tovar-pul munosabatlari rivojlanishi va bozor munosabatlarining shakllanishi

DOCX 5 pages 32.7 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 32.7 KB

File type DOCX

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

3-mavzu. tovar-pul munosabatlari rivojlanishi va bozor munosabatlarining shakllanishi darsning o’quv maqsadi: talabalarda tovar ishlab chiqarishga o’tish jarayoni shartsharoitlari, tovar va tovar ishlab chiqarishning xususiyatlari, qiymatning mehnat nazariyasi hamda uning ahamiyati, pulning kelib chiqishi, mohiyati va funksiyalari kabilar to’g’risida tushuncha hosil qilishdan iborat. mavzuni o’rganish bilan bog’liq tayanch iboralar. natural ishlab chiqarish; tovar ishlab chiqarish; tovarning iste‘mol qiymati; tovar qiymati; aniq mehnat; abstrakt mehnat; umumiy ekvivalent; pulning vazifalari; qiymat o’lshovi; muomala vositasi; jamg’arish vositasi; qiymat qonuni. asosiy savollar 1. tovar ishlab chiqarishga o’tish jarayoni shart-sharoitlari. 2. tovar va tovar ishlab chiqarishning xususiyatlari. 3. qiymatning mehnat nazariyasi. uning ahamiyati. 4. pulning kelib chiqishi, mohiyati va funksiyalari. 1.tovar ishlab chiqarishga o„tish jarayoni shart-sharoitlari tovarpul munosabatlari - bozor iqtisodiyoti mohiyatini tashkil etuvchi munosabatlar: tovar ishlab chiqarish, tovarlarni ayriboshlash va pul muomalasiga xos munosabatlarning yaxlitligidir.kishilik jamiyati rivojlanishida tovar ishlab chiqarishdan oldin natural ishlab chiqarish mavjud bo’lgan.natural ishlab chiqarish tarixan ibtidoiy jamoa tuzumida mavjud bo’lgan, ammo …

2 / 5

rish qo’l mehnatiga asoslangan. bu esa natural xo’jalikka bir qancha asrlar davomida universal qo’l mehnati xos bo’lganligini ko’rsatadi. ishlab chiqarishning natural shakli ishlab chiqaruvchi kuchlar bilan ishlab chiqarish munosabatlarining shunday darajasiga xosdirki, bunda ishlab chiqarishning asosiy maqsadi nihoyatda shegaralangan hamda hajmi katta bo’lmagan va tarkibi jihatidan deyarli bir xil bo’lgan ehtiyojlarni qondirishga bo’ysundirilgan. ishlab chiqarish kuchlarining rivojlanib borishi natijasida natural ishlab chiqarishga nisbatan ishlab chiqarish unumdorligining o’sishiga mukammalroq ishlab chiqarish vositalarini qo’llashga sharoit yaratadigan tovar xo’jaligi vujudga kelgan, uning kurtaklari ibtidoiy jamoa tuzumining yemirilishi davrida vujudga kelgan. tovar ishlab chiqarish shunday xo’jalik tizimidirki, bunda mahsulot yakka, alohida ishlab chiqaruvchilar tomonidan ishlab shiqariladi va ularning har biri biron xil mahsulot ishlab chiqarishga ixtisoslashadi, natijada ijtimoiy talabni qondirmoq uchun mahsulotni bozorda sotish va sotib olish zarur bo’ladi. tovar ishlab chiqarishning vujudga kelishi va mavjud bo’lishining ijtimoiyiqtisodiy asoslari-ijtimoiy mehnat taqsimoti ishlab chiqaruvchilarning alohidalashuvi, ularning iqtisodiy mustaqilligidir. u yoki bu jamiyatda tovar ishlab chiqarishning …

3 / 5

jamiyat boyligining moddiy mazmunini tashkil etadi. tovar har doim mehnat marsulidir, ammo tovar bo’lishi uchun bozorda ayirboshlanishi zarur. demak, u almashuv qiymatiga ega. tovarning almashuv qiymati nima? bir tovarning ikkinchi tovarga biror bir nisbatda ayirboshlanishiga uning almashuv qiymati deyiladi. almashuv qiymati, qiymatning namoyon bo’luvshi shaklidir. qiymatga asoslanib tovarlar hisoblanadi va birbiriga ayirboshlanadi. demak, tovar ikki xossaga: iste‘mol qiymati va qiymatga ega. tovar iste‘mol qiymati va qiymatning birligidan iborat, ammo bu birlik ziddiyatlidir, bir vaqtning o’zida ikki yoqlama shaklga, ya‘ni ashyoviy va qiymat shakliga ega. tovar ishlab chiqaruvchilar qo’lida qiymat sifatida, sotib oluvchilar qo’lidaligida esa iste‘mol qiymati sifatida namoyon bo’ladi. shuning uchun ham tovar sotilmasa, u qiymat sifatida tan olinmagan bo’ladi. ushbu ziddiyat tovarlarni kerakligicha sifatli va arzon ishlab chiqarish orqali yechiladi.tovarning ikki xossasi borligiga sabab, unda gavdalangan mehnatning ikki yoqlama xarakterga egaligidadir. masalan, kostyumda-yigiruvchilar, to’qimachilar, tikuvchilar; nonda-novvoy, traktorchi, tegirmonshi va boshqalar ishtirok etadilar. agar har bir aniq iste‘mol qiymatida masalan, …

