bob. bozor iqtisodiyotini tartibga solishda davlatning iqtisodiy roli

DOC 10 sahifa 188,5 KB Bepul yuklash

10 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 188,5 KB

Fayl turi DOC

Sahifalar 10

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 10

xxii-mavzu 13-bob. bozor iqtisodiyotini tartibga solishda davlatning iqtisodiy roli reja. 1. davlatning milliy iqtisodiyotni tartibga solishdagi roli haqidagi nazariya va qarashlar 2. iqtisodiyotni davlat tomonidan tartibga solishning maqsad va vazifalari 3.davlatning iqtisodiyotga ta’sir qilish usullari va vositalari 1. davlatning milliy iqtisodiyotni tartibga solishdagi roli haqidagi nazariya va qarashlar milliy iqtisodiyotning samaradorligiga ko‘plab omillar ta’sir ko‘rsatadi. ayniqsa, uning darajasi ko‘p jihatdan iqtisodiyotdagi davlat yoki bozor tizimining tutgan roliga bog‘liq. chunki milliy iqtisodiyotning yuqori samaradorligiga asosan quyidagi yo‘llar orqali erishiladi: (4sl.) 1) iqtisodiyotni tartibga solishning bozor usullarini qo‘llash; 2) iqtisodiyotni faqat davlat tomonidan markazlashgan holda boshqarish; 3) takror ishlab chiqarish jarayoniga davlatning aralashuvi va bozor usullarini uyg‘unlashtirish. hozirgi davrda o‘zbekistonning milliy iqtisodiyoti rivoji uchun ko‘proq uchinchi yo‘l xususiyatli hisoblanadi. davlatning iqtisodiyotdagi roli masalasi ilmiy asosda birinchi marta a.smit tomonidan ko‘rib chiqilgan. uning «xalqlar boyligining tabiati va sabablarini tadqiq qilish haqida» (1776) nomli asarida iqtisodiyotning bozor usullari orqali o‘zini o‘zi tartibga solishining zarurligi …

2 / 10

i milliy ishlab chiqaruvchilarga ustunlik berib, ularning chet el sheriklariga nisbatan raqobatlashuv qobiliyatini oshiradi. ammo bu oxir oqibatda ishlab chiqarishning ancha yuqori xarajatlari va past sifatini saqlanib qolishiga olib keladi. bundan past sifatli va narxi qimmat tovarlarni sotib olishga majbur bo‘lgan milliy iste’molchilar zarar ko‘radilar. a.smitning «tinch qo‘yish» nazariyasi, 1929-1933 yillarda bozor iqtisodiyotiga asoslangan deyarli barcha mamlakatlarni qamrab olgan iqtisodiy inqiroz davrida tanqidga uchradi. iqtisodiy tanazzul va ommaviy ishsizlik davlatning iqtisodiy jarayonlarga aralashuvini kuchaytirishni taqozo qildi. davlatning iqtisodiyotdagi rolini oshirish masalasi j.m.keynsning «ish bilan bandlik, foiz va pulning umumiy nazariyasi» (1936) nomli asarida o‘z aksini topdi. unda muallif davlat fiskal (xazinaviy) va kreditli tartibga solish vositalaridan foydalanib, jamiyatning yalpi talabini rag‘batlantirishni va aholining ish bilan bandligini ta’minlashi zarurligini isbotlaydi. amalda gap davlatning uzluksiz ravishda inqirozga qarshi siyosat o‘tkazishi, iqtisodiy inqirozning salbiy oqibatlarini tugatish va sanoat siklining o‘zgarishini bartaraf etish haqida ketadi. keyns nazariyasi ancha tugal shaklda aqshda amalga oshirildi. urushdan …

