tilodobi.xasadvahavas

PPTX 12 pages 261.3 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 261.3 KB

File type PPTX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

mavzu:til odobi.xasad va havas mavzu:til odobi.xasad va havas tayyorladi:xakimova mushtariy hamidova dilnora reja til haqida tushuncha til- fikrni nutqda ifodalovchi vosita xasad va havas haqida fikrlar xx asr tilshunosligining — sistem tilshunoslikning bosh, asosiy mezoni til va nutq munosabati, til va nutq hodisalarini, birliklarini farqlash bo‘ldi. ushbu muammo tarixiga nazar tashlasak, professor x.ne‘matovning ma‘lumot berishicha, til va nutq hodisalarini o‘zaro farqlash dastlab vii-ix asrlarda shakllangan arab tilshunosligining til o‘rganish usullarida ko‘rish mumkin. professor a.nurmonovning tadqiqotida esa temuriylar davri o‘zbek tilshunosligining sardori bo‘lgan alisher navoiy asarlarida til va nutq hodisalari farqdangani, alloma shu masalaga aloxida e‘tibor bergani qayd etiladi. ta‘kidlash shart, til va nutq, dialektik munosabati o‘zining dastlabki haqiqiy, mukammal ilmiy – nazariy yechimini tilshunoslik fanida keskin burilish yasagan buyuk tilshunos olim ferdinand de sossyur asarlarida topdi. demak, til va nutq, masalasi nafaqat sistem tilshunoslikning, umuman, jahon tilshunosligi fanining hamma davrlaridagi - ham diaxron, ham sinxron bos-qichlaridagi eng jiddiy nazariy muammosi …

2 / 12

k bular farqlanadi,degan fikrlarni bildirishgan. xullas, hozirda til va nutqni, til va nutq, hodisalarini, birliklarini farqlash umumtilshunoslikda, shuningdek, o‘zbek tilshunosligida ham mustahkam o‘rin egalladi. til va nutq, dialektikasida til o‘ziga xos murakkab tuzilishga (strukturaga) ega bo‘lgan bir butun sistema sifatida faoliyat ko‘rsatadi. demak, f.de sossyur mutlaqo to‘g‘ri ta‘kidlaganidek, til sistemadir.til sistemasining bir-biri bilan uzviy bog‘langan tovush tomoni, lug‘at tarkibi, grammatik ko‘rilishi mavjud bo‘lib, ular birgalikda bir butunlikni, sistemani tashkil etadi. tilning sistem xarakteri aslida qayd etilgan satrlar, qatlamlar (yaruslar) bilan belgilanadi, asoslanadi. ayni vaqtda ushbu satrlarning har biri o‘ziga xos sistema-ichki sistema bo‘lib, til sistemasining tarkibiga kiradi. demak, til sistemalar sistemasi-supersistema, makrosistema sifatida jamiyatga xizmat qiladi, ijtimoiy ahamiyatga ega bo‘ladi, ijtimoiy - amaliy vazifa bajaradi. tilning ijtimoiy mohiyati jamiyatda aloqa-aralashuv quroli bo‘lishida ko‘rinadi. shunga ko‘ra professor. s.usmonov ―insonlar orasidagi munosabat uchun xizmat qiladigan narsa, albatta, ijtimoiy ahamiyatga ega bo‘lishi lozim. chunki bunday munosabat, aloqa kollektiv ichida-jamiyatda paydo bo‘ladi‖, deydi. tilning …

