o‘zbek tilining sohada qo‘llanishi

PPTX 36 pages 1.6 MB Free download

36 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.6 MB

File type PPTX

Pages 36

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 36

mavzu: kasb etikasi. nutq odobi. mutaxassisning nutq madaniyati. annotatsiya matni. me’yor tushunchasi o‘zbekiston milliy universiteti o‘zbek filologiyasi fakulteti kompyuter lingvistikasi va amaliy tilshunoslik kafedrasi o‘zbek tilining sohada qo‘llanishi 4-amaliy mashg‘ulot o‘zmu - 2024 maqsad: til va terminologiya haqida ma’lumot olish va tahlil qilish. mavzuga kreativ yondashishni tashkil qilish. mushohada qilish. mustaqil ishlashga yo‘naltirish. til va terminologiya. o‘zbek terminologiyasining taraqqiyot bosqichlari. 3 tilning lug‘at tarkibi. o‘zbek leksikografiyasi. umumiy va maxsus lug‘atlar. sohaviy lug‘atlarda terminlar. tezaurus haqida ma’lumot. 1. 2. 3. til va terminologiya. reja: 3 baxt nima? ming bo‘lakka bo‘lib dunyoni tug‘ilgandan baxtni izlaymiz. qo‘llaridan tutib ro‘yoni atrofda baxt, ba’zan bilmaymiz! baxtlar bilan bezatilgan taxt, xudoyimga yetsa bas zoring kimdir seni sog‘insa, shu baxt, baxt aslida dunyoda boring! kimlarnidir sevib, sog‘inib intizor-la uni kutganing. baxt aslida tomog‘ing bilan shu bir qultum suvni yutganing! hamma yerda baxtlaring sochiq bahorlardan go‘zallik yiqqan, baxt emasmi? ko‘zlaring ochiq? osmonga boq, ko‘kka oy chiqqan! senga yana …

2 / 36

jinoyat josus qotil til va terminologiya. bugungi kunda terminologiyaning amaliy va nazariy masalalarini yanada chuqurroq o‘rganish, terminlar yaratish va ularni qo‘llashni til qonuniyatlari asosida tartibga solish davlat ahamiyatiga molik muammoga aylandi. shuning uchun ona tilimizning turli terminologik tizimlarini yanada teranroq tadqiq etish, ularni terminologiyaning xilma-xil masalalari bo‘yicha atroflicha tadqiq qilish bugungi kunning dolzarb masalalaridan biridir. 9 ilm-fan, texnika, qishloq xo‘jaligi va san'atga oid tushunchalarning aniq nomini bildiruvchi bir ma'noli so‘z va birikmalar terminlar deyiladi. terminologiya terminlar yig‘indisi va shu terminlarni o‘rganuvchi soha terminologiya deyiladi. termin grekcha terminos so‘zidan olingan bo‘lib, chek, chegara ma'nolarini bildiradi. termin respublikamiz mustaqil deb e’lon qilingandan keyin, bu sohadagi ahvol butunlay o‘zgardi. tashqi iqtisodiy aloqalar yanada rivojlanib ketdi. dunyoning juda ko‘p mamlakatlari bilan xilma-xil aloqalarga keng yo‘l ochildi. bu omillar o‘zbek tilida yangi-yangi terminlarning paydo bo‘lishiga sabab bo‘ldi. bu yangi terminlar sirasida iqtisodiy terminologik tizim ham o‘ziga xos o‘rinni egallab kelmoqda. shu boisdan, fan va texnika …

3 / 36

‘zning ma'nosi murakkab bo‘lib, unda tushuncha qo‘shimcha ma'no va uslubiy belgilarga ega bo‘ladi. terminlar rasmiylashgan so‘zlar bo‘lganligi sababli respublika miqyosida, hatto dunyo miqyosida bir tushunchani anglatadi. termin soha terminlari tizimining bir elementi bo‘lib, har doim bir tizim doirasida qo‘llaniladi. termin nominativ vazifani bajaradi. terminning ma'nosi adabiy til me'yorlari doirasida tushunchaga teng bo‘ladi. ta’kidlash joizki, terminlar masalasi bilan shug‘ullangan deyarli barcha olimlar mazkur tushunchaning ta’rifini berishga urinib ko‘rishgan. ularning barchasigina emas, ayrimlarini ham namuna tariqasida keltirib o‘tish ko‘plab sahifani egallagan bo‘lardi. shuning uchun ularni jamuljam etgan holda “termin” tushunchasiga quyidagicha ta’rif berish mumkin. termin kasbiy ma’no bildiruvchi, kasbiy tushunchani ifodalovchi va shakllantiruvchi ayrim obyektlar va ular o‘rtasidagi aloqalarni muayyan kasblar nuqtayi nazaridan bilish hamda o‘zlashtirish jarayonida ishlatiladigan so‘z yoki so‘z birikmadir. har bir sohaning, tarmoqning termini borki, u o‘sha soha, tarmoq doirasida qo‘llanadi, aniqroq qilib aytganda, kasb-hunar egasining nutqini shakllantiradi, o‘zaro nutqiy muomala uchun shart-sharoit yaratadi. bu o‘rinda shuni qayd etish …