4 / 5

nazariyasi. uning ahamiyati. qiymat deganda mahsulot ishlab chiqarishga sarf etilgan mehnat miqdori tuchuniladi. mehnat sarflari jonli (ish kuchi sarflari) va buyumlashgan (ishlab chiqarish vositalari, xom ashyo va r.k.) turlarga ajratiladi. binobarin, ―tovarning qiymati‖ deganda, uni ishlab chiqarishga ketgan xarajatlar tushuniladi. ishlab chiqaruvchining har doim xarakat qilishiga, yangiliklarga intilishiga, ishlab chiqarish xarajatlarini pasaytirishga nima undaydi? bu savolga qiymat qonuni javob beradi. ushbu fikrni rivojlantiring: qiymat qonuniga binoan tovar ishlab chiqarish va ayirboshlash ularning qiymati asosida amalga oshiriladi. bu qiymatning miqdori ijtimoiy zaruhiy mehnat sarflari bilan o’lshanadi. bozor iqtisodiyotining eng asosiy talabi ishlab chiqaruvchi kam mehnat sarflab, ko’p va sifatli tovar ishlab shiqargandagina, ya‘ni kishilarning talab va ehtiyojini to’laroq qondirgandagina foyda ko’rib ishlashi mumkin, aks holda sinadi. demak, qiymat qonuni ijtimoiy mehnatni hisobga olish, tartibga solish, vaqtni tejash va rag’batlantirish vazifalarini bajaradi. qiymat qonunining amal qilishi oxiroqibat ishlab chiqaruvchilarning tabaqalashuviga olib keladi. tabaqalashuvning kechishi faqat sarfxarajatlardagina emas, shuningdek, bozor talabini hisobga olishga, …

5 / 5

agar ular texnik va tashkiliy yangiliklarni, ko’proq samara beradigan ishlab chiqarish yo’llarini muntazam qidirib topib, ishlab chiqarishga qo’llab turmasalar, bir muncha vaqtdan keyin o’z ustunliklaridan ajhalib qolishlari mumkin. shunga ko’ra, qiymat qonuni tovar ishlab chiqaruvchilarni mehnat sarfini kamaytirish yoki kamaytirmaslikni tanlab olish erkinligidan marrum qiladi. ular doimo iqtisodiy tazyiq ostida bo’ladilar va doimo ish vaqtini tejash imkoniyatlarini axtarish bilan shug’ullanishga majburdirlar. tarix tajribasiqiymat qonuni yaratadigan rag’batlar va tazyiq g’oyat samarali ekanligini ko’rsatadi. 4.pulning kelib chiqishi, mohiyati va funksiyalari tovar qiymati ishlab chiqarishda vujudga keladi, ammo faqat bozorda bir tovarni ikkinchisiga tenglashtirish orqali aniqlanadi. almashuv hozirgi zamon shakliga yetib kelgunsha bir qancha bosqishlarni bosib o’tadi. qiymatning eng elementar shakli bir tovar qiymatining boshqa tovarda gavdalanishidir. qiymatning oddiy shakli ayirboshlashning endigina paydo bo’lgan davriga to’g’ri keladi: bu vaqtda u hali tasodifiy xarakterga ega bo’lgan. masalan, 10 metr mato – 2 qop g’alla. bunda tovar ekvivalent rolini g’alla o’ynayapdi. mehnat taqsimoti va tovar …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tovar-pul munosabatlari rivojlanishi va bozor munosabatlarining shakllanishi"

3-mavzu. tovar-pul munosabatlari rivojlanishi va bozor munosabatlarining shakllanishi darsning o’quv maqsadi: talabalarda tovar ishlab chiqarishga o’tish jarayoni shartsharoitlari, tovar va tovar ishlab chiqarishning xususiyatlari, qiymatning mehnat nazariyasi hamda uning ahamiyati, pulning kelib chiqishi, mohiyati va funksiyalari kabilar to’g’risida tushuncha hosil qilishdan iborat. mavzuni o’rganish bilan bog’liq tayanch iboralar. natural ishlab chiqarish; tovar ishlab chiqarish; tovarning iste‘mol qiymati; tovar qiymati; aniq mehnat; abstrakt mehnat; umumiy ekvivalent; pulning vazifalari; qiymat o’lshovi; muomala vositasi; jamg’arish vositasi; qiymat qonuni. asosiy savollar 1. tovar ishlab chiqarishga o’tish jarayoni shart-sharoitlari. 2. tovar va tovar ishlab chiqarishning xususiyatlar...

This file contains 5 pages in DOCX format (32.7 KB). To download "tovar-pul munosabatlari rivojlanishi va bozor munosabatlarining shakllanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: tovar-pul munosabatlari rivojla… DOCX 5 pages Free download Telegram