mineralogiya fani va minerallar haqida tushuncha

PPTX 29 pages 10.2 MB Free download

29 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 10.2 MB

File type PPTX

Pages 29

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 29

geologiya va geoinformatsion tizimlar fakulteti mavzu:mineralogiya va minerallar haqida tushuncha. minerallar konstitutsiyasi toshkent-2020 mavzu: mineralogiya fani va minerallar xaqida tushuncha reja: minerallar haqida umumiy ma'lumotlar mineralogiyaing rivojlanish bosqichlari minerallarning sanoatdagi ahamiyati kirish mineralogiya er qobig'ini o'rganuvchi geologiya fanlari jumlasiga kiradi. bu fanning nomi tub ma'nosi bilan minerallar haqidagi fan demakdir. u minerallar va ularning kelib chiqishi haqidagi hamma masalalarni o'z ichiga oladi. mineralogiya – tabiiy kimyoviy birikmalar to'g'risidagi fan bo'lib, ularning tarkibi bilan kristall tuzilishi orasidagi o'zaro bog'lanishni, hususiyatlarini, paydo bo'lish sharoitlarini va amaliy ahamiyatini o'rganadi. 3 mineralogiyaning eng muhim vazifasi quyidagilardan iborat: minerallarni sanoatning turli tarmoqlarida amalda ishlatish va ularning yangi turlarini ochish maqsadida fizik va kimyoviy xususiyatlarini, ularning kimyoviy tarkibi va kristall tuzilishi bilan bog'liq ravishda batafsil o'rganish uchun har tomonlama chuqur tekshirish. minerallarning yuzaga kelish sharoitlarini va mineral hosil qiluvchi jarayonlar (genezisi) tarixini aniqlash, shuningdek bu qonuniyatlarni xilma-xil foydali qazilma konlarini qidirish va razvedka qilish ishlarida qo'llash …

2 / 29

egan so'zdan kelib chiqqan. mineral (lotinchadan minera - ma'dan) – er qa'rida va yuzasida tabiiy-kimyoviy jarayonlar tufayli vujudga keluvchi, kimyoviy tarkibi, tuzilishi va xossalari bo'yicha bir xil bo'lgan tabiiy jismdir. minerallar aksariyat hollarda – kristall va amorf qattiq jismlar hisoblanadi. minerallar haqida umumiy ma'lumotlar minerallar tabiatda qattiq (olmos, kvarts, yoqut, feruza va boshqalar), suyuq (suv, neft, sof simob) va gaz (metan, etan, propan va h.k) holda uchraydi va turli geologik jarayonlarda hosil bo'ladi. bunday jarayonlarga “magma” deb ataluvchi, erning chuqur qismidan (200-250 km) ko'tarilib, er po'sti ichkarisida kristallanib va er yuzasiga otilib chiqib sovub qotadigan, qizigan (15000s) xamirsimon massaning faoliyati hamda undan ajralib chiqqan, elementlarga boy eritmalar va gazlar bilan bog'liq jarayonlar kiradi. bundan tashqari minerallar dengiz va okean suvlaridagi elementlarning birikib cho'kmaga tushishi (osh tuzi-galit, gips va boshqalar) yoki o'simlik va hayvonlar faoliyati natijasida ham hosil bo'ladi (qahrabo, marvarid, neft va h.q.). kvarst mineralining kristall panjarasi olmos mineralining kristall …

3 / 29

el), co (kobalt). mineral hosil qilmaydigan, lekin minerallarning kristall panjarasida joylashgan elementlar ham bor. ular rb (rubidiy), re (reniy) kabi elementlardir. kvartsning rangiga ko'ra turlari (sio2) minerallar orasida sof toza xolda uchraydiganlari kam bo'lib, tarkibida turli xil elementlarni o'z ichiga oladi. masalan, kvarts: shaffof - tog' xrustali, binafsha rang (mn) - ametist, sariq (fe) - tsitrin, qora (fe, ti) - morion, qo'ng'ir - rauxtopaz 18 korundning rangiga ko'ra turlari korund (al2o3): qizil – rubin (xroma) jigarrang (jeleza) ko'k – sapfir (titana) sariq (feo) al2[be3(si6o18)] zumrad – xrom yashil rang beradi akvamarin – alyuminiy xavorang tus beradi berillning rangiga ko'ra turlari xavfli (zararli) minerallar zaxarli- arsenopirit (temir va margimush sulfidi), galenit (qo'rg'oshin sulfidi), auripigment (margimush va oltingugurt sulfidi), stibnit (surma sulfidi), eng zaxarli - kinovar (simob sulfidi) radioaktiv – torbernit (tarkibida uran bor), charoit (tarkibida strontsiy, egirin, bariy, ko'plab sulfidlar bor). mexanik xavfli - asbest 21 sun'iy (sintetik) minerallar xususiyatlari, tarkibi …

