 14

o‘zlashtirma gaplar. ma’lum bir uslubga tegishli bo‘lgan so‘zlar uslubiy xoslangan so‘zlar deb yuritiladi: yanglig‘ so‘zi badiiy uslubga, omonim, sinonim so‘zlari ilmiy uslubga, balli, ketvorgan kabi so‘zlar so‘zlashuv uslubiga, faollar yig‘ilishi, siyosiy maydon kabi so‘z birikmalari ommabop uslubga xosdir. so‘zlashuv uslubida ham, kitobiy uslubda ham ishlatilaveradigan so‘zlar uslubiy betaraf so‘zlar hisoblanadi: suv, tog‘ , bola, xat. bu so‘zlar ko‘chma ma’noda qo‘llansa, ma’lum bir uslubga tegishli bo‘lishi mumkin. 2-§. nutq uslublari so‘zlashuv uslubi uyda, ko‘chada, insonlarning o‘zaro so‘zlashuvida qo‘llanadigan uslub so‘zlashuv uslubi deb ataladi. bu uslubning adabiy til me’yorlariga rioya qiladigan ko‘rinishi adabiy so‘zlashuv uslubi deb yuritilsa, bunday me’yorlarga rioya qilinmaydigan ko‘rinishi oddiy so‘zlashuv uslubi deb ataladi. so‘zlashuv uslubidagi nutq ko‘pincha dialogik shaklda bo‘ladi. ikki yoki undan ortiq shaxsning luqmasidan tuzilgan nutq dialogik nutq deyiladi. so‘zlashuv uslubida ko‘pincha turli uslubiy bo‘yoqli so‘zlar, grammatik vositalar, tovushlar tushib qolishi, orttirilishi mumkin: kep qoling! obbo, hamma ishni do‘ndiribsiz-da. mazza qildik. ketaqo-o-ol! so‘zlashuv uslubida gapdagi so‘zlar …

3 / 14

ar, shuningdek, qo‘shma gaplardan ko‘proq foydalaniladi. rasmiy-idoraviy uslub davlat idoralari tomonidan chiqariladigan qarorlar, qonunlar, nizomlar, xalqaro hujjatlar rasmiy-idoraviy uslubda yoziladi. ariza, tilxat, ma’lumotnoma, chaqiruv qog‘ ozi, taklifnoma, shartnoma, tarjimai hol, e’lon, tavsifnoma, dalolatnoma, hisobot kabilar ham shu uslubda yoziladi. bunday uslubdagi hujjatlar qisqa, aniq, barcha uchun tushunarli qilib tuziladi. bu uslubning asosiy belgisi: jumlalarning bir qolipda, bir xil shaklda bo‘lishi. bu uslubda ham so‘zlar o‘z ma’nosida qo‘llanadi, ko‘pchilikka ma’lum bo‘lgan ayrim qisqartma so‘zlar ishlatiladi, har bir sohaning o‘ziga xos atamalaridan foydalaniladi, qaror qilindi, inobatga olinsin, ijro uchun qabul qilinsin, tasdiqlanadi, yuklatilsin, tayinlansin kabi so‘z va so‘z birikmalari ko‘plab uchraydi. rasmiy-idoraviy uslubda ko‘pincha darak gaplardan, qaror, buyruq, ko‘rsatma kabilarda esa buyruq gaplardan ham foydalaniladi. bu uslubda gap bo‘laklarining odatdagi tartibda bo‘lishiga rioya qilinadi: o‘z lavozimini suiiste’mol qilganligi uchun m.ahmedovga hayfsan e’lon qilinsin. ommabop (publitsistik) uslub tashviqot-targ‘ibot ishlarni olib borishda qo‘llanadigan uslub, ya’ni matbuot uslubi ommabop uslub hisoblanadi. soddalik, tushunarli bo‘lish, ta’sirchanlik, …

