moturidiylik kalom maktabi

DOCX 16 pages 26.7 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 26.7 KB

File type DOCX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

moturidiylik kalom maktabi vakillari reja: kirish 1 moturidiylik kalom maktabining paydo bo‘lishi va asoschisi imom abu mansur al-moturidiy. 2 moturidiylik ta’limotining asosiy g‘oyalari va aqidaviy qarashlari. 3 moturidiylik maktabining yirik vakillari va ularning ilmiy merosi. 4 moturidiylik ta’limotining tarqalishi, hanafiylik bilan bog‘liqligi va bugungi ahamiyati. xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish islom dinida aqidaviy masalalarni tadqiq qiladigan va e’tiqodiy nizolarni ilmiy asosda izohlash bilan shug‘ullanuvchi ilmga kalom deyiladi. kalom ilmi musulmon olamida diniy haqiqatlarni tushuntirish, insonlar o‘rtasidagi tafakkuriy bahslarni tartibga solish va e’tiqodiy qarashlarni aniqlash vositasi sifatida yuzaga kelgan. tarix davomida kalom ilmi bir nechta maktablarga bo‘linib, har biri o‘zining uslubi va ta’limotini shakllantirgan. xi asrning boshlarida movarounnahrda shakllangan moturidiylik kalom maktabi esa islom tafakkurida alohida o‘rin egallaydi. ushbu maktabning asoschisi imom abu mansur al-moturidiy bo‘lib, u kalom ilmining muhim masalalariga aql va vahiy uyg‘unligini asos qilib olgan. moturidiylik maktabi asosan aqida, iymon, kufr, qadar, inson irodasi va allohning sifatlari kabi mavzularni …

2 / 16

angan fan kalom deb ataladi. kalom ilmining rivojlanishi musulmon olamida turli maktablarning paydo bo‘lishiga olib keldi. ulardan eng muhimlaridan biri – moturidiylik kalom maktabi bo‘lib, u xi asrda movarounnahr hududida yuzaga kelgan va keyinchalik markaziy osiyo hamda sharqiy musulmon olamida keng tarqalgan. moturidiylik maktabi asoschisi imom abu mansur al-moturidiy (850–944 yillar) movarounnahrda tug‘ilgan. uning ilmiy faoliyati va aqidaviy qarashlari kalom ilmining rivojlanishida katta ahamiyatga ega bo‘lgan. imom moturidiy ko‘p jihatdan hanafiy fiqhiga yaqin bo‘lgan, ammo u aqidaviy masalalarda mustaqil fikr yuritgan va aqida ilmini tizimli ravishda shakllantirishga harakat qilgan. imom abu mansur al-moturidiy ta’limotida aql va vahiy uyg‘unligi tamoyili markaziy o‘rin egallaydi. u iymon va amallar, allohning sifatlari, inson erkinligi va taqdir masalalarini batafsil tahlil qilgan. moturidiy aqidaviy masalalarni tushuntirishda aqliy dalillarni ishlatishni va hadis va qur’on oyatlarini izohlashni birlashtirgan. bu jihati uni o‘z zamonasidagi boshqa kalom olimlaridan farqlantiradi. moturidiylik maktabining paydo bo‘lishiga tarixiy va ijtimoiy sharoitlar ham ta’sir ko‘rsatgan. …

3 / 16

sonning irodasi va mas’uliyati muhim o‘rin egallaydi. imom moturidiy inson irodasini tan olgan va iymon, kufr, yaxshilik va yomonlik masalalarida insonning tanlov huquqini hurmat qilgan. shu bilan birga, u allohning qudrati va adolati bilan inson erkinligi o‘rtasidagi muvozanatni ko‘rsatishga harakat qilgan. moturidiylik kalom maktabi nafaqat ilmiy jihatdan mustahkam, balki amaliy hayotga mos bo‘lib, ayniqsa hanafiy fiqhiga yaqin bo‘lgan. shu sababli movarounnahr, xorazm, turkiston va sharqiy musulmon olamida moturidiylik ta’limoti keng tarqalgan va keyingi asrlarda ham o‘z ahamiyatini yo‘qotmagan. moturidiylik maktabining merosi nafaqat kalom ilmida, balki fiqh, tasavvuf va islomiy tafakkurda ham chuqur iz qoldirgan. islom olamida aqidaviy va e’tiqodiy masalalarni ilmiy asosda tushuntirish bilan shug‘ullanuvchi fan kalom deb ataladi. kalom ilmida asosiy e’tibor iymon, kufr, allohning sifati, inson irodasi va taqdir kabi mavzularga qaratilgan. tarix davomida kalom ilmi turli maktablarga bo‘linib, har bir maktab o‘zining uslubi va ta’limoti bilan ajralib turgan. shu jumladan, xi asrda movarounnahrda paydo bo‘lgan moturidiylik kalom …

