bob. byudjet jarayoni

DOCX 14 pages 54.1 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 54.1 KB

File type DOCX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

9-bob. byudjet jarayoni 1. byudjet jarayoni tushunchasi, uning tamoyillari va bosqichlari «jarayon» atamasi bilan muayyan natijaga erishish uchun amalga oshiriladigan ketma-ket harakatlar majmui yoki biror faoliyatni amalga oshirish tartibi belgilanadi. bu ma’noda, ma-salan, ma’muriy, jinoiy, fuqarolik protsessi to‘g‘risida gapi-riladi va h.k. barcha darajadagi davlat hokimiyati va boshqaruv organla-rining byudjet munosabatlarini tartibga solish sohasidagi va-kolati davlat byudjetini shakllantirish, tuzishdan boshlab uni ijro etish to‘g‘risidagi hisobotni tasdiqlash bilan bog‘liq bo‘l-gan turli harakatlarda namoyon bo‘lishi tufayli, ularni protses-sual nuqtai nazardan ko‘rib chiqish uchun zarur asoslar bor. pro-sess yuridik kategoriya sifatida moddiy huquq me’yorlarini amalga oshirish uchun yo‘naltirilgan. o‘tkazilgan uslubiy yondashuvlar asosida moddiy byudjet-huquqiy me’yorlarni amalga oshirish bo‘yicha faoliyatni byudjet jarayoni sifatida ko‘rib chiqish mumkin. boshqacha aytganda, byudjet jarayoni byudjet huquqiy munosabatlari sub’ektlari-ning moddiy byudjet huquqlarini amalga oshirish shakli bo‘lib, protsessual byudjet huquqi me’yorlari bilan tartibga solinadi. o‘zbekiston respublikasi byudjet qonunchiligi byudjet ja-rayoni asoslarini mustahkamlaydi va uni tartibga soladi. byud-jet jarayoni tushunchasi «byudjet tizimi …

2 / 14

ijro etishni tartibga so-ladi. gap o‘zbekiston respublikasi davlat byudjetini tuzish va ijro etish qoidalari to‘g‘risida ketayapti. davlat byudjeti bir xil bo‘lgan, doimiy yangilanib boruvchi shakllanish va ijro etish bosqichlarini davriy ravishda o‘tib boradi. byudjet davriyligi uning byudjet to‘g‘risidagi huquqiy hujjat qabul qilingan muddat davomida amal qiladi, bu muddat tugaganidan so‘ng keyingi muddat uchun byudjet to‘g‘risidagi yangi hujjat qabul qilinadi. byudjet to‘g‘risida chiqarilgan hujjat amal qilgan muddat bir yil[footnoteref:1][118]ni tashkil etadi va u byudjet yili[footnoteref:2][119] deb ataladi. [1: ] [2: ] bizning mamlakatimizda byudjet yili kalendar yilga to‘g‘ri keladi, ya’ni u 1 yanvardan boshlanib, 31 dekabrda tugaydi. turli davlatlarda parlament sessiyalarining har xil vaqtda o‘tkazi-lishi natijasidagi farqlar, tarixiy an’analar va boshqa sa-bablarga ko‘ra byudjet yili bir xil boshlanmaydi. masalan, u fransiya, germaniya, italiya, belgiyada - 1 yanvardan, buyuk bri-taniya, yaponiya, kanadada - 1 apreldan, shvesiya, norvegiya, po-kistonda - 1 iyuldan, aqshda - 1 oktyabrdan boshlanadi[footnoteref:3][120]. [3: ] byudjet yili tushunchasi bilan …

3 / 14

asosiysi byudjet jarayo-nining barcha elementlari ajratilayotgan bosqichlarda aks etti-rilsa, yetarlidir. bundan tashqari, u yoki bu mamlakat byudjet qonunchiligida byudjet jarayonining an’anaviy ravishda hech qachon ko‘rib chiqilmagan bosqichlari ham mustahkamlangan bo‘li-shi mumkin. masalan, o‘zbekiston byudjet qonunchiligida davlat byudjeti ko‘rsatkichlarini byudjet mablag‘larini oluvchilarga yetkazish bosqichi nazarda tutilgan. [4: ] [5: ] [6: ] bizning respublikamizda byudjet jarayoni quyidagi bosqich-lardan tarkib topgan: 1. 1) byudjetni tuzish, ko‘rib chiqish va qabul qilish; 1. 2) byudjetni byudjet mablag‘larini oluvchilarga yetkazish; 1. 3) byudjetni ijro etish va uning ijrosini nazorat qilish; 1. 4) byudjetni ijro etish to‘g‘risidagi hisobotni tuzish va tasdiqlash. byudjet jarayonining tarkibiy qismi byudjetni tartibga solish - davlat byudjet tizimi darajalari o‘rtasida mablag‘lar-ni qayta taqsimlashdan iborat. byudjet jarayoni asosida muayyan tamoyillar mavjud bo‘lib, butun davlat byudjet tizimining barqaror va samarali ishlashi uchun ularga qat’iy rioya etilishi zarur. shu sababli byudjet jarayoniga byudjet tizimi uchun xos bo‘lgan: barcha byudjetlar-ning birligi, to‘liqligi, realliligi, balansliligi, oshko-raligi kabi …

