o‘zbekyozuvi tarixi

PPTX 18 pages 691.3 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 691.3 KB

File type PPTX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

prezentatsiya powerpoint o‘zbekiston milliy universiteti o‘zbek filologiyasi fakulteti kompyuter lingvistikasi va amaliy tilshunoslik kafedrasi o‘zbek tilining sohada qo‘llanishi 2-amaliy mashg‘ulot o‘zmu - 2024 maqsad: o‘zbek yozuvi tarixi, yozuvlarning rivojlanish bosqichlari haqida ma’lumot olish va tahlil qilish. mavzuga kreativ yondashishni tashkil qilish. erkin mushohada qilish. mustaqil ishlashga yo‘naltirish. o‘zbek yozuvi tarixi. 3 o‘zbek yozuvlarining rivojlanish bosqichlari. grafika. imlo va savodxonlik masalalari. 1. 2. 3. til va yozuv masalalari. yozuv haqida umumiy tushuncha reja: 3 yozuv tarixi 1. yozuv ma’lum tarixiy jarayonda shakllandi va kishilar orasidagi ijtimoiy manfaatlar uchun xizmat qildi. 2. kishilik jamiyati erishgan barcha ma’naviy yutuqlar yozuv orqali avloddan avlodga yetkaziladi. 3. yozuv uchun masofa va vaqt ahamiyatsizdir. 4. yozuvning xabar yetkazish imkoniyati tufayli turli masofadagi axborotlar umumiy ma’lumotga aylanadi. 5. yozuv tilning tarixiy taraqqiyot bosqichlarini o‘rganishda muhim ahamiyat kasb etadi. 1. o‘zbek yozuvi tarixi xorazmiy yozuvi ham o‘zbek xalqi ajdodlari tomonidan qo‘llanilgan yozuv bo‘lib, bu yozuv ii asrning oxiri …

2 / 18

b yozuvi o‘zbek tili xususiyatlariga ko‘p jihatdan muvofiq kelmas edi. arab yozuvi bilan birga uyg‘ur yozuvi ham iste’molda bo‘ldi. bu asrlarda arab va uyg‘ur yozuvi baravar ishlatildi. 1929-yildan lotin alifbosi asosidagi yangi yozuvga o‘tildi. bu yozuvdan qisqa muddat, 11 yil ichidagina, 1940-yilgacha foydalanildi. 1940-yil 7-maydan rus grafikasi asosidagi kirill yozuviga o‘tildi. bu yozuv o`zbek tili tovushlar tizimini to‘liq ifodalay olmagani uchun unga qo‘shimcha shakllar kiritildi (o‘, q, g‘, h). 1993-yil 2-3-sentabrda o‘zbekiston respublikasi oliy kengashida lotin alifbosiga o‘tish to‘g‘risida qonun qabul qilindi. lotin yozuvidan jahon xalqlarining 30 foizi foydalanadi. bu esa o‘zbek xalqining jahon tizimiga kirishini tezlashtiradi. 1996-yildan lotin alifbosi asosidagi o‘zbek yozuvi amalga joriy etildi….. matnni davom ettiring. eski o‘zbek yozuvi eski o‘zbek yozuvi – arab grafikasi asosida shakllangan va xi asrdan xx asrning boshlarigacha qo‘llangan o‘zbek yozuvi; arab alifbosidagi 28 ta harfga arab tilida bo‘lmagan, lekin eroniy va turkiy tillarga xos bo‘lgan tovushlarni ifodalash 4 ta harf qo‘shish …

3 / 18

grafik belgilar tizimidir. bu tizim belgilarning har biri grafik tilshunoslikda grafemalar sanaladi. yangi (lotincha) o‘zbek yozuvning imlo qoidalari 1995-yilning 24-avgustida o‘zbekiston respublikasi vazirlar mahkamasining 339-sonli qarori bilan tasdiqlangan va shu yilning o‘zida “o‘zbek tilining asosiy imlo qoidalari” nomida kitobcha shaklida nashr qilingan u o‘z ichiga 7 ta bo‘limni oladi: 1. harflar imlosi: unlilar imlosi (1-7-qoidalar). undoshlar imlosi (8-32-qoidalar). 2. asos va qo‘shimchalar imlosi (33-37-qoidalar). 3. qo‘shib yozish (38-50-qoidalar). 4. chiziqcha bilan yozish (51-56-qoidalar). 5. ajratib yozish (57-65-qoidalar). 6. bosh harflar imlosi (66-74-qoidalar). 7. ko‘chirish qoidalari (75-82-qoidalar). fonetik prinsip, namuna: ekkan, ekkuncha. morfologik prinsip, namuna: ketkuncha – ketguncha. tarixiy-an’anaviy prinsip, namuna: bo‘lubdur. shakliy-an’anaviy yozuv, namuna: shkaf, sabr. semantik-uslubiy prinsip, namuna: sen-da, ish-chi. hozirda dunyo tillarida foydalaniladigan yozuvlar: lotin yozuvi asosida shakllangan yozuv sistemalari (30%) slavyan-kirillitsa yozuvi (10%) arab yozuvi (10%) hind bo‘g‘in yozuvi (20%) til va yozuvga oid qonun, farmon va qarorlar 1921-yil yanvarda bo‘lg‘on birinchi o‘lka o‘zbek til va imlo …

