yalligʻlanish patofiziologiya

DOCX 44 стр. 1,6 МБ Бесплатная загрузка

44 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,6 МБ

Тип файла DOCX

Страницы 44

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 44

oʻzbekiston respublikasi sogʻliqni saqlash vazirligi toshkent tibbiyot akademiyasi “tasdiqlayman” _______________boymuradov sh.a. “_________”________________2023yil yalligʻlanish patofiziologiya kredit modul tizimida foydalanish uchun moʻljallangan oʻquv – uslubiy qoʻllanma toshkent – 2023y. mazkur qoʻllanmada yallig’lanish tushunchasi va bilogik ahamiyati, uning bosqichlar va patofiziologik jarayonlarni oʻrganish masalalari yoritilgan boʻlib, tibbiyot oliygohlarining 2 va 3 kurs talabalari uchun moʻljallangan. tuzuvchilar: boboyeva z.n.-toshkent tibbiyot akademiyasi normal va patologik fiziologiya kafedra katta oʻqituvchisi axmedova d.b.-toshkent tibbiyot akademiyasi normal va patologik fiziologiya kafedra assistenti oʻrinov a.m.-toshkent tibbiyot akademiyasi normal vapatologik fiziologiya kafedra assistenti taqrizchilar: saidalixodjayeva s.z.- toshkent tibbiyot akademiyasi normal vapatologik fiziologiya kafedra dotsenti yuldashev n.m.-toshpti tibbiy va biologik kimyo, tibbiy biologiya va umumiy genetika kafedra mudiri, t.f.d.,prof. oʻquv-uslubiy qoʻllanma toshkent tibbiyot akademiyasining markaziy uslubiy hay’atida muhokama qilindi va chop etishga tavsiya berildi. bayonnoma №5 17 yanvar 2023 yil tta ilmiy kengashi tomonidan koʻrib chiqildi va tasdiqlangan. bayonnoma №7 25 yanvar 2023 yil mundarija 1. yallig’lanish haqida tushuncha……………………………………… 1.1. yallig’lanish …

2 / 44

krofaglarni ahamiyati………………………… 2.5.2. leykotsitlardagi lizosomal fermentlar……………………………. 2.6. proliferatsiya (hujayralarni bo’linib ko‘payishi)………………… 2.6.1. proliferatsiya ta’rif………………………………………………… 2.6.3. reparatsiya……………………………………………………….. 2.6.4. angiogenez ………………………………………………………. 3. keylonlar………………………………………………………… 4. o’sish omillari………………………………………………….. 5. test………………………………………………………………... 6. vaziyatli masala………………………………………………….. 7. amaliy qism……………………..……………………..………… 8. foydalanilgan adabiyotlar………………………………………. 1.yallig’lanish haqida tushuncha 1.1yallig’lanish ta’rif va uning nazariyalari yallig‘lanish (inflammatio) bu yuqori rivojlangan organizmlarda evolyutsion taraqqiyot natijasida shikastlanishga qarshi yuzaga kelgan biriktiruvchi to‘qima, mahalliy qon tomir va nerv tizimlarining murakkab himoya moslashuv reaksiyasi bo‘lib, shikastlovchi omilni organizmdan chiqarishga, hamda uning asoratlarini chegaralashga qaratilgan. yallig‘lanishning biologik mohiyati shikastlanishni to‘xtatish, chegaralash, shikastlangan o‘choqni nekrotik mahsulotlardan tozalash va tiklanish jarayonlari uchun asos yaratishdan iborat. yallig'lanishning rivojlanishidagi umumiy qonuniyatlar, uning sababi, tarqalishi, organizmning turi va individual xususiyatlaridan qat'i nazar, doimo namoyon bo'ladi. yallig'lanish turli organlar va to’qimalarda paydo bo'lishi mumkin, u mexanik shikastlanish, harorat, viruslar, bakteriyalar va boshqalar ta'sirida bo'lishi mumkin. u hayvonlar va odamlarda rivojlanishi mumkin. har bir holatda yallig'lanish o'ziga xos xususiyatlarga ega. yallig’lanish nazariyalari yallig‘lanish haqidagi …

3 / 44

qaytib keladi deb tushunardi. r.virxov (virchow -1858-59 yillar) va uning muxlislari yaratgan hujayra (sellyulyar) patologiyasi davrlarida yallig‘lanishni faqat mahalliy to‘qima reaksiyasi deb qaralardi, yallig‘langan organlarni morfologik tadqiqotlar qilish natijalari (hujayralarning distrofik o‘zgarishlari) ga asoslanib yallig‘lanishning nutritiv nazariyasini yaratdilar. bu nazariya samuel (s.samuel-1873y) va y.kongeym (cohnheim-1887y) larni yallig‘lanish muammosi bo‘yicha o‘tkazgan ilmiy tadqiqotlaridan so‘ng o‘z ahamiyatini yo‘qotdi. bu olimlar yallig‘lanish patogenezida asosiy e’tiborni mayda tomirlar reaksiyasiga qaratdilar, shu bilan yallig‘lanishning tomirlar nazariyasiga asos soldilar. a.s.shklyarevskiy (1869y) yallig‘lanishda qon aylanishini o‘rganishda tarjiba usulini qo‘llab, leykotsitlarni qon tomirining devoriga yopishi hodisasini fizik nuqtai nazardan asosladi. yallig‘lanish muammosini hal qilishga i.i.mechnikov nihoyatda katta hissa qo‘shdi. u 1892 yili yallig‘lanishning biologik nazariyasini yaratdi, fagotsitoz haqidagi ta’limotni rivojlantirdi, yallig‘lanishni qiyosiy-patologik o‘rganishga asos soldi, immunitetning hujayra va gumoral nazariyalarini yaratdi. i.i.mechnikov fagotsitlarning begona zarrachalarni, shu jumladan bakteriyalarni yutish jarayonini yallig‘lanishga xos asosiy jarayon deb e’tirof qildi. i.i.mechnikovni fagotsitozning organizmni patogen omillardan himoya qilish va immunitetni vujudga kelishidagi …

