kompleks birikmalar

DOCX 11 sahifa 199,6 KB Bepul yuklash

11 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 199,6 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 11

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 11

kompleks birikmalarning analitik kimyodagi ahamiyati. reja: 1. kompleks birikmalarning olinishi 2. koordinatsion nazariya asoslari 3. kompleks birikmalarning sinflanishi kompleks birikmalar tabiatda va odam organizmida keng tarqalgan birikmalardir. organizmda faoliyat koʻrsatadigan fermentlarning 700 dan ortigʻi metallofermentlar hisoblanadi. ular kimyoviy tabiatiga koʻra kompleks birikmalardir. shu bilan bir qatorda dori preparatlarining katta qismini kompleks birikmalar tashkil etadi. ularning tuzilishi va xossalarini bilgan holda fermentlarning tanadagi faoliyatini oʻrganish, dori preparatlarining ta’sirini oldindan ayta olish mumkin. tabiatda uchraydigan barcha kimyoviy moddalarni shartli ravishda ikki guruhga boʻlish mumkin: 1. oddiy, yoki birinchi darajali moddalar, ular qatoriga h2o, nh3, agci, kcn va boshqalar kiradi. 2. murakkab yoki yuqori darajali moddalar, ularga [ag(nh3)2]ci, k4[fe(cn)6], k2[hgci4] va boshqalar kiradi. keltirilgan misollardan koʻrinib turibdiki, birinchi darajali moddalar oksidlar, kislotalar, asoslar, tuzlar va binar moddalardir. ular qatoriga koʻpgina organik birikmalar ham kiradi. murakkab, yoki yuqori darajali birikmalar birinchi darajali birikmalarning ta’sirlashishi natijasida hosil boʻladi. ular oʻz navbatida bir qancha turlarga boʻlinadi: …

2 / 11

ya’ni bunda boshlangʻich moddalardan oʻzining xususiyati va xossalari bilan keskin farq qiladigan, kristall holda hamda eritmada mavjud boʻla oladigan, kompleks birikmalar deb ataladigan yangi modda hosil boʻladi. ushbu moddalarning hosil boʻlishi markaziy atom va uni oʻrab olgan qarama-qarshi zaryadli ionlar (yoki qutbli molekulalar) ning oʻzaro ta’siridan yuzaga keladi. kompleks birikmalar tarkibida bir qancha bogʻ turlari kuzatiladi. masalan, [cu(nh3)4]so4 birikmasi tarkibida qutbli kovalent, ion va donor-akseptor bogʻlari mavjud. cuso4 va nh3 birikmalarining oʻzaro ta’sirlashib yangi bogʻlarning hosil boʻlishini har qanday atom va molekulalar orasidagi tortishish kuchlari mavjudligi bilan tushuntiriladi. markaziy atomni orab olgan qutbli guruhlar (yoki ionlar) va markaziy atom orasidagi tortishuv kuchlari bilan bir qatorda qutbli guruhlar (yoki ionlar) orasida oʻzaro itarishish kuchlari ham ta’sir etadi. ular markaziy atom bilan birgalikda eritmada yagona ion hosil qiladi. natijada erkin molekulalar oʻzaro bogʻlanib yangi molekulalarga (kompleks birikmalar) aylanadi: cuso4 + 4nh3 = cuso4·4nh3 = [cu(nh3)4]so4 reaksiya natijasida hosil boʻlgan birikma yuqori darajali …

3 / 11

ammiak va suv molekulalari donor guruh vazifasini oʻtay oladi. ushbu elektron juftlar metall (b’azan metalmaslar) atomidagi boʻsh yacheykalariga joylashadi va metallar oʻzining qoʻshimcha valentliklarini namoyon qila oladi. kompleks birikmalarning olinishi kompleks birikmalar turli tuman reaksiya jarayonlarida olinadi, natijada rang oʻzgarishi, agregat holatlarning oʻzgarishi kuzatiladi. qutbli molekulalarning oʻzaro ta’sirlashuvidan hosil boʻlishini koʻrib chiqamiz. masalan, ammoniy xlorid hosil bo‘lish reaksiyasida boshlangʻich moddalar qutbli boʻlib, ularning oʻzaro ta’sirlashuvi natijasida agregat holatlari ham oʻzgaradi. ammiak ham, vodorod xlorid ham gaz moddalar, lekin hosil boʻlgan kompleks birikma ammoniy xlorid - qattiq moddadir. nh3 (g) + hcl (g) = [nh4]cl(q) ion tabiatli modda kalsiy xlorid va qutbli kovalent bogʻlanishli ammiak reaksiyasi natijasida murakkab modda - kompleks biirikma hosil boʻladi: cacl2 + 8nh3 = [ca(nh3)8]cl2 kristall ba’zan kompleks birikmalar hosil boʻlishida keskin rang oʻzgarishi sodir boʻladi. masalan, misning kompleks birikmasini olish uchun qiyin eriydigan modda-choʻkmani eritish jarayonidan foydalanish mumkin: cucl2 + 2nh4oh = cu(oh)2^ + 2nh4cl agar …

