o‘zbek tilining sohada qo‘llanishi

PPTX 15 pages 458.6 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 458.6 KB

File type PPTX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

prezentatsiya powerpoint 13-amaliy mashg‘ulot o‘zmu-2024 o‘zbekiston milliy universiteti o‘zbek filologiyasi fakulteti kompyuter lingvistikasi va amaliy tilshunoslik kafedrasi o‘zbek tilining sohada qo‘llanishi reja: 1. zahiriddin muhammad bobur va “boburnoma” asarining o‘zbek adabiyoti, o‘zbek tili taraqqiyoti, ilm-fanida tutgan o‘rni. 2. abulg‘oziy bahodirxonning “shajarayi turk” asari turkiy xalqlarga oid manbalar majmuyi sifatida. 3. abdurauf fitrat hozirgi o‘zbek adabiy tilining asoschisi. xvi-xx asrlar adabiyotining til xususiyatlari. hozirgi o‘zbek tilining rivojlanishi 2 zahiriddin muhammad bobur va “boburnoma” asarining o‘zbek adabiyoti, o‘zbek tili taraqqiyoti, ilm-fanida tutgan o‘rni. zahiriddin muhammad bobur ajoyib sarkarda, davlat arbobi, talantli shoir, geograf, etnograf, adabiyotshunos, islomshunos, harbshunos, musiqashunos sifatida dunyo ilm ahliga maʼlum va mashhurdir. u tilshunoslikka doir maxsus asar yozmagan boʻlsa ham, lekin oʻzining qomusiy asari boʻlgan “voqeanoma” (“boburnoma”)sida tilshunoslikka doir bir qator qimmatli fikrlarini bayon qiladi. 3 zahiriddin muhammad bobur va “boburnoma” asarining o‘zbek adabiyoti, o‘zbek tili taraqqiyoti, ilm-fanida tutgan o‘rni. zahiriddin muhammad bobur alisher navoiyning oʻzbek adabiy tilining istiqboli …

2 / 15

utgan o‘rni. arab, hind tillarining oʻziga xos tovush tizimi, oʻzbek tili tovush tizimidan farqlanishi, shuningdek, har qaysi tilning shevalararo fonetik farqlanishi, shuning uchun ham ayrim soʻzlarning shu tilning fonetik qonuniyatiga muvofiqlashishi haqida fikr yuritadi. zahiriddin muhammad bobur umum oʻzbek lafzining barcha imkoniyatlarini ishga solgan va ustozi alisher navoiy anʼanasini davom ettirgan holda, oʻzbek tilining sayqallanuvida, badiiy, publitsistik, rasmiy va ilmiy uslubining shakllanishida katta iz qoldirgan ulkan soʻz sanʼatkori boʻlishi bilan birga, tilshunoslikning grafika, onomastika, etimologiya, leksikografiya sohalarining rivojiga munosib ulush qoʻshgan tilshunos olim hamdir. abulg‘oziy bahodirxonning “shajarayi turk” asari turkiy xalqlarga oid manbalar majmuyi sifatida. xiva xoni abulgʻoziy bahodirxon hijriy 1012-yilning rabbiyul avval oyining 15-kunida urganch shahrida tugʻilgan. u oʻzbeklarning qoʻngʻirot urugʻidan boʻlgan. abulgʻoziy barcha fanlarni, ayniqsa tarix va adabiyotni puxta egallab, davrining allomasi darajasiga koʻtarildi. abulgʻoziy bahodirxondan ikkita tarixiy asar meros qoldi: “shajarayi tarokima” va “shajarayi turk” (1663-1664-yillarda yozilgan). birinchi asar turkman mullalari, shayxlari va beklarining iltimosi bilan yozilgan …

3 / 15

ayotgan paytda, albatta, uning etimologiyasi haqida soʻz yuritadi. abulg‘oziy bahodirxonning “shajarayi turk” asari turkiy xalqlarga oid manbalar majmuyi sifatida. masalan, “shajarayi turk” asarining ikkinchi bobida moʻgʻulxon zikrida moʻgʻul etnonimi etimologiyasi va bu soʻzning fonetik oʻzgarishi haqida shunday deyiladi: “asl lafz moʻgʻul mungul turur. avomning tili kelmaslikidin bora-bora moʻgʻul tedilar. mungning maʼnosin barcha turk bilurlar, qaygʻu maʼnosina turur. ulning maʼnosi soda dil, yaʼni qaygʻuli soda temak boʻlur”. muallif har ikki asarning boshida insonning paydo boʻlishi, toʻgʻrirogʻi, insonning yaratilishi (va ayni paytda, tilning kelib chiqishi haqida ham) fikr yuritadi. shu kunga qadar insonning paydo boʻlishi haqida turli qarashlar mavjud. ularni ikki katta guruhga boʻlish mumkin. birinchisi insonni evolutsion yoʻl bilan paydo boʻlganini eʼtirof etsa, ikkinchisi birdaniga paydo boʻlganini, dunyo yaratilganligini targʻib qiladi. xx asrning boshlarida turkistonda bir qancha nomdagi gazeta va jurnallar nashr qilina boshladi. matbuotning yo‘lga qo‘yilishi o‘zbek adabiy tilining shakllanishi va rivojlanishi uchun ham qulay imkoniyat yaratdi. avvalo, jadidlar xalqimizning …

