sitologiya

PDF 20 стр. 664,9 КБ Бесплатная загрузка

20 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 664,9 КБ

Тип файла PDF

Страницы 20

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 20

1- mavzu: kirish. fanni maqsadi, vazifasi va muammolari. sitologiya fanini paydo bo‘lishi qisqacha tarixi. yorug‘lik, elektron mikroskop va ularning tuzilishi.. reja: 1. sitologiya hujayra haqidagi fandir. 2. sitologiyaning vazifalari. 3. sitologiyaning qisqacha rivojlanish tarixi. 4. sitologik tadqiqot usullari. 5. tiriklikning hujayrasiz va hujayraviy shakllari. 6. hujayraning shakli va o‘lchamlari. 7. prokariot hujayralarning tuzilishi. 8. hujayra evolyutsiyasi. tayanch iboralar: sitologiya, sitologiyaning rivojlanishi, "hujayra", optik tekshirish metodlari, yorug‘lik mikroskoplari, sitofizikaviy metodlar, ultrastrukturani tekshirish metodlari, gomogenatlarni fraksiyalash metodlari, tirik hujayralarni o‘rganish metodlari, mikroxirurgiya metodi, mikroqinosyomka metodi, yadro, protplazma, anorganik modda, organik modda, mikroelement, makroelement, moy, uglevod, kation, anabioz, enzimlar, antigen, globulyar, retikulyar, antitela, glikogen, geparin, polinukleotid, membrana, gomogen, glitserin, spirt, efir, xloroform, polyar, lipid, fosfolipid, virus, nukleoid sitologiya - hujayra haqidagi fandir. sitologiya - tirik materiyaning tuzilishini elementar birligi bo‘lgan hujayralarning kelib chiqishi, ishlashi va qayta tiklanishi haqidagi fandir. u hujayralarning strukturasini, protoplazmaning nozik tuzilishini, undagi hayotiy protseslarni sodir bo‘lishini o‘rgatadi. sitologik tekshirishlarning …

2 / 20

rasida biz juda murakkab tuzilgan va ancha sodda tuzilgan, geterotrof va autotrof, erkin yashovchi va parazit, suvda va quruqlikda yashovchi va boshqa formalarni uchratamiz. tirik tabiat taraqqiyotida ko‘p hujayralilarni kelib chiqishi organizmlarni ularning hujayralari o‘rtasida funksiyalarni taqsiml anishi hisobiga moslanish uchun yangi imkoniyatlarni paydo qildi. funksional mutaxassislashish natijasida juda ko‘p xil to‘qima hujayralari vujudga keldi. masalan, sut emizuvchilar tanasida diametri 6-8 mk keladigan va shaklini doimo o‘zgartirib turadigan kichik limfotsitlar bilan birga uzunligi xattoki 1 metr va undan ham ortik o‘simtalarga ega bo‘lgan nerv hujayralari bo‘ladi. hujayrani tashkil bo‘lishidagi filogenetik protsesslar asta-sekin murakkablashishning uzok yo‘li bosib o‘tildi. hozirgi vaqtda juda ko‘p bakteriya va ko‘k-yashil suv o‘tlarining orasida tipik yadro va umumhujayraviy organoidlar kompleksiga ega bo‘lmagan turlari uchraydi. ammo bularda ham yadroning 6 asosini tashkil etuvchi dnkning oqsil bilan birikmasi bo‘ladi. bu esa, yadro sitoplazma sistemalarini shakllanishini ba‘zi oraliq stadiyalarini progressiv rivojlanishiga qobiliyatli ekanligiga guvoxlik beradi. bakteriya va ko‘k-yashil suv o‘tlarida …

3 / 20

i. bundan ko‘rinadiki hujayrani o‘rganishda uchta asosiy problema-evolyutsiya, avtoregulyatsiya va avtoreproduksiyalarni hal qilishni ko‘zda to‘tish kerak. biologiyani har qanday bo‘limi tirik ob‘ektlarning faqat ma‘lum bir aspektda-morfologik, fiziologik, bioximik, genetik va boshqalarda o‘rgansa, siologiya o‘z ob‘ekti- hujayrasini har tomonlama o‘rganadi. hujayra barcha yashayotgan organizmlarning struktura, funksional va genetik asosi bo‘lgani uchun hamma biologik fanlar sistemasining markazida bo‘ladi. sitologiya tirik tabiat xaqidagi fanning ―og‘ir industriyasi‖ bo‘lib, uning kay darajada taraqqiy etganligiga, biologiya, meditsina va qishloq xo‘jaligining muhim muammolarini ishlab chiqishdagi muvafaqiyat-lariga bog‘likdir. sitologiyaning metodlari va ma‘lumotlaridan foydalanmay havfli o‘sma, yaralarni bitib ketishi, nurdan zararlanish mexanizmlari, dorivor va zaharli moddalarni ta‘siri, imunitet, gibridlashda pushtsizlik va boshqa amaliy jihatdan muhim muammolarni hal qilish mumkin emas. sitologiyaning vazifalari hujayralarning ultrastrukturasi, funksiyasi va rivojlanish qonuniyatlarini o‗rganish; 2. o‗simlik, hayvon va odam organizmining sitologik tuzilishidagi ekologik sharoitga va yoshga bog‗liq o‗zgarishlarni o‗rganish; 3. hujayralardagi morfogenez jarayonlarni boshqarishda nerv, endokrin va immun sistemalarning rolini aniqlashtirish; 4. turli xil …

