zamonaviy jangovar shikastlovchi vositalar

DOCX 9 pages 29.6 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 29.6 KB

File type DOCX

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

o’zbekiston respublikasi xalq ta’limi vazirligi toshkent viloyati parkent tumaniga qarashli 37-umumiy o’rta ta’lim maktabi “tasdiqlayman” parkent tumani 37-sonli maktab direktori m.q. anvarova 20___ yil. “___” __________________ “chaqiruvga qadar boshlang’ich tayyorgarlik” fanidan 11-sinf o'quvchilari uchun 3-mavzu. zamonaviy jangovar shikastlovchi vositalar. 1-mashg'ulot. yadro quroli. parkent-shahri - 2020 yil. 3-mavzu. zamonaviy jangovar shikastlovchi vositalar. 1-mashg'ulot. yadro quroli. 1-o’quv savoli. yadro quroli. yadro qurolining ta’siri yadro reaksiyasi, ya’ni parchalanish-sintez yoki bu ikkalasining baravar ro‘y berishi natijasida yadro ichidan ajralib chiqadigan energiyadan foydalanishga asoslangan. yadro qurolining quwati trotil ekvivalenti, ya’ni trotil zaryadining vazni bilan ifodalanadi. trotil zaryadining portlash energiyasi yadro qurolining portlash energiyasiga teng. yadro qurolining portlash turlari: -havoda portlash; -yerda portlash; -yer ostida portlash; -suv ustida portlash; -suv ostida portlashlar farq qilinadi. bu turdagi portlashlarning har biri obyektlarga o‘ziga xos ravishda shikastlovchi ta’sir ko‘rsatadi. havodagi yadroviy portlash-bunda portlash havoda sodir bo‘ladi, yorug‘lik sohasi yer yuzasiga tegmaydi. havodagi portlash yuqorida yoki pastda bolishi mumkin. pastdagi …

2 / 9

s shaklni yo‘qotadi va tarqalib ketadi. yuqoridagi yadroviy portlashlarda sharga o‘xshash yoritilgan soha hosil bo‘ladi. uning o‘lchamlari yer yuzasi atmosfera qatlamlarida sodir bo‘ladigan yadroviy portlashga qaraganda katta bo‘ladi. yoritilgan soha sovigach, chang-to‘zonli sharsimon bulutga aylanadi. yuqoridagi portlashda chang-to‘zon buluti va ustuni hosil bo‘lmaydi. yer yuzasidagi yadroviy portlash deb, yer yuzasidan uncha baland bolmagan havodagi portlashga aytiladi, bunda yoritilganlik sohasi yer yuzasi bilan kesishib, yarim sfera shaklida bo‘ladi. yer yuzasida portlashdan chuqurlik hosil bo‘ladi. chuqur olchamlari portlash quvvatiga bog‘liq bo‘lib, bir necha yuz metrgacha yetishi mumkin. yer ostidagi yadroviy portlash deb, yer ostida o‘tkazilgan yadroviy portlashga aytiladi. bunday portlashda yoritilganlik sohasi kuzatilmasligi mumkin. bunda tuproqqa katta bosim beriladi, hosil bo‘lgan zarba to‘lqini yer qimirlashiga o‘xshash tebranish hosil qiladi. portlash sodir bo‘lgan joyda katta chuqur hosil bo‘ladi, uning o‘lchamlari portlash quwati va tuproq turiga bog‘liq. chuqurdan ko‘p miqdordagi tuproq qavati radioaktiv moddalar bilan atrofga sochiladi. portlash ustuni bir necha yuz metigacha yetadi. …

3 / 9

ta bosimda siqilgan havo zonasidan iborat. zarba tolqini dastlabki 1000 metmi 2 soniyada, 2000 metrni 5 soniyada, 3000 metmi 8 soniyada bosib o‘tadi, shu vaqt orasida odam osmonda yomg‘ shu’lani ko‘rishi bilan yashirinishga ulguradi va zarba tolqini shikastlashidan saqlanib qoladi. yorug‘lik nurlanishi yadroviy portlashdan hosil bo‘lgan olovli shardan chiqadigan va nihoyat darajada ko‘p kuydimvchi issiqlik 19 energiyasi tarqatadigan yorug‘lik nuri oqimidan iborat. yadroviy portlash jami energiyasining taxminan 35 % i yorug‘lik nurlanishiga to‘g‘ri keladi. yorug‘lik nuri tarqalishi 8-15 soniya davom etadi, bu nur faqat to‘g‘ri yo‘nalishda tarqaladi. shaffof bo‘lmagan har qanday to ‘siq yorug‘lik nurlanishi ta’siridan saqlab qoladi. yorugiik nurlanishi katta masofalaiga bir lahzada tarqalib, turli materiallami eritish, yondirish, himoyalanmagan odamlar va hayvonlami kuydirish yoki ko‘zni zararlash, o‘rmon va aholi punktlarida yong‘in chiqarish xususiyatiga ega. moddalarning yorug‘lik nurlanishidan zaharlanishi ularning qay darajada qizdirilganiga bog‘liq bo‘ladi. moddalarning qizishi esa, o‘z navbatida, quyidagi omillarga: yomg‘lik impulsining kuchiga, moddalaming xususiyatiga, moddalaming issiqlikni yutish …