4 / 15

y e’tibor qaratdi, unga o‘z munosabatini bildirdi. olimning “o‘zbek tili qoidasi to‘g‘risida bir tajriba: sarf” asarida o‘zbek tilining fonetik tizimi chuqur tahlil qilingan. fitratning sof morfologik qarashi uning “sarf” (morfologiya) asarida o‘z ifodasini topgan. fitratning so‘zga jiddiy e’tibor berganligi, ayniqsa, so‘zga, avvalo, ma’no anglatish nuqtayi nazaridan yondashganligi, birinchi o‘ringa mazmunni qo‘yganligi, ya’ni ma’nodan shaklga qarab borganligi muhim. uning o‘zbek tilshunosligining o‘sha davr uchun eng dolzarb bo‘lgan masalasiga jiddiy e’tibor qaratganligiga “ishtirokiyun” gazetasida nashr qilingan “tilimiz” maqolasi asos bo‘la oladi. abdurauf fitrat hozirgi o‘zbek adabiy tilining asoschisi. 1. mirzo ulugʻbek, sulton husayn boyqaro, zahiriddin muhammad bobur, gulbadanbegim, zebunniso kabi shaxslar qaysi sulolaning mashhur kishilari? a) chingiziylar b) temuriylar c) shayboniylar d) mang‘itlar 2. “voqeanoma” qaysi asarning yana bir nomi? “zafarnoma” b) “shajaryi turk” c) “boburnoma” d) “tarixi arba ulus” 3. antik davrda ham, arab xalifaligida ham … ga har qanday ziyoli kishining, ayniqsa, davlat arbobining egallashi lozim boʻlgan eng muhim sanʼat …

5 / 15

b tili turur. yerning qirtishini odim der. azroil tufroqni yerning ichindan olmadi, taqi qirtishindan olib erdi, aning uchun odam tedilar”. odam so‘zining etimologiyasi haqida keltirilgan ushbu ma’lumotning muallifi kim? a) abdurauf fitrat b) mahmudxo‘ja behbudiy c) abulg‘oziy bahodirxon d) zahiriddin muhammad bobur 8. fitratning sof morfologik qarashi uning qaysi asarida o‘z ifodasini topgan? a) “sarf” (morfologiya) b) “tilimiz” c) “o‘zbek tili haqida bir parcha” d) “nahv” (sintaksis) 9. yona xud. ushbu birlikning mazmuni qaysi qatorda to‘g‘riizohlangan? a) faqat o‘zi b) o‘zini o‘ylovchi c) yana shu d) yarim karomat 10. fitrat “tilimiz” maqolasida fors tilini arab tilidan xalos qilgan qaysi ijodkorni tilga oladi? a) firdavsiy b) tusiy c) ganjaviy d) daqiqiy nazorat uchun savol va topshiriqlar: 1. xvi-xx asr oralig‘ida ijod qilgan yana qaysi ijodkorlarni taniysiz? 2. abdulla qodiriy va cho‘lpon kabi ijodkorlar hozirgi o‘zbek tilining rivojidagi o‘rnini qanday izohlaysiz? 3. mirzo mehdixon kim? internet ma’lumotlariga tayanib uning tilimiz rivojidagi xizmatlari …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘zbek tilining sohada qo‘llanishi"

prezentatsiya powerpoint 13-amaliy mashg‘ulot o‘zmu-2024 o‘zbekiston milliy universiteti o‘zbek filologiyasi fakulteti kompyuter lingvistikasi va amaliy tilshunoslik kafedrasi o‘zbek tilining sohada qo‘llanishi reja: 1. zahiriddin muhammad bobur va “boburnoma” asarining o‘zbek adabiyoti, o‘zbek tili taraqqiyoti, ilm-fanida tutgan o‘rni. 2. abulg‘oziy bahodirxonning “shajarayi turk” asari turkiy xalqlarga oid manbalar majmuyi sifatida. 3. abdurauf fitrat hozirgi o‘zbek adabiy tilining asoschisi. xvi-xx asrlar adabiyotining til xususiyatlari. hozirgi o‘zbek tilining rivojlanishi 2 zahiriddin muhammad bobur va “boburnoma” asarining o‘zbek adabiyoti, o‘zbek tili taraqqiyoti, ilm-fanida tutgan o‘rni. zahiriddin muhammad bobur ajoyib sarkarda, davlat arbobi, talantli shoir, geograf, etnograf, ad...

This file contains 15 pages in PPTX format (458.6 KB). To download "o‘zbek tilining sohada qo‘llanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘zbek tilining sohada qo‘llani… PPTX 15 pages Free download Telegram