xalqaro valyuta va kredit munosabatlari

DOC 18 pages 275.5 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 275.5 KB

File type DOC

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

xxv-mavzu jahon bozori. xalqaro valyuta va kredit munosabatlari reja. 1. xalqaro mehnat taqsimoti va xalqaro savdo to‘g‘risidagi turlicha nazariyalar. 2. xalqaro savdoning mazmuni, tuzilishi va xususiyatlari. 3. to‘lov balansi, uning tuzilishi va taqchilligi. xalqaro valyuta-kredit munosabatlari va valyuta tizimlari 5. valyuta-moliya sohasidagi davlatlararo tashkilotlar faoliyatining rivojlanishi. bu mavzu milliy iqtisodiyotning dunyo mamlakatlari bilan bog‘langan murakkab iqtisodiy munosabatlari tizimida xalqaro savdo munosabatlarining tutgan o‘rnini tahlil qilish bilan boshlanadi. dastlab xalqaro savdoning rivojlanishi, omillari va tuzilishi qarab chiqiladi. bobning ikkinchi qismida xalqaro munosabatlarning moliyaviy yoki valyutaga oid tomonlari bayon etiladi. bunda valyuta munosabatlari va hozirgi zamon valyuta tizimi asoslari ko‘rib chiqiladi. so‘ngra mamlakatning to‘lov balansi, uning tarkibi va taqchilligi muammolari o‘rganiladi. mavzuning yakunida xalqaro vayuta-kredit munosabatlari, valyuta tizimi, valyuta kursi va valyuta siyosati, ularga ta’sir ko‘rsatuvchi omillar bayon etiladi. 1. xalqaro mehnat taqsimoti va xalqaro savdo to‘g‘risidagi turlicha nazariyalar milliy xo‘jaliklarning xalqaro iqtisodiy munosabatlar tizimida ishtirok etishi, ularning shakllari va samaradorlik darajasi …

2 / 18

i. bu savolga javob topishga iqtisodiyot fani ilgaridan qiziqib kelgan. jumladan, a.smit xalqaro mehnat taqsimoti masalasini tahlil qilib, qanday tovarlarni eksport qilish va qaysilarini import qilish qulayligi to‘g‘risidagi o‘z qarashlarini bayon qilish asosida «mutlaq ustunlik» nazariyasini ilgari surgan. mazkur nazariyaga ko‘ra, a.smit har bir mamlakatning qandaydir mahsulot turini ishlab chiqarishga ixtisoslashuvida bozorning ahamiyatli rol o‘ynashini ko‘rsatib bergan. shu bilan birga, u mamlakatlar quyidagi ikki ko‘rinishdagi ustunlikka, ya’ni: 1) tabiiy, ya’ni iqlim sharoitining qulayligi, ba’zi bir tabiiy resurslarning mavjudligi va shu kabi holatlar bilan shartlangan ustunlik; 2) erishilgan, ya’ni mamlakatdagi ishlab chiqaruvchi kuchlarning rivojlanish darajasi, ishlab chiqarish texnologiyasi bilan shartlangan ustunlikka egaligini ta’kidlagan. bu ustunliklardan foydalangan holda ishlab chiqarilgan mahsulot o‘z sifati jihatidan yuqori va tannarxi jihatidan past darajada bo‘ladi. shunga ko‘ra, mahsulotlarning barcha turlari har bir mamlakat tomonidan ishlab chiqarilishi shart emas, balki ularning ba’zilarini ustunlikka ega bo‘lgan mamlakatdan sotib olish samarali hisoblanadi. uni sotib olish mehnat sarflari esa mazkur …

3 / 18

samarali mahsulotni ishlab chiqarishdan voz kechib, nisbatan yuqori samarali mahsulotni ishlab chiqarishga o‘tish orqali ishlab chiqarish hajmini oshirishi mumkin. mazkur nazariyaga ko‘ra, mamlakatlar nisbatan past xarajatli mahsulotni ishlab chiqarishga ixtisoslashuv orqali qo‘shimcha ustunlikka ega bo‘lishi va mahsulot umumiy hajmini oshirishlari mumkin. bunda har bir mamlakatning qandaydir tovar ishlab chiqarish bo‘yicha mutlaq ustunlikka ega bo‘lishi, ya’ni uning ishlab chiqarish xarajatlari xorijda yaratilayotgan shunday tovarlarning xarajatlaridan past bo‘lishi shart emas. d.rikardoning fikricha, mamlakat o‘zida qiyosiy ustunlikka ega bo‘lgan tovarlarni ishlab chiqarishi va chetga sotishi etarli hisoblanadi. qiyosiy ustunlik nazariyasi quyidagi bir qator shartli farazlarga asoslanadi: 1) unda ikkita mamlakat va ikkita tovar o‘zaro taqqoslanadi; 2) ishlab chiqarish xarajatlari ish haqi ko‘rinishida olinadi; 3) mamlakatlar o‘rtasidagi ish haqi darajasidagi farqlar e’tiborga olinmaydi; 4) transport xarajatlari e’tiborga olinmaydi; 5) erkin savdo mavjud deb faraz qilinadi. xalqaro savdoda qiyosiy ustunlik tamoyillarining amal qilishini yaqqol tasavvur qilish uchun quyidagi shartli misolni ko‘rib chiqamiz (27.1-jadval). 17.1-jadval turli …

