operatsion tizimlar, ularning turlari

DOCX 17 pages 239.3 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 239.3 KB

File type DOCX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

2- mavzu: operatsion tizimlar, ularning turlari reja 1. umumiy operatsion tizimlar. operatsion tizimlar va ularning turlari, operatsion tizimlarlarning tarixi. 2. operatsion tizimlarni tanlash va o'rnatish. 3. operatsion tizimlarning imkoniyatlari. kirish operatsion sistema foydalanuvchi bilan muloqot o'rnatadi, boshqa dasturlarni bajarishga yo'llaydi, kompyuterning resurslarini (tezkor xotira, diskdagi joylar va hokazo) taqsimlaydi. u foydalanuvchiga dasturlarni ishga tushirish, turli ma'lumotlarni ularga bog'lash va olish, dastur ishini boshqarish, kompyuter va ularga birlashtirilgan qurilma parametrlarini o'zgartirish, resurslarni qayta taqsimlash imkoniyatini beradi. aksariyat hollarda operatsion sistemaga ikki xil ta'rif berishadi: “kompyuter qurilmalarini boshqaruvchi dasturlar majmui” va “kompyuterdagi boshqa dasturlarni boshqaruvchi dasturlar majmui”. dasturiy ta'minotni asosiy tashkil etuvchisi hisoblanadigan operatsion sistema tushunchasiga to'liq ta'rif berish qiyin. chunki, bir tomondan, sistema so'zi turli soha mutaxassislari tomonidan keng qo'llaniladi va turlicha talqin qilinadi; operatsiya so'zi esa to'g'ridan-to'g'ri tarjimada “amal” degan ma'noni anglatsa-da, uning tub mohiyatini bu birgina so'z bilan aniq tavsiflab bo'lmaydi. ikkinchi tomondan, operatsion sistema faqatgina kompyuter qurilmalari va …

2 / 17

hlashda turli kamchiliklarga ega. ms dos operatsion sistemasi esa tarmoq bilan ishlada qiyinchilik tug'diradi. operatsion sistemalar (os) foydalanuvchi va kompyuter orasida muloqotni amalga oshiruvchi maxsus dasturlardir. u tezkor xotiradan foydalanish, disklar ustida amallar bajarish xamda kompyuterning boshqa qurilmalari ishlarini boshqaradi. kompyuter ishga tushirilganda, odatda, uning qurilmalari bilan bir qatorda maxsus dastur ishga tushadi. mazkur dastur foydalanuvchi bilan kompyuter orasidagi qulay interfeysli muloqotni ta'minlaydi va u operatsion sistema (qisqacha os) deb yuritiladi. odatda, operatsion sistema tashqi xotira — diskda joylashadi va shuning uchun disk operatsion sistemasi (qisqacha dos) deb yuritiladi. operatsion sistemani qiyosiy misol yordamida tushuntirishga harakat qilamiz. kompyuter operatsion sistemasi ishini zamonaviy uyda istiqomat qiluvchining ayrim imtiyozlari bilan qiyoslash mumkin. masalan, televizor ko'rmoqchi bo'lsangiz, quvvat tugmasini bosishingiz, suv tarmog'idan suv olmoqchi bo'lsangiz esa jo'mrakni burashingiz etarli. odatda, elektr qanday hosil qilindi yoki nima uchun televizordan qo'shiq taralmoqda, toza suv qaerdan va qanday oqib kelmoqda kabi savollar bilan boshingizni qotirib o'tirmaysiz. …

3 / 17

rsatish, javobni qanday olishni aniqlashtirish va boshqalar talab etilar edi, chunki ular dasturda ko'rsatilishi zarur edi-da). bu kabi ishlarni osonroq hal etish uchun turli xil yordamchi dasturlar ishlab chiqildi, ishlab chiqilgan dasturlarni tartib bilan bajarishni ko'rsatish uchun yana qo'shimcha dasturlar ishlab chiqildi. keyinchalik turli foydalanuvchiga kerak bo'lgan turli dasturlarni tanlash va boshqarish uchun yana yordamchi dasturlar ishlab chiqildi. shu tariqa yillar davomida dasturchilar yagona nom bilan birlashtirilgan, ya'ni operatsion sistema deb atalgan dasturlar majmuini ishlab chiqishdi. shunday savolga javob beraylik: mazkur yordamchi dasturlar majmui bo'lmasa, amallar kompyuter da qanday bajarilgan bo'lar edi? bunday holda foydalanuvchidan katta hajmdagi ish daftari tutib, unda tanlangan axborot kompyuter xotirasining qaysi joyiga kiritilishi, dastur, boshlang'ich ma'lumotlar va natijaviy axborotlar qaerda joylashishini ko'rsatish kabi ma'lumotlarni yozib yurishi talab qilinadi. agar siz kompyuter ning tashqi qurilmalari (klaviatura, printer, disk yurituvchi va boshqalar)ni ishlatmoqchi bo'lsangiz, har safar ana shu qurilmalar bilan aloqani tiklovchi, ularni boshqaruvchi maxsus dastur tayyorlashingiz …