4 / 36

terminologiyaning amaliy va nazariy jihatlarini yanada chuqurroq o‘rganish, termin qo‘llashni tartibga solish davlat ahamiyatidagi masalaga aylandi. 1984-yilda o‘zbekiston fanlar akademiyasi prezidiumi qoshida respublika muassasalararo terminologik komissiya (rmtk) tashkil etilgan. topshiriq. matnni o‘qing, unda ishlatilgan atamalarga diqqat qiling. mikrobiologiyaning rivojlanishi tufayli sanoatda turli antibiotiklar, aminokislotalar, stearid garmonlar va enzimlar ishlab chiqarish imkoniyati tug‘ildi. hozirgi vaqtda sintetik yuvuvchi vositalarda gidromentlar ishlatilmoqda. ular suvda erimaydigan murakkab organik moddalarni katalizator sifatida parchalaydi, natijada hosil bo‘lgan “mayda” molekulalar suvda yaxshi eriydi. mamlakatimizda yaqindan beri tarkibiga enzim qo‘shilgan yuvuvchi vositalarning yangi xillari ishlab chiqarilmoqda. “sino” pastasi va “oka” kir yuvish kukuni turli xil gazlamalar va sun’iy-sintetik tolalardan to‘qilgan kiyimlarni yuvish uchun mo‘ljallangan. topshiriq. uch guruhga bo‘lining: 1-guruh biologiya, 2-guruh matematika, 3-guruh tilshunoslik faniga oid atamalarni yozib izohlang. leksikografiyaning vazifasi lug‘at tuzish prinsiplari va metodikasini ishlab chiqish lug‘at tiplari va turlarini aniqlash lug‘atshunoslarning ishini tashkil qilish lug‘atchilik tarixini o‘rganish lug‘at tuzish bilan shug‘ullanish lug‘at tuzish uchun asos …

5 / 36

haning qomusiy lug‘atlariga “adabiyot qomusi”, “pedagogik qomus”, “texnik qomus”, “qishloq xo‘jalik qomusi” kabilar kiradi. qomusiy lug‘at sharqda “qomus”, g‘arbda esa “tezaurus” deb ham yuritiladi. filologik lug‘atlarlarda, masalan, izohli lug‘atda so‘zlarning barcha leksik ma’nolari keng izohlanadi. har bir so‘z izohi kichik maqola shaklida beriladi va izohlanayotgan so‘z sarlavha qilib ko‘rsatiladi. bunga “o‘zbek tilining izohli lug‘ati” (5 jildli), “ingliz tilining oksford izohli lug‘ati” (17 jildli), “slovar sovremennogo-russkogo literaturnogo yazika”, s.i.ojegovning bir jildli “slovar russkogo yazika” kabilar misol bo‘ladi. olim usmonov va renat doniyorovlarning “ruscha-internatsional so‘zlar izohli lug‘ati” shular qatoriga kiradi. lug`atlar qomusiy lug`atlar ligvistik lug`atlar kompyuter lug`atlar 20 lug`atlar qomusiy lug`atlar ligvistik lug`atlar kompyuter lug`atlar alisher navoiy qomusiy lug`ati o`zbekiston milliy ensiklopediyasi tibbiyot qomusiy lug`ati islom ensiklopediyasi ensiklopedik lug`ati tibbiyot ensiklopediyasi o`zbek tilining izohli frazeologik lug`ati o`zbek tilining izohli lug`ati o`zbek tilining morfem lug`ati o`zbek tilining frrazeologik lug`ati o`zbek tilining imlo lug`ati uzb-eng lug`ati uzb-rus lug`ati uzb-turk lug`ati uzb-rus rus-uzb iqtisodiy atamalar …

Want to read more?

Download all 36 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘zbek tilining sohada qo‘llanishi"

mavzu: kasb etikasi. nutq odobi. mutaxassisning nutq madaniyati. annotatsiya matni. me’yor tushunchasi o‘zbekiston milliy universiteti o‘zbek filologiyasi fakulteti kompyuter lingvistikasi va amaliy tilshunoslik kafedrasi o‘zbek tilining sohada qo‘llanishi 4-amaliy mashg‘ulot o‘zmu - 2024 maqsad: til va terminologiya haqida ma’lumot olish va tahlil qilish. mavzuga kreativ yondashishni tashkil qilish. mushohada qilish. mustaqil ishlashga yo‘naltirish. til va terminologiya. o‘zbek terminologiyasining taraqqiyot bosqichlari. 3 tilning lug‘at tarkibi. o‘zbek leksikografiyasi. umumiy va maxsus lug‘atlar. sohaviy lug‘atlarda terminlar. tezaurus haqida ma’lumot. 1. 2. 3. til va terminologiya. reja: 3 baxt nima? ming bo‘lakka bo‘lib dunyoni tug‘ilgandan baxtni izlaymiz. qo‘llaridan tutib ro‘yoni a...

This file contains 36 pages in PPTX format (1.6 MB). To download "o‘zbek tilining sohada qo‘llanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘zbek tilining sohada qo‘llani… PPTX 36 pages Free download Telegram