4 / 14

udjetdan mablag‘larni maqsadli yo‘nalti-rilgan holda ajratish uchun imkon beradi. byudjetni tuzish va ijro etish ijroiya hokimiyati organla-rining funksiyalari bo‘lib, byudjetni ko‘rib chiqish, tasdiqlash va nazorat etish vakolatli hokimiyat organlari vazifasidir. vakillik va ijroiya hokimiyati organlari o‘rtasida vako-latlarni chegaralash tamoyili mana shunda namoyon bo‘ladi. bu tamoyilning roli shundan iboratki, byudjet jarayonida vakil-lik va ijroiya hokimiyati organlarining faoliyati takrorlan-maydi. bundan tashqari, nafaqat byudjetni ijro etish, balki byudjetni ko‘rib chiqish va tasdiqlash jarayonida ham vakillik organlari tomonidan amalga oshiriladigan nazorat davlat mar-kazlashtirilgan pul jamg‘armalari mablag‘larining eng oqilona ravishda taqsimlanishi va ulardan qat’iy belgilangan maqsad-lar bo‘yicha foydalanilishi uchun jiddiy kafolat bo‘la oladi. byudjet jarayonining barcha bosqichlarida byudjet ko‘rsat-kichlarini ixtisoslashtirish tamoyili amal qiladi. bu ta-moyilning mohiyati byudjet daromadlarini - ularning kelib tu-shish manbalari bo‘yicha, xarajatlarini esa - ulardan foydala-nish yo‘nalishlari bo‘yicha aniqlashtirishdan iborat bo‘lib, bu byudjet tasnifi orqali amalga oshiriladi. byudjet tasnifi davlat byudjeti tuzilmasiga kiruvchi byudjetlar daromadlari va xarajatlari hamda uning taqchil-ligini moliyalashtirish manbalarini …

5 / 14

daromadlar tushumlarning manbalari va turlari bo‘yicha guruhlarga ajratiladi. davlat byudjeti xarajatlarini funksional tasniflash ularni davlat boshqaruv organlari, joylardagi davlat hokimiyat organlari hamda boshqa byudjet tashkilotlari tomonidan baja-riladigan asosiy vazifalar bo‘yicha guruhlarga ajratish hisob-lanadi. davlat byudjeti xarajatlarini tashkiliy tasniflashda xa-rajatlar byudjet tashkilotlari, xo‘jalik yurituvchi sub’ekt-lar turlari hamda byudjetdan ajratilgan mablag‘larni ularni bevosita oluvchilar o‘rtasida taqsimlashni aks ettiruvchi tad-birlar bo‘yicha guruhlarga ajratiladi. davlat byudjeti xarajatlarini iqtisodiy tasniflash ularni iqtisodiy yo‘nalishi va to‘lovlarning turlari bo‘yicha tasniflashdan iborat. u xarajatlarning quyidagi guruhlarini o‘z ichiga qamrab oladi: 1. 1) ish haqi va unga tenglashtirilgan to‘lovlar (bolali oila-lar va kam ta’minlangan oilalarga nafaqalar, stipendiyalar va boshqalar); 1. 2) ish haqiga qo‘shimchalar; 1. 3) kapital qo‘yilmalar (davlat investitsion dasturida naza-rda tutilgan ro‘yxatlarga muvofiq); 1. 4) boshqa xarajatlar. davlat byudjeti taqchilligini moliyalashtirish manbalarini tasniflash ularni moliyalashtirishning ichki va tashqi manbala-ri bo‘yicha guruhlarga ajratishdan iborat. byudjet tasnifi o‘zbekiston respublikasi moliya vazirligi tomonidan ishlab chiqiladi va tasdiqlanadi. 2. byudjetlarni tuzish, …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bob. byudjet jarayoni"

9-bob. byudjet jarayoni 1. byudjet jarayoni tushunchasi, uning tamoyillari va bosqichlari «jarayon» atamasi bilan muayyan natijaga erishish uchun amalga oshiriladigan ketma-ket harakatlar majmui yoki biror faoliyatni amalga oshirish tartibi belgilanadi. bu ma’noda, ma-salan, ma’muriy, jinoiy, fuqarolik protsessi to‘g‘risida gapi-riladi va h.k. barcha darajadagi davlat hokimiyati va boshqaruv organla-rining byudjet munosabatlarini tartibga solish sohasidagi va-kolati davlat byudjetini shakllantirish, tuzishdan boshlab uni ijro etish to‘g‘risidagi hisobotni tasdiqlash bilan bog‘liq bo‘l-gan turli harakatlarda namoyon bo‘lishi tufayli, ularni protses-sual nuqtai nazardan ko‘rib chiqish uchun zarur asoslar bor. pro-sess yuridik kategoriya sifatida moddiy huquq me’yorlarini amalga oshirish uchu...

This file contains 14 pages in DOCX format (54.1 KB). To download "bob. byudjet jarayoni", click the Telegram button on the left.

Tags: bob. byudjet jarayoni DOCX 14 pages Free download Telegram