4 / 9

lar oqimidan iborat. bunga yadioviy portlash energiyasining taxminan 5% i sarflanadi. yadroviy portlash sodir bo‘lgandan 15-20 soniya o‘tgach, yadro va termoyadro reaksiyasi natijasida gamma-nurlar, neytronlar oqimi, alfa va beta-zarrachalarning juda kuchli oqimi tarqaladi. 0 ‘tuvchan radiatsiyadan saqlanish uchun pana joy va inshootlardan foydalaniladi. himoya qiluvchi vositalaming zichligi qancha yuqori bo‘lsa, u gamma-nurlami o‘zida shuncha ko‘p tutib qoladi. 0 ‘tuvchan radiatsiya tirik to‘qimalar molekulalarini ionlashtirib, organizmning hayotiy faoliyatini buzadi va insonni turli darajadagi nur kasalligiga yo‘liqtiradi, ba’zan esa halok qiladi. odamga kam radiatsiya qisqa vaqt davomida ta’sir etganda organizmda sezilarli o‘zgarishlar yuz bermaydi. hozirgi vaqtda nur kasalligi kechishiga ko‘ra: yengil, og‘ir va o‘ta og‘ir turlaiga bo‘linadi. 20 joylarning radioaktiv moddalardan zararlanishi yadroviy portlash natijasida hosil bo‘ladi, bunda yadroviy portlash energiyasining taxminan 10 % i sarflanadi. yadro portlashi natijasida hosil bo‘lgan ko‘p miqdordagi radioaktiv moddalar havo oqimiga ergashib, portlash markazidan o ‘nlab, yuzlab kilometr masofalarga tarqaladi. havo turar joylar, suv manbalari, qishloq …

5 / 9

gan tomonga asta-sekin harakatlanib, uzoq masofalarga tarqaladi. buning natijasida ko‘p joylarga radioaktiv moddalar tushadi va zararlanish hosil bo‘ladi. radioaktiv moddalar bilan qo‘shilgan bulut o‘tgan joylarda cho‘ziq ellipssimon radioaktiv «iz» qoladi (2-rasm). radioaktiv bulut qoldirgan «iz» radioaktiv moddalar izi o‘qidan qancha uzoqlashsa, radiatsiya darajasi shuncha kam bo‘ladi va odam organizmiga kam ta’sir ko‘rsatadi. elektrmagnit impulsi va ikkilamchi zararlovchi omillar. yadro zaryadlarining portlashi natijasida havoning ionlashishi kuzatiladi, hosil bo‘lgan elektronlaming yuqori tezlikda harakati tufayli elektrmagnit maydoni paydo boladi. buning natijasida elektrmagnit razryadi va tok yuzaga keladi. atmosferada paydo bo‘lgan elektrmagnit impuls chaqmoq singari tarqalgan holda antennalarda, kabellarda, elektr uzatish tarmoqlarida va simlarda kuchlanishga ega bo‘lgan tok hosil qiladi. yer yuzida va havoning past qismlarida yadro zaryadi portlatilganda elektr impulsning shikastlovchi ta’siri portlash markazidan bir necha kilometr uzoqlikda kuzatiladi. yer yuzidan ancha balandlikda va havoda portlatilgan yadro zaryadi natijasida elektrmagnit impuls maydoni, portlash markazida va yer yuzasidan 20—40 kilometr balandlikda ham elektrmagnit impuls …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "zamonaviy jangovar shikastlovchi vositalar"

o’zbekiston respublikasi xalq ta’limi vazirligi toshkent viloyati parkent tumaniga qarashli 37-umumiy o’rta ta’lim maktabi “tasdiqlayman” parkent tumani 37-sonli maktab direktori m.q. anvarova 20___ yil. “___” __________________ “chaqiruvga qadar boshlang’ich tayyorgarlik” fanidan 11-sinf o'quvchilari uchun 3-mavzu. zamonaviy jangovar shikastlovchi vositalar. 1-mashg'ulot. yadro quroli. parkent-shahri - 2020 yil. 3-mavzu. zamonaviy jangovar shikastlovchi vositalar. 1-mashg'ulot. yadro quroli. 1-o’quv savoli. yadro quroli. yadro qurolining ta’siri yadro reaksiyasi, ya’ni parchalanish-sintez yoki bu ikkalasining baravar ro‘y berishi natijasida yadro ichidan ajralib chiqadigan energiyadan foydalanishga asoslangan. yadro qurolining quwati trotil ekvivalenti, ya’ni trotil zaryadining vazni bila...

This file contains 9 pages in DOCX format (29.6 KB). To download "zamonaviy jangovar shikastlovchi vositalar", click the Telegram button on the left.

Tags: zamonaviy jangovar shikastlovch… DOCX 9 pages Free download Telegram