o‘zbek tilining sohada qo‘llanishi

PPTX 17 pages 520.6 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 520.6 KB

File type PPTX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

prezentatsiya powerpoint o‘zbekiston milliy universiteti o‘zbek filologiyasi fakulteti kompyuter lingvistikasi va amaliy tilshunoslik kafedrasi o‘zbek tilining sohada qo‘llanishi 8-amaliy mashg‘ulot o‘zmu - 2024 maqsad: nutq va adabiy me’yor haqida ma’lumot olish va tahlil qilish. mavzuga kreativ yondashishni tashkil qilish. mushohada qilish. mustaqil ishlashga yo‘naltirish. nutq va adabiy me’yor reja: nutqning to‘g‘riligi va aniqligi 1 3 nutqning mantiqiyligi va nutqning tozaligi (sofligi) nutqning maqsadga muvofiqligi, nutqning boyligi va ifodaliligi 1. 2. 3. 3 nutqiy madaniyatning muhim belgilaridan biri fikrni to‘g‘ri, mazmunli bayon qilishdir. adabiy tilning fonetik-orfoepik, leksik-semantik va grammatik me’yorlari talablariga mos keladigan nutq to‘g‘ri nutqdir. nutqning talaffuz madaniyati til materiallarini to‘g‘ri, ifodali talaffuz qilish bilan bog‘liqdir. bunga so‘z va iboralarning to‘g‘ri diksiyasi, so‘z va mantiqiy urg‘u, intonatsiya va pauzaga e‘tibor qilish orqali erishiladi. masalan: qatlama, hozir kabilar. nutqda mantiqiy urg‘udan foydalanish muhim ahamiyatga ega. masalan, semiz papkali kishi keldi, onasiz bola o‘ynamas kabi gaplarning ma’nosi urg‘uning qaysi gap bo‘lagiga tushishiga …

2 / 17

i bo‘lishi uchun kitobni olib, xontaxta tortmasiga qo‘yadi. (xontaxtaning tortmasi bo‘lmaydi). 2. paronimlar ma’nosini bilmaslik natijasida: sutxo‘rning o‘limi asarini o‘qidi. 3. mantiqiy jihatdan voqelikka zid bo‘lgan tushuncha ifodalovchi so‘zlarni yonma-yon ishlatish natijasida: korxonaga yangi zamonaviy texnologiya o‘rnatildi (ishlab chiqarish jarayonlari va usullari haqidagi bilimlarning jami, shuning uchun moddiy bo‘lmagan narsa o‘rnatilmaydi, balki joriy etiladi yoki texnika so‘zi bilan almashtirish kerak). 4. nutqda o‘zni o‘z o‘rniga qo‘yib gap tuzolmaslik, gap tartibining buzilishi natijasida: yaqindagina nashriyotdan chiqqan adibimizning yangi asarlar to‘plami keng jamoatchilikka manzur bo‘ldi. 5. so‘zning noo‘rin tanlanishi natijasida: rejissyor bir qator umidli sahna ustalarini kashf etdi. 6. bir sinonimik qatorni tashkil qilgan so‘zlarning barchasi ham boshqa so‘zlar bilan sintagmatik munosabat tashkil qilolmaydi. puxta, pishiq, mustahkam sinonimlari bino so‘zi bilan sintagmatik munosabat tashkil qiladi, yigit so‘zi esa pishiq va chidamli so‘zlari bilan sintagmatik aloqaga kirishadi. nutqning aniqligi so‘zning tildagi ma’nosiga tamomila muvofiq tarzda qo‘llanishi, so‘zning voqelikdagi o‘zi ifodalayotgan narsa-hodisa bilan qat’iy …