4 / 20

shi va takomillashtirilishi. yaqin vaqtlarga qadar birinchi mikroskop ko‘z oynak oynalarini silliqlovchi gollandiyani middelburg shaxridan 7 bo‘lgan gans va zahariy yansenlar tomonidan yaratilgan deb kelingan edi. bu juda ko‘p darsliklarga kiritildi. ammo, bu ma‘lumotlar, aftidan xato ekan. birinchi mikroskopni galiley tomonidan 1609-1610 yillarda avvalroq (1608) o‘zi yasagan ―yer durbini-teleskop‖ asosida ixtiro etildi. bunday mikroskop uchun linzalarni galileyning chizmasi asosida batssi tomonidan silliqlandi. bu murakkab mikroskop ob‘ektni kattalashtirib teskari tasvirini beruvchi ob‘ektivdan va okulyardan tashkil topgan edi. galileyning birinchi mikroskopi uzun naychadan iborat bo‘lib, u bilan ishlash ancha noqulay edi. bu mikroskop ilmiy ishlarda qo‘llanilmadi va yo‘qolib ketdi. tez orada gollandiyada shunga o‘xshash mikroskoplar ishlab chiqildi. 1617-1619 yillarda angliyalik (millati golland) fizik va astrolog1 kornelius drebbel tomonidan mikroskopning yangi modeli ishlandi. drebbel mikroskopi galileynikidan farq qilib, ob‘ektiv va okulyarlarning linzalari kabarik edi. bu mikroskop ham ilmiy ishlarda qo‘llanilmasada, keyinchalik xuddi shunday tipdagi mikroskoplar keng tarqaldi. drebbel o‘zining kuyovi kuffler bilan bu …

5 / 20

1625 yilda ishlatdi. galileyni mayda predmetlarni ko‘rish uchun ishlatadigan asbobini "mikroskop" deb atadi. bu termin hozirgi vaqtgacha saqlanib kelmoqda. xviii asr oxiriga kelib mikroskopni faqat usta hunarmandlar tomonidan ishlab chiqarila boshlandi. mikroskoplar industriyasining markazi london (djon keff ustaxonasi) bo‘lib qoldi. bu mikroskoplar yordamida xattoki 5 mk gacha bo‘lgan ob‘ektlarni ko‘rish mumkin buldi. bu mikroskoplarda chetki nurlarni kesib turadigan halkali diafragmalar qo‘llanildi. xviii asrdayok juda ko‘p yirik olimlar mikroskopik ishlarni murakkablashishini tushungan edilar. bu xaqda italiya tabiatshunosi feliks fontana shunday deydi: ―mikroskopda har kim ham ko‘rishi mumkin, ammo ko‘rgani xaqida faqat ba‘zilargina fikrlay oladi‖. bu ajoyib fikr hozirgi kungacha o‘zining aktualligini saqlab kelmoqda. birinchi mikroskoplar pyotr i tomonidan rossiyaga keltirildi. u 1698 yilning may oyida gollandiyaning delfte shaxriga levengukni oldiga boradi. levenguk unga ilonbalikni kapilyarlarida konni aylanishini namoyish qildi. pyotr1 mikroskopik 1 astrologiya - yulduzlarga qarab odamlarning taqdirini aytib berish bilan shug`illanadigan fan. 8 ishlarga shunday qiziqib qoldiki, u mikroskop sotib …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 20 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "sitologiya"

1- mavzu: kirish. fanni maqsadi, vazifasi va muammolari. sitologiya fanini paydo bo‘lishi qisqacha tarixi. yorug‘lik, elektron mikroskop va ularning tuzilishi.. reja: 1. sitologiya hujayra haqidagi fandir. 2. sitologiyaning vazifalari. 3. sitologiyaning qisqacha rivojlanish tarixi. 4. sitologik tadqiqot usullari. 5. tiriklikning hujayrasiz va hujayraviy shakllari. 6. hujayraning shakli va o‘lchamlari. 7. prokariot hujayralarning tuzilishi. 8. hujayra evolyutsiyasi. tayanch iboralar: sitologiya, sitologiyaning rivojlanishi, "hujayra", optik tekshirish metodlari, yorug‘lik mikroskoplari, sitofizikaviy metodlar, ultrastrukturani tekshirish metodlari, gomogenatlarni fraksiyalash metodlari, tirik hujayralarni o‘rganish metodlari, mikroxirurgiya metodi, mikroqinosyomka metodi, yadro, protplazma,...

Этот файл содержит 20 стр. в формате PDF (664,9 КБ). Чтобы скачать "sitologiya", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: sitologiya PDF 20 стр. Бесплатная загрузка Telegram