4 / 16

ko‘rsatishga harakat qilgan va bu jihat uni o‘z zamonasidagi boshqa kalom maktablaridan farqlantiradi. moturidiylik kalom maktabining paydo bo‘lishiga tarixiy va ijtimoiy sharoitlar ham kuchli ta’sir ko‘rsatgan. xi asr movarounnahrida siyosiy barqarorlik va iqtisodiy rivojlanish sharoitida, jamiyatda e’tiqodiy nizolar va tafovutlar kuchaygan edi. shu davrda musulmon olamida aqidaviy masalalarni tizimli tushuntiradigan, ilmiy asosda e’tiqodiy nizolarni hal qiladigan kalom maktabiga ehtiyoj yuzaga kelgan. imom moturidiy esa aynan shu ehtiyojni qondirish orqali o‘z ta’limotini shakllantirgan. imom moturidiyning eng mashhur asari – “kitab at-tavhid” bo‘lib, unda allohning birligi, sifati, yaratganlariga nisbatan munosabati va insonlar bilan munosabatini batafsil yoritadi. shu bilan birga, u “ta’wilat ahl as-sunna” asarida hadislarni va fiqhiy masalalarni ilmiy asosda tushuntirgan. ushbu asarlar moturidiylik kalom maktabining poydevorini tashkil qilgan va keyingi asrlarda ko‘plab olimlar tomonidan rivojlantirilgan. imom moturidiy inson irodasini tan olgan va e’tiqodiy masalalarda inson tanlovini hurmat qilgan. u iymon va kufr, yaxshilik va yomonlik masalalarida insonning erkinligini ta’kidlagan. shu bilan …

5 / 16

untirib, aql va vahiy uyg‘unligini asos qilib olgan. shu tariqa, uning ta’limoti musulmon olamida nafaqat o‘z davrida, balki keyingi asrlarda ham katta ahamiyatga ega bo‘lgan va bugungi kunda ham e’tiqodiy bilimlar shakllanishida muhim manba hisoblanadi. 2 moturidiylik ta’limotining asosiy g‘oyalari va aqidaviy qarashlari. moturidiylik kalom maktabi islom tafakkurida muhim o‘rin egallaydi va uning ta’limoti musulmon aqidasi, e’tiqodi va tafakkurini tizimli ravishda shakllantirishga xizmat qiladi. imom abu mansur al-moturidiy asos solgan ushbu maktabning asosiy g‘oyalari nafaqat ilmiy, balki amaliy jihatdan ham jamiyat hayotida muhim ahamiyatga ega bo‘lgan. moturidiylik ta’limoti aql va vahiy uyg‘unligi, inson irodasi va mas’uliyati, allohning sifati va adolati, shuningdek, iymon va amallar bilan bog‘liq e’tiqodiy masalalarni chuqur tahlil qilishga asoslangan. moturidiylik maktabida aqlning roli alohida ta’kidlanadi. imom moturidiy aqlni allohning yaratgan ne’matlari va iymon masalalarini tushunish uchun asosiy vosita sifatida ko‘rgan. shu bilan birga, u vahiyga, ya’ni qur’on va sunnatga, to‘liq e’tibor qaratgan. unga ko‘ra, iymon va aqidaviy …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "moturidiylik kalom maktabi"

moturidiylik kalom maktabi vakillari reja: kirish 1 moturidiylik kalom maktabining paydo bo‘lishi va asoschisi imom abu mansur al-moturidiy. 2 moturidiylik ta’limotining asosiy g‘oyalari va aqidaviy qarashlari. 3 moturidiylik maktabining yirik vakillari va ularning ilmiy merosi. 4 moturidiylik ta’limotining tarqalishi, hanafiylik bilan bog‘liqligi va bugungi ahamiyati. xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish islom dinida aqidaviy masalalarni tadqiq qiladigan va e’tiqodiy nizolarni ilmiy asosda izohlash bilan shug‘ullanuvchi ilmga kalom deyiladi. kalom ilmi musulmon olamida diniy haqiqatlarni tushuntirish, insonlar o‘rtasidagi tafakkuriy bahslarni tartibga solish va e’tiqodiy qarashlarni aniqlash vositasi sifatida yuzaga kelgan. tarix davomida kalom ilmi bir nechta maktablarga bo‘linib, har...

This file contains 16 pages in DOCX format (26.7 KB). To download "moturidiylik kalom maktabi", click the Telegram button on the left.

Tags: moturidiylik kalom maktabi DOCX 16 pages Free download Telegram