3 / 17

bo‘lmagan nutq hech qachon mantiqiy bo‘lishi mumkin emas. fikr tarkibi va qurilishining to‘g‘ri ifodalanishi nutq mantiqiyligining asosi deyish mumkin. nutqda til vositalarining mantiq va to‘g‘ri tafakkur qonuniyatlariga mos tarzda mazmuniy birikishi nutq mantiqiyligini baholashning bosh o‘lchovi hisoblanadi. . har qanday narsaga baho berilganda, avvalo, uning asilligi, boshqa keraksiz unsurlardan xoliligi, o‘z mohiyatiga muvofiq toza tarkibga egaligi kabi me’yorlardan kelib chiqiladi. soflik sifati nutqni ana shunday baholash me’yorlaridan hisoblanadi. aytish lozimki, nutqning bu kommunikativ sifati nutq bilan adabiy til va nutq bilan jamiyat munosabatida namoyon bo‘ladi. shunga ko‘ra nutqning sofligini nutqning adabiy til me’yorlariga va jamiyatdagi ma’naviy-axloq qoidalariga yot bo‘lgan unsurlardan xoliligi bilan belgilanuvchi kommunikativ sifat tarzida ta’riflash mumkin.. adabiy nutqning sofligiga putur yetkazuvchi unsurlarning asosiylari quyidagilardir: 1) shevaga xos so‘z, ibora, grammatik shakllar, urg‘u va talaffuz; 2) o‘rinsiz qo‘llangan chet so‘z va so‘z birikmalari (varvarizmlar); 3) jargon va argolar; 4) dag‘al, haqorat so‘z va iboralar (vulgarizmlar); 5) “ishlamaydigan” yoki parazit …

4 / 17

da ishlatg‘il, so‘z agar yaxshi bo‘lsa, ammo noo‘rin ishlatilsa, garchand u har nechuk yaxshi so‘z bo‘lsa ham yomon, nobop eshitilur. shuning uchun behuda so‘zlamag‘ilki, foydasizdur. bunday befoyda so‘z ziyon keltirur va har so‘zki undan hunar isi kelmasa, bunday so‘zni gapirmaslik lozim. nazorat savollari: 1. nutq to‘g‘ri bo‘lishi uchun asosan qaysi me’yorlarga qat’iy amal qilish talab qilinadi? 2. nutqning to‘g‘riligiga ta’rif bering. 3. nutqiy aloqa uchun nutqiy talaffuzning qanday ahamiyati bor? 4. nutqning aniqligi deganda nimani tushunasiz? 5. aniq nutq yaratish so‘zlovchidan nimalarni talab qiladi? 6. aniq nutq yaratishda sinonimlarning roli. adabiyotlar: asosiy adabiyotlar: 1. abduraxmonova m., fattoxova d., xalmuxammedova u., inogamova n., egamberdiyeva n. o‘zbek tili (o‘quv qo‘llanma). – toshkent: mumtoz so‘z, 2018, – 150 b. 2. inogamova n. o‘zbek tilining sohada qo‘llanishi. (o‘quv qo‘llanma). barcha ta’lim yo‘nalishlari uchun. – globe edit. germaniya. 2023, – 168 b. 3. topildiyeva f. o‘zbek tilining sohada qo‘llanishi. (o‘quv qo‘llanma). gumanitar ta’lim yo‘nalishlari uchun. …

5 / 17

o‘zbek tilining sohada qo‘llanishi - Page 5

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘zbek tilining sohada qo‘llanishi"

prezentatsiya powerpoint o‘zbekiston milliy universiteti o‘zbek filologiyasi fakulteti kompyuter lingvistikasi va amaliy tilshunoslik kafedrasi o‘zbek tilining sohada qo‘llanishi 8-amaliy mashg‘ulot o‘zmu - 2024 maqsad: nutq va adabiy me’yor haqida ma’lumot olish va tahlil qilish. mavzuga kreativ yondashishni tashkil qilish. mushohada qilish. mustaqil ishlashga yo‘naltirish. nutq va adabiy me’yor reja: nutqning to‘g‘riligi va aniqligi 1 3 nutqning mantiqiyligi va nutqning tozaligi (sofligi) nutqning maqsadga muvofiqligi, nutqning boyligi va ifodaliligi 1. 2. 3. 3 nutqiy madaniyatning muhim belgilaridan biri fikrni to‘g‘ri, mazmunli bayon qilishdir. adabiy tilning fonetik-orfoepik, leksik-semantik va grammatik me’yorlari talablariga mos keladigan nutq to‘g‘ri nutqdir. nutqning talaffuz mada...

This file contains 17 pages in PPTX format (520.6 KB). To download "o‘zbek tilining sohada qo‘llanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘zbek tilining sohada qo‘llani… PPTX 17 pages Free download Telegram