4 / 44

da endotelial hujayralarni bir-biridan ajralishi va buning natijasida ular orasida teshiklar hosil bo‘lishi, shu teshiklar orqali perivaskulyar (tomir atrofi) bo‘shliqqa tomirdan leykotsitlar suqulib o‘tadi, deb yozadi. yallig‘lanishning yana bir umumlashtiruvchi nazariyasi yallig‘lanish jarayonini chuqur fizik-kimyoviy va patokimyoviy tadqiqot qilish natijasida paydo bo’ldi. shade (m.schad, 1923y) yallig‘lanish o‘chog‘ida to‘qima atsidozi, osmotik va onkotik bosimlarni ortishini aniqladi va shularga asoslanib, yallig‘lanishning hamma o‘zgarishlarini belgilovchi - yallig‘lanishning fizik-kimyoviy nazariyasini taklif qildi. rikker (e. ricker 1924y) yallig‘lanish hodisasini, tomir-nervlar o‘zgarishining ko‘rinishi deb qaradi (yallig‘lanishning nerv-tomirlar nazariyasi). yallig‘lanish haqidagi ta’limotning hozirgi zamonaviy holati (polikar 1965y.,svayfax 1967y., g.movyat 1975y., l.m.chernu 1979y. va boshqalar), yallig‘lanish jarayonining dinamikasida ishtirok etuvchi mediatorlar sistemalarini jadal tadqiqot qilish va yallig‘lanish bilan immunologik himoya mexanizmlari orasidagi chambarchas o‘zaro aloqadorlikni o‘rganish (butun yaxlit organizm, organ, hujayra, hattoki molekulalar darajasida) bilan foydalaniladi. yallig‘lanish sabablari -fizikaviy omillar, -kimyoviy omillar, -biologik omillar, -qon aylanishining buzilishlari -o‘sma jarayonlari - immun reaksiyalari. yallig’lanishning mahalliy belgilari -qizarish -mahalliy harorat …

5 / 44

struktur funksiyasini buzilishi deb tushuniladi. birlamchi va ikkilamchi alteratsiya birlamchi alteratsiya- bu flogogen (yallig’lanish keltirib chiqaruvchi omil) omilni organizmga to’g’ridan to’g’ri ta’siri va shikastlanishga qarshi mediatorlar chiqishi bilan xarakterlanadi. yallig'lanish vositachilari (mediatorlari) ma'lum yallig'lanish hodisalarini keltirib chiqaradigan yoki qo'llab-quvvatlovchi endogen biologik faol moddalardir. demak, neyropeptidlar sezuvchi nervlarning uchidan, atsetilxolin va noradrenalin vegetativ nervlarning uchidan, gistamin va boshqalar mast hujayralaridan (makrofaglar) kelib chiqadi. rezident makrofaglardan - reaktiv kislorod va azot turlari, lizosomal fermentlar, sitokinlar va boshqalar. komplement faollashganda uning faol komponentlari, kininogen faollashganda bradikinin hosil bo'ladi. ushbu vositachilar birlamchi o'zgarishlar paytida ajralib chiqqanligi yoki hosil bo'lganligi sababli ular birlamchi yallig'lanish mediatorlari deb ataladi. ko'p sonli mediatorlar orasida hujayralarga bevosita zarar yetkazuvchi, ta'sir ko'rsatadigan, ya'ni sitotoksik va sitolitik ta'sirga ega bo'lganlar ayniqsa muhimdir - reaktiv kislorod va azot turlari, lizosomal fermentlar va membrana hujumi yoki litik kompleks faollashganda hosil bo'ladi. komplement tizim (c5b - c9). ularning maqsadi patogenlarni o'ldirish va yo'q qilish, …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 44 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "yalligʻlanish patofiziologiya"

oʻzbekiston respublikasi sogʻliqni saqlash vazirligi toshkent tibbiyot akademiyasi “tasdiqlayman” _______________boymuradov sh.a. “_________”________________2023yil yalligʻlanish patofiziologiya kredit modul tizimida foydalanish uchun moʻljallangan oʻquv – uslubiy qoʻllanma toshkent – 2023y. mazkur qoʻllanmada yallig’lanish tushunchasi va bilogik ahamiyati, uning bosqichlar va patofiziologik jarayonlarni oʻrganish masalalari yoritilgan boʻlib, tibbiyot oliygohlarining 2 va 3 kurs talabalari uchun moʻljallangan. tuzuvchilar: boboyeva z.n.-toshkent tibbiyot akademiyasi normal va patologik fiziologiya kafedra katta oʻqituvchisi axmedova d.b.-toshkent tibbiyot akademiyasi normal va patologik fiziologiya kafedra assistenti oʻrinov a.m.-toshkent tibbiyot akademiyasi normal vapatologik fiziologiy...

Этот файл содержит 44 стр. в формате DOCX (1,6 МБ). Чтобы скачать "yalligʻlanish patofiziologiya", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: yalligʻlanish patofiziologiya DOCX 44 стр. Бесплатная загрузка Telegram