4 / 29

ich davri hozirgi zamon taraqqiyoti grek olimi va faylasufi aristotel (eramizdan avvalgi 384-322-yillar). aristotel metallarga o'xshash minerallarni “metalloidlar” gruppasiga kiritadi. georgiy agrikola (1490-1555) xi-asr boshlarida (o'zbekiston) buyuk olim, matematik va astronom beruniy (973-1048) mineralogiya sohasida ishlagan mashhur tabiatshunos edi. u o'zining “qimmatbaho toshlar” haqidagi kitobida minerallarning o'sha davr uchun ajoyib ta'rifini keltirgan. mineralogiyaing rivojlanish bosqichlari m.v. lomonosov (1711-1765) m.v.lomonosov geologik ta'limni germaniyada (marburg, frayberg) olgan. 120 ta ilmiy ishlaridan 20 tasi geologiyaga bag'ishlangan. "metallurgiya va konchilikning birinchi poydevori" «erning silkinishidan metallarning paydo bo'lishi haqidagi so'z" «er qatlamlari haqida" "selitraning tug'ilishi va tabiati to'g'risida" - kristallarning tuzilishi haqidagi fikrlarini bayon qildi xx asrning (birinchi yarimi) mineralogiyasi v.i. vernadskiy (1863-1945), a.e. fersman (1883-1945) va v.m.goldshmidtning (1888-1947) klassik asarlari zamonaviy mineralogiyaga asos solgan. v.i. vernadskiy - genetik mineralogiya, kristallokimyo (izomorfizm ta'limotining rivojlanishi, silikatlar va alyumosilikatlar kristallokimyosi). mineralogiyaning er qobig'ining kimyosi sifatida ko'rib chiqqan. a.e. fersman - minerallarning tipomorfizmi haqidagi ta'limot, izomorfizm haqidagi ta'limotni …

5 / 29

boshqalar). minerallarning sanoatdagi ahamiyati farfor, fayans – gilli minerallar, dala shpatlari tsement ishlab chiqarishda- gips, gilli minerallar izolyatsion materiallar - slyudalar qishloq xo'jaligida - apatit, montorillonit olovbardosh g'ishtlar - dolomit, asbest metallurgiyada - magnetit, gematit va b. kimyo sanoatida- pirit va h. optika - flyuorit, kvarts meditsina; energetika; oziq ovqat; zargarlik, qog'oz va rezina sanoati va h. image9.jpeg image10.jpeg image1.jpeg image2.jpeg image3.jpeg image4.jpeg image5.jpeg image6.jpeg image7.jpeg image8.jpeg image11.png image12.png image13.png image14.png image15.png image16.png image17.png image18.png image19.jpeg image20.jpeg image21.jpeg image22.jpeg image23.png image24.jpeg image25.jpeg image26.jpeg image27.jpeg image28.jpeg image29.jpeg image30.jpeg image31.jpeg image32.jpeg image33.jpeg image34.jpeg image35.jpeg image36.png image37.jpeg image38.jpeg image39.jpeg image40.jpeg image41.jpeg image42.jpeg image43.jpeg image44.jpeg image45.jpeg image46.jpeg image47.jpeg image48.jpeg image49.jpeg image50.jpeg image51.jpeg image52.jpeg image53.jpeg image54.jpeg image55.jpeg image56.png image57.jpeg image58.png image59.png image60.png image61.png image62.png image63.jpeg image64.jpeg image65.jpg image66.png image67.jpeg image68.jpg /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 29 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mineralogiya fani va minerallar haqida tushuncha"

geologiya va geoinformatsion tizimlar fakulteti mavzu:mineralogiya va minerallar haqida tushuncha. minerallar konstitutsiyasi toshkent-2020 mavzu: mineralogiya fani va minerallar xaqida tushuncha reja: minerallar haqida umumiy ma'lumotlar mineralogiyaing rivojlanish bosqichlari minerallarning sanoatdagi ahamiyati kirish mineralogiya er qobig'ini o'rganuvchi geologiya fanlari jumlasiga kiradi. bu fanning nomi tub ma'nosi bilan minerallar haqidagi fan demakdir. u minerallar va ularning kelib chiqishi haqidagi hamma masalalarni o'z ichiga oladi. mineralogiya – tabiiy kimyoviy birikmalar to'g'risidagi fan bo'lib, ularning tarkibi bilan kristall tuzilishi orasidagi o'zaro bog'lanishni, hususiyatlarini, paydo bo'lish sharoitlarini va amaliy ahamiyatini o'rganadi. 3 mineralogiyaning eng muhim vaz...

This file contains 29 pages in PPTX format (10.2 MB). To download "mineralogiya fani va minerallar haqida tushuncha", click the Telegram button on the left.

Tags: mineralogiya fani va minerallar… PPTX 29 pages Free download Telegram