nafas olish sistemasi

DOCX 16 pages 31.1 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 31.1 KB

File type DOCX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

nafas olish sistemasi reja: 1. nafas olish tizimi tuzilishi 2. nafas olish ritmi va boshqaruvi 3. nafas olish tizimini sog‘lom saqlash xulosa foydalanilgan adabiyotlar 1.nafas olish tizimi tuzilishi nafas olish tizimi ikki asosiy qismdan iborat: yuqori nafas yo‘llari va pastki nafas yo‘llari. har bir qism o‘ziga xos organlar va vazifalarga ega. yuqori nafas yo‘llari bu qism havoni o‘pkaga yetkazadi va uni tozalash, isitish va namlash vazifasini bajaradi. burun va burun bo‘shlig‘i havo kiradigan asosiy yo‘l.burundagi sochlar va shilliq qavat chang va mikroblarni ushlab qoladi. havo isitiladi va namlanadi.shuningdek, yutish jarayonida ovqatning havo yo‘liga tushishini oldini oladi. pastki nafas yo‘llari bu qism havoni o‘pkaga yetkazadi va gaz almashinuvini ta’minlaydi. traxeya (shamollatish naychasi) laringsdan o‘pka tomon havoni yetkazadi. elastik qavat va xushbo‘y sochlar havoni tozalashga yordam beradi. bronxlar traxeyadan o‘pkaga kiradigan ikkita asosiy shox. har bir bronx o‘pkadagi loblarga kiradi. har bir o‘pka loblardan iborat bo‘lib, alveolalar orqali gaz almashinuvi sodir bo‘ladi. …

2 / 16

dagi barcha hayotiy jarayonlar (qo‘zg‘alish, harakatlanish, ko‘payish) ana shu energiya hisobiga amalga oshadi. bu hayotiy jarayonlar natijasida hosil bo‘lgan karbonat angidrid gazi hujayra va to‘qimalardan qonga o‘tib, o‘pkalar orqali tashqi muhitga chiqariladi. nafas olish a'zolarining tuzilishi. nafas olish a'zolariga: burun bo‘shlig‘i, burun halqum, hiqildoq, traxeya, bronxlar, o‘pkalar va plevra pardalari kiradi. burun bo‘shlig‘i. burun bo‘shlig‘i yuqori, pastki va ikkita yon devordan tashkil topgan. burun bo‘shlig‘i o‘rtasidan tog‘ay to‘siq bilan ikkiga bo‘lingan. uning ichki yuzasi shilimshnq parda bilan qoplangan. bu pardada juda ko‘p mayda bezchalar bo‘lib, ulardan shilimshiq suyuqlik ajraladi. shilliq parda mayda qon tomirlari va nerv tolalariga boy. burun bo‘shlig‘ining oldingi qismida mayda tukchalar bo‘ladi. ular nafas olinadigan havo tarkibidagi chang zarrachalarini tutib qolib, organizmni himoya qilish vazifasini bajaradi. nafas olganda tashqi muhitdan kirgan havo burun bo‘shlig‘i orqali o‘tganda iliydi, namlanadi va chang zarrachalaridan tozalanadi. shundan keyin bu havo halqum orqali hiqildoqqa o‘tadi. hiqildoq. hiqildoq iv - vi bo‘yin umurtqalari …

3 / 16

adi, uchinchi guruhi tovush boylamlarini taranglashtiradi. hiqildoqdan havo uning pastki qismiga tutashgan nafas yo‘li kekirdakka, ya'ni traxeyaga o‘tadi. kekirdak (traxeya) va bronxlar. traxeya hiqildoqning pastki qismidan, ya'ni vi-vii bo‘yin umurtqalari ro‘parasidan boshlanib, v ko‘krak umurtqasi ro‘parasigacha davom etadi va shu joyda o‘ng va chap bronxlarga bo‘linadi. uning uzunligi odamming bo‘yiga qarab, 9-13 sm gacha yetadi. traxeyaning devori 16-20 ta yarim aylanasimon tog‘aylar va paylardan orqa qismi esa silliq muskullardan iborat. traxeyaning ichki qavati tuksimon shilliq pardadan tashkil topgan bo‘lib, unda mayda bezchalar joylashgan. ulardan ajralgan suyuqlik havoni namlab o‘tkazadi. tuksimon silliq parda esa havodagi chang zarrachalarini ushlab qolib, tashqariga chiqarib yuboradi. bronxlar v-ko‘krak umurtqasi ro‘parasida traxeyaning ikkiga (o‘ng va chap bronxlarga) bo‘linishidan hosil bo‘ladn. bronxlar o‘pka to‘qimasiga kirib, huddi daraxt shohiga o‘xshab, juda ko‘p mayda bronxchalarga tarmoqlanadi va bora-bora alveola pufakchalarini hosil qiladi. traxeya va bronxlar nafas yo‘li hisoblanib, ular havoni ilitib, namlab, mayda chang zarrachalaridan tozalab, o‘pka alveolalariga o‘tkazadi. …

