adabiyot nazariyasi amaliy mashg'uloti

PPTX 14 pages 11.6 MB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 11.6 MB

File type PPTX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

ovladeyte iskusstvom publichnix vistupleniy adabiyot nazaryasi amaliy mashg’uloti inson obrazi va uni yaratish vositalari. mashg‘ulot rejasi: 1.muallif xarakteristikasi 2.portret 3.badiiy psixologizm 4.personaj nutqi nazvanie prezentatsii 2 2 adabiyotshunoslikka doir manbalarda inson obrazi tushunchasi ko’pincha personaj termini bilan ifodalanadi. personaj(lot. persona – shaxs, teatr maskasi) deganda badiiy adabiyotdagi inson obrazi, adabiy asardagi voqea ishtirokchisi, his-kechinma va nutq subyekti tushuniladi. asardagi qimirlaganki inson obrazi bo’lsa – katta yo kichikligi, syujetdagi ishtiroki,asar strukturasida tutgan o’rnidan qat’i nazar – hammasini personaj deb atash mumkin. zagolovok prezentatsii 3 badiiy adabiyotda inson obrazini to’laqonli yaratish, uni o’quvchi ko’z oldida konkret jonlantirish uchun xizmat qiladigan qator vositalar mavjud. bularga muallif xarakteristikasi, portret, badiiy psixologizm, personaj nutqi kabi badiiy unsurlar kiradi. 4 muallif xarakteristikasi zagolovok prezentatsii 5 obrazga bevosita muallif tomonidan berilgan ta’rif “muallif xarakteristikasi” deb yuritiladi. muallif xarakteristikasida obrazning fel-atvoriga xos asosiy xususiyatlar umumiy tarzda bayon qilinadi. odatda, muallif xarakteristikasi asarning boshlanishida yoxud konkret obraz asar voqeligiga …

2 / 14

. biroq maqsadlari-yu, ijtimoiy mavqelarining har xillligi hayotlarining keying pallasida ularni bir-biridan uzoqlashtirib yubordi.” personajning so’z bilan chizilgan tashqi qiyofasi – portret ham inson obrazini yaratishda muhim vosita sanaladi. portret, avvalo, personajning o’quvchi ko’z oldida konkret inson sifatida gavdalanishiga ko’maklashadi. ikkinchi tomondan, badiiy asarda portret xarakterologik belgilarga ega bo’ladi. ya’ni yozuvchi personaj siyratiga xos xususiyatlarni suratida aks ettirishga intiladi. yozuvchi personaj qiyofasini ancha mufassal chizishi yoki uning qiyofasiga xos ayrim detallarni berish bilan kifoyalanishi ham mumkin. chunki – portret vosita, demak, uning qanday bo’lishi muallif niyati, yozuvchining o’ziga xos tasvir uslubi, personajning asarda tutgan mavqeyi kabilar bilan bog’liq. masalan, “ zahro qoramag’iz, qaqajon, jingalak sochli, bir gapirib o’n kuladigan olov ayol”, “ mirazim bo’ydor,yusuf esa o’rtabo’y, said ozg’in va nimjon,lekin chaqqon edi. mirazim baqquvvat bo’lgani bilan qo’pol, yusuf esa miqtiligiga qaramay epchil va kuchli edi” inson obrazining to’laqonli yaratishning muhim sharti, ayni paytda, samarali vositasi badiiy psixologizm sanaladi. shart deyishimizning …

3 / 14

gan vaqt mobaynida hayolidan bir necha o’n marta emas, yuz marta ajrashish muammosi o’tdi. o’tardi-yu yurak yutib bir qarorga kelolmasdi, haligacha kelolgani ham yo’q. hammasidan ham birovlarning uni ko’rsatib: “anavi,erdan chiqibdi,beva!” – deyishlarini, jajji qizaloqlarining shunday zamonda otadan mahrum bo’lib qolishlarini istamasdi. shuni o’ylab ikkilanar,andisha qilar, hatto qo’rqardi.” zagolovok prezentatsii 7 zamonaviy adabiyotda personajlarning o’ylarini “ichki monolog” shaklida berish ommalashgan. mohiyatan u personajning moddiylashmagan , o’ziga qaratilgan va faqat ichidagina kechuvchi nutqi bo’lib, shartli ravishda uning ongida kechayotgan fikrlash ( his qilish) jarayoni deb qabul qilinadi. ichki monolog vositasida personaj yuz berayotgan voqealarni mushohada qiladi, o’zini taftish qiladi, izhor etadi,, iqror etadi. masalan, asarning boshidan to oxiriga qadar oliy qadriyat uchun kurashib kelayotgan yusufning “mardikor bozori”da ish topolmay talabalar yotoqxonasiga qaytgan, ochlik ichini timdalab, sillasi battar qurib, ko’z oldi qorong’ilasha boshlagan holati qahramonning ichki konfilikti orqali yoritib beradiki, personajning har qanday tang ahvolda bo’lsa-da oliy qadriyat – muvozanat mashaqqatidan yuz …