3 / 12

shi uchun, nutqni ko‘rish uchun xizmat qiladigan qonun-qoidalardan tashkil topadi hasad bilan havas o‘rtasida farq bor. hasad birovga yomonlikni ravo ko‘rish, havas esa birovga yetgan yaxshilikdan xursand bo‘lish va o‘ziga ham o‘sha ne’matlar berilishini orzu qilishdir hasadning ma’nosi hasad biron kishidagi alloh bergan ne’mat yoki fazilat yo‘q bo‘lib, o‘ziga o‘tib qolishini xohlashdir. bunday kimsa birodarida alloh taoloning ne’matini ko‘rib, achchiqlanadi, undagi bor narsa zavol topib, faqat o‘ziga nasib etishini istaydi. ibn qayyim bunday degan: “hasadning asli alloh taolo bergan ne’matni yomon ko‘rish, uning zavolini istashdir. hasadgo‘y ne’matning dushmanidir. bunday yomonlik o‘zining tabiatidandir. hasad biron odamdan yuqtirib olingan kasallik emas, balki nafsning pastkashligidan, yomonligidan kelib chiqadi”. (at-tafsirul qayyim) movardiy: “hasadning haqiqati fazilatli odamlardagi yaxshiliklarni ko‘rib qattiq achchiqlanishdir”, degan. (adab ud-dunyo vad din) ba’zilar aytishicha, hasad ne’matning zavolini xohlash emas, balki birovning muvaffaqiyatini ko‘ra olmaslikdir. bir odam o‘zgalar qo‘lidagi ne’matni xushlamasa, bundan jahli chiqsa, uning zavolini xohlasa ham, xohlamasa ham hasadchi hisoblanadi. …

4 / 12

lgan ne’matdan ko‘zlaringiz quvonsa, o‘zingizga ham shunday ne’mat berilishini xohlasangiz, bu havasdir, hasad emas. “qur’oni karim”da hasad haqida nima deyilgan qur’oni karim qalbni hasaddan poklashga chaqiradi. jumladan, alloh taolo aytadi: “alloh biron ne’mat bilan biringizni (boshqa) biringizdan ortiq qilib qo‘ysa, sizlar uni (hasad-adovat bilan) orzu qilmang! erkaklar uchun ham qilgan mehnatlaridan nasiba bor. ayollar uchun ham qilgan mehnatlaridan nasiba bor. sizlar (birovlarga berilgan ne’matlarga ko‘z olaytirish o‘rniga) allohning fazlu marhamatidan so‘rang. albatta, alloh hamma narsani biluvchi zotdir” (niso surasi, 32-oyat). qur’onda aytilyapti: ey inson, kimda biron ne’matni ko‘rsang, unga hasad qilaverma, birovning yutug‘iga ko‘z olaytirma. uning o‘rniga allohdan so‘ra. alloh so‘raganingni beradi. bir odamning boyligi ko‘payib ketsa, martabasi yuqorilasa, parvo qilmang. axir, o‘sha narsalarga sizning himmatingiz evaziga erishgani yo‘q-ku! to‘g‘rimi? hasad qilish o‘rniga siz ham so‘rang allohdan. allohning karami keng. o‘zingizni qiynab, birovlarga yomonlik tilab hasad qilishning nima keragi bor?! uning o‘rniga fe’lingizni keng qiling, insonlarga xayrixoh bo‘ling, ne’mat beruvchi …

5 / 12

nubuvvat va risolat ne’matiga yomon ko‘z bilan qarashadi. shuning uchun rasululloh olib kelgan narsalarni tasdiqlashmaydi, imon keltirishmaydi. e’tiboringiz uchun raxmat! /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tilodobi.xasadvahavas"

mavzu:til odobi.xasad va havas mavzu:til odobi.xasad va havas tayyorladi:xakimova mushtariy hamidova dilnora reja til haqida tushuncha til- fikrni nutqda ifodalovchi vosita xasad va havas haqida fikrlar xx asr tilshunosligining — sistem tilshunoslikning bosh, asosiy mezoni til va nutq munosabati, til va nutq hodisalarini, birliklarini farqlash bo‘ldi. ushbu muammo tarixiga nazar tashlasak, professor x.ne‘matovning ma‘lumot berishicha, til va nutq hodisalarini o‘zaro farqlash dastlab vii-ix asrlarda shakllangan arab tilshunosligining til o‘rganish usullarida ko‘rish mumkin. professor a.nurmonovning tadqiqotida esa temuriylar davri o‘zbek tilshunosligining sardori bo‘lgan alisher navoiy asarlarida til va nutq hodisalari farqdangani, alloma shu masalaga aloxida e‘tibor bergani qayd etiladi. t...

This file contains 12 pages in PPTX format (261.3 KB). To download "tilodobi.xasadvahavas", click the Telegram button on the left.

Tags: tilodobi.xasadvahavas PPTX 12 pages Free download Telegram