4 / 16

mon tuzilgan bo‘ladi. o‘pkaning nafas olish va chiqarish funksiyasini asosan alveolalar bajaradi. ularning devori bir qavatli epiteliy to‘qimasidan iborat bo‘lib, atrofi mayda qon tomirlari - kapillyarlar bilan to‘rsimon shaklda o‘ralgan. alveolalarning soni ikkala o‘pkada 750 mln atrofida bo‘ladi. alveolalarning umumiy sathi 100 mm ni tashkil qiladi. ular yuzasining bunday katta sathga ega bo‘lishi o‘pka bilan tashqi muhit o‘rtasida hamda alveolalar bilan qon o‘rtasida gazlar almashinuvi tezlashuvini ta'minlaydi. plevra pardasi. o‘pkalar tashqi tomondan plevra pardasi bilan o‘ralgan. u ikki qavatdan (ichki va tashqi) iborat bo‘lib, ular orasida plevra bo‘shlig‘i hosil bo‘ladi. plevra bo‘shlig‘i ichidagi bosim atmosfera bosimiga nisbatan kam, ya'ni manfiy bo‘ladi. bu esa nafas olgan paytda o‘pka go‘qimasining kengayishiga va undagi alveolalarga havo kirishiga, nafas chiqarganda esa torayib, alveolalardagi havoni qisib chiqarishga imkon beradi. o‘pkalar katta qon aylanish doirasidan kelgan bronxial arteriya tomiri orqali oziqlanadi. kichik son aylanish doirasining tomirlari, ya'ni o‘pka arteriyalari va o‘pka venalari o‘pka to‘qimasini oziqlantirishda ishtirok …

5 / 16

ik jarayonlar ya’ni qo’zg’alish, harakatlanish, ko’payish kabilar ana shu energiya hisobiga amalga oshadi. bundan tashqari nafas olish organlari turli xil moddalarning hidini sezish hamda nutuq talafuzida ham ishtirok etadi. nafas olish tashqi va ichki nafas olishga bo’linadi. tashqi nafas olishda o’pka bilan qon o’rtasidagi gaz almashinuvi tushuniladi. ichki yoki to’qimalar aro nafas olishda esa to’qimalar bilan qon o’rtasidagi gaz almashinuvi amalga oshadi. atmosfera havosi tarkibida 20,9 % o2, 0,3 % co2, 79,3% n2 bo’ladi. boshqa moddalar kam miqdorda bo’ladi. agar havo tarkibida co2 miqdori 4-5% ga yetsa, odam holsizlanib, yurak urushi tezlashadi, bosh og’riydi, qayt qiladi, hatto hushidan ketishi mumkin. nafas olish organlariga: burun bo’shlig’i, halqum, qiqildoq, kekirdak yoki traxeya, bronxlar, o’pkalar va plevra pardasi kiradi. burun boshlig’i. bola tug’ilgan vaqtda uning burun bo’shlig’i kichik va ingichka bo’lib, shilliq qavat, qon va limfa tomirlari, nerv tolalari hamda recheptor va mayda tukchalar bilan ta’minlangan bo’lib, yetarlicha rivojlanmagan bo’ladi. bundan tashqari peshona …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nafas olish sistemasi"

nafas olish sistemasi reja: 1. nafas olish tizimi tuzilishi 2. nafas olish ritmi va boshqaruvi 3. nafas olish tizimini sog‘lom saqlash xulosa foydalanilgan adabiyotlar 1.nafas olish tizimi tuzilishi nafas olish tizimi ikki asosiy qismdan iborat: yuqori nafas yo‘llari va pastki nafas yo‘llari. har bir qism o‘ziga xos organlar va vazifalarga ega. yuqori nafas yo‘llari bu qism havoni o‘pkaga yetkazadi va uni tozalash, isitish va namlash vazifasini bajaradi. burun va burun bo‘shlig‘i havo kiradigan asosiy yo‘l.burundagi sochlar va shilliq qavat chang va mikroblarni ushlab qoladi. havo isitiladi va namlanadi.shuningdek, yutish jarayonida ovqatning havo yo‘liga tushishini oldini oladi. pastki nafas yo‘llari bu qism havoni o‘pkaga yetkazadi va gaz almashinuvini ta’minlaydi. traxeya (shamollatish ...

This file contains 16 pages in DOCX format (31.1 KB). To download "nafas olish sistemasi", click the Telegram button on the left.

Tags: nafas olish sistemasi DOCX 16 pages Free download Telegram