4 / 18

11 avgusta 1928 goda №123…statey 12-oy»// tsentralniy arxiv an respubliki uzbekistan, fond №4, opis №2, ed.xr. 14, s. 11 1929-yil 15-23-mayda samarqandda bo‘lib o‘tgan respublika til va imlo konferensiyasi qarorlari. – t.: “o‘zdavnashr”, 1930 1940-yil 8-may. zakon o perevode uzbekskoy pismennosti s latinizirovannogo na noviy uzbekskiy alfavit na osnove russkoy grafiki// vedomosti soveta uzbekskoy respubliki, №4, iyul, 1940, s.4-5 til va yozuvga oid qonun, farmon va qarorlar 1956-yil 4-aprel.o‘zbekiston oliy kengashining farmoni: “o‘zbek orfografiyasining asosiy qoidalari to‘g‘risida”// o‘zbek orfografiyasining asosiy qoidalari. – t.: “fan”, 1956-yil, 3-b. 1989-yil 21-oktabr. “o‘zbekiston respublikasining davlat tili haqida”gi qonuni. – t.: “o‘zbekiston”, 1989. 1993-yil 2-sentabr. lotin yozuviga asoslangan o‘zbek alifbosini joriy etish to‘g’risidagi. o‘n ikkinchi chaqiriq o‘zbekiston respublikasi oliy kengashning o‘n uchinchi sessiyasida qabul qilingan qonun// o‘zbekiston respublikasi oliy kengashning axborotnomasi, 1993, №9, 332-modda. 1995-yil 24-avgust. o‘zbekiston respublikasi vazirlar mahkamasining 339-sonli qarori: o‘zbek tilining asosiy imlo qoidalarinni tasdiqlash haqida// o‘zbek tilining asosiy imlo qoidalari. – …

5 / 18

7-yil 3-martda, 29 harf va 1 tutuq belgisi 2. “ng” bir tovushni ifodalagan so‘zlarni belgilang? a) tungi, unga b) tongi, shtanga c) tonggi, dengiz d) yongan, singil 3. qaysi gapda tinish belgisi noto‘g‘ri qo‘llangan? a) uy, buyum, mol-hol, hammasi senga qolsin. b) ulardan uchtasini: sayyorani, qayratni, shavkatni ko‘rib turamiz. c) anvar har bir kishidagi shunday xislatni: odamoxunlik, mehmondo‘stlik, ochiq chehralilikni yoqtiradi. d) qayoqdan keldi shuncha olomon: bolalar, xotinlar, chollar? 4. grafika nima? a. muayyan tilning fonetik-fonologik, leksik-semantik va morfologik birliklarini yozuvda ifodalash uchun maxsus shakllantirilgan optik-grafik belgilar tizimi. muayyan tilda so‘zlarni va so‘z shakllarini to‘g‘ri yozish me’yorlarini belgilovchi qoidalar tizimi. muayyan tilning alifbo va orfografiyadan iborat yozuv tizimi. test topshiriqlari 5. yangi o‘zbek imlosiga ko‘ra chiziqcha bilan yozish qoidasi qaysi qatorda buzilgan? a) el-yurt b) yozdi-oldi c) do‘st-u dushman d) qizigandan-qizidi 6. qaysi so‘z turkumiga oid qo‘shma so‘zlar doim ajratib yoziladi? a) qo‘shma otlar b) qo‘shma sifatlar c) qo‘shma ravishlar …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘zbekyozuvi tarixi"

prezentatsiya powerpoint o‘zbekiston milliy universiteti o‘zbek filologiyasi fakulteti kompyuter lingvistikasi va amaliy tilshunoslik kafedrasi o‘zbek tilining sohada qo‘llanishi 2-amaliy mashg‘ulot o‘zmu - 2024 maqsad: o‘zbek yozuvi tarixi, yozuvlarning rivojlanish bosqichlari haqida ma’lumot olish va tahlil qilish. mavzuga kreativ yondashishni tashkil qilish. erkin mushohada qilish. mustaqil ishlashga yo‘naltirish. o‘zbek yozuvi tarixi. 3 o‘zbek yozuvlarining rivojlanish bosqichlari. grafika. imlo va savodxonlik masalalari. 1. 2. 3. til va yozuv masalalari. yozuv haqida umumiy tushuncha reja: 3 yozuv tarixi 1. yozuv ma’lum tarixiy jarayonda shakllandi va kishilar orasidagi ijtimoiy manfaatlar uchun xizmat qildi. 2. kishilik jamiyati erishgan barcha ma’naviy yutuqlar yozuv orqali avloddan...

This file contains 18 pages in PPTX format (691.3 KB). To download "o‘zbekyozuvi tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘zbekyozuvi tarixi PPTX 18 pages Free download Telegram