4 / 17

a ularga birlashtirilgan qurilma parametrlarini o'zgartirish, resurslarni qayta taqsimlash imkoniyatini beradi. sodda qilib aytganda, shaxsiy kompyuterda ishlash — operatsion sistema bilan muloqot demakdir. shaxsiy kompyuter operatsion sistemalaridan butun dunyoda millionlab kishilar foydalanadilar. hozirgi axborot texnologiyalari davrida kompyuterning operatsion sistemasi bilan tanishish telefonda qo'ng'iroq qilish va televizorni elektr manbayiga ulash ko'nikmasi, ma'lumotnoma va lug'atlardan, pochtadan va bankdan foydalanish ko'nikmalari kabi zarur bo'lmoqda. biror bir operatsion sistemaning tavsifi bir nechta kitoblarni to'ldiradi, uni to'liq o'rganish uchun esa yillar zarur bo'ladi. baxtimizga, operatsion sistemalardan unumli foydalanish uchun juda ham kam narsani, ya'ni uning umumiy ishlash tamoylllari va asosiy amallarni bajarishni bilish kifoya. chunki, hozirgi operatsion sistemalar juda ko'p amallarning bajarilishida biz bilishimiz shart bo'lmagan vazifalarni, masalan, o'qiydigan kallaklarni aniq bir sektorga qanday o'rnatishni, aniq bir yo'ldan axborotni o'qishni, diskdagi bo'sh joyni topishni va unga fayl yozishni qanday amalga oshirilishini bizdan berkitadi. shaxsiy kompyuterlar uchun birinchi operatsion sistema cp/m (control programm for microcompyuters) deb …

5 / 17

imcha dasturni asosiy dastur tarkibida ishga tushirish imkoniyatini beradi. masalan, asosiy tartibda matn protsessorini, qo'shimcha sifatida chop etish dasturini ishga tushirish mumkin. ko'p masalali operatsion sistemalar bir vaqtning o'zida bir necha dasturni ishga tushirish imkoniyatini beradi. bu dasturlar bir-birlariga monelik qilmagan holda parallel ishlaydilar. masalan, bir dastur odam bilan shaxmat o'ynashi, ikkinchisi modem orqali boshqa kompyuterlardagi axborotlarni tekshirishi, uchinchisi musiqa eshittirishi mumkin. bir masalalik operatsion sistemalar sodda, ixcham va kichik resursli kompyuterlarda ishlatilgan, lekin ular ko'p masalalik operatsion sistemalarga ishlash qulayligi nuqtayi nazaridan yutqazdilar va shuning uchun ham, ular tez amaliyotdan olib tashlandi. bir foydalanuvchili operatsion sistemalar kompyuterda faqat bir kishining ishlashiga imkon beradi. bu holda, albatta, bir necha foydalanuvchi kompyuterdagi axborotlardan foydalanish uchun navbat bilan ishlashi mumkin va barcha axborot hamma foydalanuvchi uchun ochiq bo'ladi. ko'p foydalanuvchili operatsion sistemalarda har bir foydalanuvchi umumiy axborotlardan va parolini kiritib faqat o'ziga tegishli bo'lgan shaxsiy axborotlardan foydalanishi mumkin. ba'zi ko'p foydalanuvchilik operatsion …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "operatsion tizimlar, ularning turlari"

2- mavzu: operatsion tizimlar, ularning turlari reja 1. umumiy operatsion tizimlar. operatsion tizimlar va ularning turlari, operatsion tizimlarlarning tarixi. 2. operatsion tizimlarni tanlash va o'rnatish. 3. operatsion tizimlarning imkoniyatlari. kirish operatsion sistema foydalanuvchi bilan muloqot o'rnatadi, boshqa dasturlarni bajarishga yo'llaydi, kompyuterning resurslarini (tezkor xotira, diskdagi joylar va hokazo) taqsimlaydi. u foydalanuvchiga dasturlarni ishga tushirish, turli ma'lumotlarni ularga bog'lash va olish, dastur ishini boshqarish, kompyuter va ularga birlashtirilgan qurilma parametrlarini o'zgartirish, resurslarni qayta taqsimlash imkoniyatini beradi. aksariyat hollarda operatsion sistemaga ikki xil ta'rif berishadi: “kompyuter qurilmalarini boshqaruvchi dasturlar majmu...

This file contains 17 pages in DOCX format (239.3 KB). To download "operatsion tizimlar, ularning turlari", click the Telegram button on the left.

Tags: operatsion tizimlar, ularning t… DOCX 17 pages Free download Telegram