4 / 18

tugaliyada . hisob-kitoblar shuni ko‘rsatadiki, don bo‘yicha qiyosiy xarajatlar koeffitsienti portugaliyaga (2,25) nisbatan buyuk britaniyada (1,6) pastligi sababli, donni buyuk britaniya ishlab chiqarishi va eksport qilishi lozim. vino bo‘yicha qiyosiy xarajatlar koeffitsienti buyuk britaniyaga (0,6) nisbatan portugaliyada (0,4) pastligi sababli, vinoni portugaliyada ishlab chiqarishi va eksport qilish maqsadga muvofiqdir. bunday tartibdagi xalqaro savdoda ishtirok etish har ikkala mamlakat uchun ham manfaatli hisoblanadi. iqtisodiy nazariyada xalqaro ixtisoslashuvning ustunliklarini asoslash rikardoning klassik sxemasi bilan cheklanmagan. xx asrda xalqaro ixtisoslashuvning qonuniyatlarini ko‘plab iqtisodchilar, jumladan, e.xeksher, b.olin, p.samuelson, j.keyns, v. leontev, g.xaberler va boshqalar tomonidan tadqiq qilindi. jumladan, iqtisodiy adabiyotlarda xeksher-olin-samuelson modeli deb yuritiluvchi model alohida ahamiyat kasb etadi. bu model asoschilari e.xeksher va b.olin xalqaro tovar oqimlarining yo‘nalish va tarkibiy tuzilishi qay tarzda belgilanishi to‘g‘risidagi zamonaviy tasavvurlarni ishlab chiqdilar. p.samuelson esa mazkur fikrlarni amaliy jihatdan ifodalovchi matematik shartlarni ochib berdi. mazkur model asosida ishlab chiqarish omillari nisbati nazariyasi yotadi. ma’lumki, turli mamlakatlar ishlab …

5 / 18

lararo, balki tarmoqlar ichida va mintaqa o‘rtasidagi ixtisoslashuvning qonuniyatlari, mamlakatning material, kapital, mehnat va fan sig‘imli tovarlarga ixtisoslashuv sabablari ochib berildi. ixtisoslashuvga fan va texnika taraqqiyoti hamda texnologik o‘zgarishlar sur’ati va tavsifi ta’sirining xususiyatlari aniqlandi. 1954 yili amerikalik iqtisodchi v.leontevning maqolasi e’lon qilinib, unda o‘sha davrda kapital ortiqchaligiga ega bo‘lgan mamlakat hisoblanuvchi aqsh eksporti va importida mehnat va kapital to‘liq sarfining hisob-kitobi asosida xeksher-olin nazariyasini tekshirishga urinib ko‘rilgan. bunda aqsh kapital sig‘imi yuqori bo‘lgan tovarlarni eksport qilib, mehnat sig‘imi yuqori bo‘lgan tovarlarni esa import qilishi taxmin qilinar edi. natija teskari bo‘lib chiqib, leontev paradoksi degan nom oldi. ma’lum bo‘ldiki, aqshdagi kapitalning nisbiy ortiqchaligi amerika tashqi savdosiga ta’sir ko‘rsatmaydi. aqsh ko‘proq mehnat sig‘imi yuqori, kapital sig‘imi esa past bo‘lgan tovarlarni eksport qilar ekan. v.leontev amerikadagi mehnatning yuqori unumdorligi amerikalik ishchilarning nisbatan yuqori malakasi bilan bog‘liqligini ta’kidlab, bu erdagi mehnatning xorijdagi mehnat bilan nisbati 1:3 ekvivalentlikda ekanligini ko‘rsatdi. bu esa ishchi kuchi …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xalqaro valyuta va kredit munosabatlari"

xxv-mavzu jahon bozori. xalqaro valyuta va kredit munosabatlari reja. 1. xalqaro mehnat taqsimoti va xalqaro savdo to‘g‘risidagi turlicha nazariyalar. 2. xalqaro savdoning mazmuni, tuzilishi va xususiyatlari. 3. to‘lov balansi, uning tuzilishi va taqchilligi. xalqaro valyuta-kredit munosabatlari va valyuta tizimlari 5. valyuta-moliya sohasidagi davlatlararo tashkilotlar faoliyatining rivojlanishi. bu mavzu milliy iqtisodiyotning dunyo mamlakatlari bilan bog‘langan murakkab iqtisodiy munosabatlari tizimida xalqaro savdo munosabatlarining tutgan o‘rnini tahlil qilish bilan boshlanadi. dastlab xalqaro savdoning rivojlanishi, omillari va tuzilishi qarab chiqiladi. bobning ikkinchi qismida xalqaro munosabatlarning moliyaviy yoki valyutaga oid tomonlari bayon etiladi. bunda valyuta munosabatlari...

This file contains 18 pages in DOC format (275.5 KB). To download "xalqaro valyuta va kredit munosabatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: xalqaro valyuta va kredit munos… DOC 18 pages Free download Telegram