4 / 14

avba, men o’zimni boqolmayapman-ku, oilamni,o’g’limni qanday oyoqqa qo’yar ekanman?.. otam bizga,beshovlon o’g’ilga, berganini men bor-yo’g’i bittagina jigarbandimga in’om qilolganim yo’q.nega axir ?....” zagolovok prezentatsii 8 asarda personaj ruhiyatining uning xatti-harakatlari, gap-so’zlari, yuz- ko’z ifodalari(mimikasi), fiziologik o’zgarishlarini ko’rsatish orqali ochib berilishi bevosita psixologik obrazdir. masalan, “hammalari dasturxon atrofiga o‘tirishganda duo o‘qildi. so‘ng halima aya turib, non-choy keltirdi. elbekka bir hovuch yong‘oq berib, o‘g‘lim shularni chaqib kel, deya o‘zi cho‘kka tushib non ushata boshladi. yusuf sumkasidan qand va pishloq olib dasturxonga qo‘ydi. odil aka har doimgi joyida bo‘lsa ham avvalgidek yonboshlab emas, balki tizzalarini omonatgina bukib, oyoqlarini iloji boricha o‘ziga yaqin tortib o‘tirardi” asarda asl muvozanatni saqlay olgan qahramon, o’zbek otalariga xos oriyatli, so’zi keskir, ismi kabi har ishda adolatli odil akaning ushbu lavhadagi xatti-harakati va psixologik holati orqali o’zbek xalqi hayotining istiqlolga erishilgan pallalar “o’tish davri”dagi moddiy qiyinchilik, yo‘qchilikdan ruhan ezilgan otaning xijolati misolida gavdalanadi. shuningdek, milliy ruhiyat halima aya misolida …

5 / 14

shavq bilan qaraydigan yusufning asar boshlanishida oppoq qor to’shalgan ko’chaga oshiqishi va unda iz qoldirish istagi bilan boshlanadi. asarda tasvirlangan oppoq qor ramziy ma’noda g’uborlanmagan, oppoq ko’ngilning timsoli bo’lib, keng ma’noda eski tuzumning qora illatlaridan kirlanmagan, yosh avlodning sof qalbidagi orzular sifatida talqin qilinadi. yusufning oppoq qor bilan qoplangan yo’llarda iz qoldirib, so’qmoq yo’l ochgan bola kelajakda yangi yo’llar, yangi izlanishlar qilishga qodir yosh avlodning obrazi sifatida tasvcirlanadi. nazvanie prezentatsii 10 adabiy asarda xarakter ruhiyatini ochish, umuman, inson obrazini yaratishning eng muhim vositalaridan yana biri personaj nutqidir. mohir yozuvchi personaj ruhiyatini individuallashtirish orqali uning shaxsiyati, dunyoqarashi, muayyan hayotiy holatdagi ruhiyati haqida o’quvchiga ko’p narsalarni yetkiza oladi. dialoglarda personajning nutqi muallifning qisqa ,lo’nda sharhi bilan ta’minlanadi. dialogda muallif remarkasi tarzida beriluvchi yuz-ko’z ifodasi,mimikasi,undagi fiziologik o’zgarishlar haqidagi ma’lumotlar juda katta ahamiyat kasb etadi. ular personaj nutqini eshitish va uning xatti-harakatlarini ko’rib turish imkonini – sahnaviylik effektini yaratadi., bu esa inson obrazini to’laqonli, …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "adabiyot nazariyasi amaliy mashg'uloti"

ovladeyte iskusstvom publichnix vistupleniy adabiyot nazaryasi amaliy mashg’uloti inson obrazi va uni yaratish vositalari. mashg‘ulot rejasi: 1.muallif xarakteristikasi 2.portret 3.badiiy psixologizm 4.personaj nutqi nazvanie prezentatsii 2 2 adabiyotshunoslikka doir manbalarda inson obrazi tushunchasi ko’pincha personaj termini bilan ifodalanadi. personaj(lot. persona – shaxs, teatr maskasi) deganda badiiy adabiyotdagi inson obrazi, adabiy asardagi voqea ishtirokchisi, his-kechinma va nutq subyekti tushuniladi. asardagi qimirlaganki inson obrazi bo’lsa – katta yo kichikligi, syujetdagi ishtiroki,asar strukturasida tutgan o’rnidan qat’i nazar – hammasini personaj deb atash mumkin. zagolovok prezentatsii 3 badiiy adabiyotda inson obrazini to’laqonli yaratish, uni o’quvchi ko’z oldida konkre...

This file contains 14 pages in PPTX format (11.6 MB). To download "adabiyot nazariyasi amaliy mashg'uloti", click the Telegram button on the left.

Tags: adabiyot nazariyasi amaliy mash… PPTX 14 pages Free download Telegram