4 / 11

molekulyar tarkibi va xossalari oʻzgaradi. kompleks birikmalar, kimyoviy jarayonlarda keskin rang oʻzgarishlari bilan borgani uchun, sifat reaksiyalarida keng qoʻllaniladi. koordinatsion nazariya asoslari kompleks birikmalar kristall holatda va eritmada mustaqil ravishda mavjud boʻlishi mumkin boʻlgan birikmalardir. kompleks birikmalar deb, ligandlar bilan oʻralgan, markaziy atomdan iborat boʻlgan, kristall panjarasida murakkab kompleks ion saqlaydigan moddalarga aytiladi. kompleks birikmalarning tarkibi va tuzilishini shved olimi alfred verner nazariyasi tushuntirib berdi: 1. koʻpgina elementlar ba’zi reaksiyalarda asosiy valentlikdan tashqari yonaki (qoʻshimcha) valentliklarni ham namoyon qiladi. 2. asosiy valentliklarning toʻyinishidan birinchi darajali birikmalar hosil boʻladi. masalan, hcl, h2o, nh3, cacl2 kabi oddiy binary birikmalar hosil boʻlishida kuzatiladi. 3. yonaki valentliklarning toʻyinishidan yuqori darajali birikmalar hosil boʻladi, masalan, [nh4]cl, k3[fe(cn)6], k4[fe(cn)6], [al(h2o)6]cl3 va boshqalar. ular birinchi darajali birikmalar ta’sirlashuvidan olinadi. birikmalar tuzilishi haqidagi nazariyalarga asosan, kompleks birikmalar tarkibida ikki qism farqlanadi, bu ichki va tashqi sfera: 1. ichki sfera - markaziy atom (kompleks hosil qiluvchi) va uning atrofida …

5 / 11

bundan mustasno, bu birikmada markaziy atom vazifasini n3- , f, p3- bajaradi. ligand vazifasini neytral molekulalar - nh3, h2o, no, co; kislota qoldiqlari - cn-, cns-, no2-, cl-, i-, co32-, s2o32-, gidroksid ionlar - oh- va boshqalar bajaradi. markaziy atom bilan bogʻlangan bir dentantli ligandlarning soni koordinatsion son deyiladi. koordinatsion son markaziy atom tabiatiga, geometrik tuzilishiga va ligandlar tabiatiga bogʻliq. u 1 dan 12 gacha qiymatlarni qabul qiladi, koʻp hollarda uning qiymati 4 va 6 ga teng. asosan oksidlanish darajasi +1 ga teng boʻlgan (masalan, ag+) metall kationlarining koordinatsion soni 2 ga teng boʻladi. oksidlanish darajasi +2 va +3 ga teng boʻlganlar (hg, zn, cu, fe, cr, al, co, ni, mg, ca, pt) ning koordinatsion soni 4, 5, 6 ga teng boʻladi. oksidlanish darajasi +4 va +6 ga teng boʻlganlar (pd, os, ru, mo, w) ning koordinatsion soni 6, 8 va 12 gacha boʻlishi mumkin. element atomidagi d- orbitallarning toʻrttasi …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 11 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"kompleks birikmalar" haqida

kompleks birikmalarning analitik kimyodagi ahamiyati. reja: 1. kompleks birikmalarning olinishi 2. koordinatsion nazariya asoslari 3. kompleks birikmalarning sinflanishi kompleks birikmalar tabiatda va odam organizmida keng tarqalgan birikmalardir. organizmda faoliyat koʻrsatadigan fermentlarning 700 dan ortigʻi metallofermentlar hisoblanadi. ular kimyoviy tabiatiga koʻra kompleks birikmalardir. shu bilan bir qatorda dori preparatlarining katta qismini kompleks birikmalar tashkil etadi. ularning tuzilishi va xossalarini bilgan holda fermentlarning tanadagi faoliyatini oʻrganish, dori preparatlarining ta’sirini oldindan ayta olish mumkin. tabiatda uchraydigan barcha kimyoviy moddalarni shartli ravishda ikki guruhga boʻlish mumkin: 1. oddiy, yoki birinchi darajali moddalar, ular qatoriga h2o...

Bu fayl DOCX formatida 11 sahifadan iborat (199,6 KB). "kompleks birikmalar"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: kompleks birikmalar DOCX 11 sahifa Bepul yuklash Telegram