4 / 14

o‘l hosil etishtirish uchun fidokorona mehnat qilishyapti. 2. partiya faollari o‘zlarining navbatdagi majlisiga yig‘ilishdi. badiiy uslub voqelikni badiiy obrazlar (timsollar) vositasida aks ettirib, tinglovchi yoki o‘quvchiga estetik jihatdan ta’sir qiluvchi uslub badiiy uslub deb ataladi. badiiy asarlar (nazm, nasr va dramatik asarlar) badiiy uslubda bo‘ladi. badiiy asar kishiga ma’lumot berish bilan birga, timsollar (obrazlar) vositasida estetik ta’sir ham ko‘rsatadi: o‘lkamizda fasllar kelinchagi bo‘lmish bahor o‘z sepini yoymoqda. badiiy uslubda qahramonlar nutqida oddiy nutq so‘zlari, sheva, vulgarizmlardan ham foydalaniladi. badiiy uslub aralash uslub hisoblanadi, chunki bu uslubda so‘zlashuv va kitobiy uslublarga xos o‘rinlar ham uchraydi. 3-§. nutq madaniyati haqida nutq to‘g‘ ri, aniq va yoqimli bo‘lishi lozim. to‘g‘ ri, aniq va yoqimli gapirish uchun mantiqiy izchillikka va adabiy me’yorlarga rioya qilish kerak. nutq madaniyati deganda mantiqiy izchillikka, adabiy til me’yorlariga rioya qilgan holda to‘g‘ ri, aniq va yoqimli so‘zlash tushuniladi. uslubiyat turlari 1-§. yozma va og‘zaki nutq me’yorlari haqida lug‘aviy, grammatik, …

5 / 14

a’siriy bo‘yoq mavjudligi jihatidan farqlanadi: yuz, aft, bashara, bet, chehra, jamol, ruxsor, diydor sinonimik qatoridagi yuz so‘zi ma’nosi betaraf so‘z bo‘lsa, bet, aft so‘zlari salbiy bo‘yoqqa ega, bashara so‘zida esa salbiy bo‘yoq yanada kuchli, turq so‘zida bashara so‘ziga nisbatan ham kuchliroqdir; chehra ijobiy bo‘yoqqa ega, jamol so‘zida bu bo‘yoq yanada kuchli. shuningdek, sinonimlarning ishlatilish doirasi chegaralangan yoki chegaralanmagan bo‘lishi mumkin: keksa, qari, oqsoqol, nuroniy, mo‘ysafid sinonimik qatoridagi qari so‘zining ishlatilish doirasi keng, qolganlariniki esa chegaralangan. sinonimlarni o‘rinsiz ishlatish oqibatida turli uslubiy xatolar kelib chiqadi: buldozer ko‘chamizda yiqilay deb turgan devorlarni bir chekkaga surib yo‘l ochar edi gapida yiqilay so‘zi noo‘rin qo‘llangan, chunki bu so‘z odamlarga nisbatan ishlatiladi; bu gapda devorga nisbatan qulamoq so‘zi ishlatilishi kerak edi. antonimlarning uslubiy xususiyatlari. antonimlardan to‘g‘ ri foydalana olmaslik ham uslubiy xatoliklarni keltirib chiqaradi: choyxona mudiri yusufjon nozimov turmushning issiq-chuchugini totigan kishiga o‘xshaydi. bu gapdagi issiq- chuchugini juftligi o‘rnida achchiq-chuchugini juftligi ishlatilishi kerak edi. antonimlardan …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "uslubiyatturlari"

prezentatsiya powerpoint uslubiyat turlari: leksik, fonetik, morfologik va sintaktik uslubiyat haqida. reja: uslubiyat haqida umumiy ma’lumot nutq uslublari: so‘zlashuv uslubi, ilmiy uslub, rasmiy-idoraviy uslub, ommabop (publitsistik) uslub, badiiy uslub. nutq madaniyati uslubiyat turlari: leksik uslubiyat, fonetik uslubiyat, grammatik uslubiyat, morfologoik uslubiyat, sintaktik uslubiyat. 1-§. uslubiyat haqida umumiy ma’lumot u s l u b i y a t tilshunoslik fanining bir bo‘limi bo‘lib, nutq jarayonida til hodisalarining maqsadga, sharoitga va muhitga mos ravishda foydalanish qonuniyatlari bilan tanishtiradi. uslubiyatda uslublar, til vositalarining nutqda qo‘llanish yo‘llari, fonetik, lug‘aviy, frazeologik va grammatik birliklarning qo‘llanish xususiyatlari o‘rganiladi. adabiy tilning ijt...

This file contains 14 pages in PPTX format (632.4 KB). To download "uslubiyatturlari", click the Telegram button on the left.

Tags: uslubiyatturlari PPTX 14 pages Free download Telegram