3 / 10

iyotda o‘zini o‘zi bozor vositasida tartibga solish orqali bajarish mumkin bo‘lmagan yoki samarali ravishda amalga oshirib bo‘lmaydigan vazifalarni o‘ziga oladi. bular qatoriga mudofaani ta’minlash, mamlakatda ichki tartibni saqlash va aholining kam ta’minlangan qismini ijtimoiy himoyalash kabilarni misol qilib keltirish mumkin. ikkinchidan, bozor iqtisodiyoti sharoitida ishlab chiqarish va iste’molning xususiy tavsifi bir qator ijobiy va salbiy oqibatlarni tug‘diradi. bu oqibatlar bevosita uchinchi tomon manfaatida aks etib, kishilarning alohida guruhi va umuman jamiyat manfaatiga ta’sir qiladi. masalan, chiqitli texnologiyaga asoslangan ishlab chiqarishlarda tozalash qurilmalariga xarajatlarni tejash, xususiy ishlab chiqaruvchilar nuqtai nazaridan (u yoki bu kompaniya yoki individual ishlab chiqaruvchi uchun) foydali, atrof-muhitni ifloslanishiga olib kelishi esa jamiyatning boshqa a’zolari uchun qo‘shimcha salbiy oqibatga ega. davlat yakka tadbirkor yoki iste’molchidan farqli, jamiyat manfaatini ifodalab, qo‘shimcha ijobiy samarani rag‘batlantirishga va aksincha salbiy samara bilan bog‘liq faoliyatni tartibga solish va cheklashga harakat qilishi zarur. uchinchidan, davlatning iqtisodiy jarayonlarga aralashuvi shu sababli ro‘y beradiki, individual iste’molchilar …

4 / 10

latli taqsimlashini anglatmaydi. bunday sharoitda davlat aholi kam ta’minlangan qatlamining turmush darajasi haqida g‘amxo‘rlik qilish, bepul (yoki imtiyozli) bilim berish, tibbiy xizmat ko‘rsatish va shu kabilarni o‘z zimmasiga oladi. beshinchidan, hozirgi sharoitda barqaror, izchil iqtisodiy o‘sishni rag‘batlantirish vazifasi ham davlatning zimmasiga tushadi. iqtisodiyotni davlat tomonidan tartibga solishning ma’lum chegaralari ham mavjud bo‘lib, ular davlatning ishlab chiqarish samaradorligiga ta’siridan kelib chiqadi. iqtisodiyotga davlatning har qanday aralashuvi ma’lum xarajatlarni taqozo etadi. ularga eng avvalo tartibga solishni tashkil etish va amalga oshirish bo‘yicha xarajatlarni kiritish mumkin. shuningdek, tartibga solishning u yoki bu shakli bozor muvozanati, ishlab chiqarish hajmi, resurslarning qayta taqsimlanishiga ko‘rsatishi mumkin bo‘lgan ta’sirni ham hisobga olish lozim. bunda tartibga solishni amalga oshirish bilan bog‘liq bo‘lgan sarf-xarajatlarning miqdori davlatning iqtisodiyotni tartibga solishi natijasida olinadigan samaradan kam bo‘lishi lozim. ularning nisbati davlatning iqtisodiyotga aralashuvi chegaralarini belgilab beradi. xx asrning 80-yillarida rivojlangan mamlakatlarda yangi konservativ konsepsiyalar asosida iqtisodiyotni davlat tomonidan tartibga solishni cheklash jarayonlari …

5 / 10

znes faoliyatining davlat tomonidan tartibga solinishini kamaytirish, inflyasiyaga qarshi pul-kredit siyosatini o‘tkazish ko‘zda tutilgan edi. biroq, olib borilgan tadbirlar kutilgan natijani bermadi. masalan, aqshda yammdagi davlat sarflari ulushi 1980 yilda 22,6% bo‘lsa, 1987 yilga kelib 27%ga qadar o‘sdi. davlat qarzlari kamayish o‘rniga o‘sib ketdi, inflyasiyaning pasayishi moliya tizimining izdan chiqishdan saqlab qola olmadi. aksincha, inflyasiyaning cheklanganligi uchun o‘sish sur’atlarining pasayishi, ishsizlikning o‘sishi, real ish haqining pasayishi kabi holatlar yuzaga keldi. bunday jarayonlar angliya, yaponiya, avstriya, italiya va boshqa mamlakatlarda ham ro‘y berdi . 90-yillardan boshlab iqtisodiyotni tartibga solishda keynscha tendensiyalar yangidan kuchaya boshladi. iqtisodiyotni davlat tomonidan tartibga solishning yangi tipi davlat va xususiy sektor o‘rtasidagi munosabatlarni ro‘yobga chiqarish, davlat tomonidan tartibga solishning moslashuvchanligini oshirish, to‘g‘ridan-to‘g‘ri aralashuv shakllari va byurokratik nazoratning kamayishi bilan tavsiflanadi. 2. iqtisodiyotni davlat tomonidan tartibga solishning maqsad va vazifalari iqtisodiyotni davlat tomonidan tartibga solish ob’ektiv tavsif kasb etadi. ko‘plab iqtisodchilar iqtisodiyotni davlat tomonidan tartibga solinishining zarurligini faqat …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 10 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"bob. bozor iqtisodiyotini tartibga solishda davlatning iqtisodiy roli" haqida

xxii-mavzu 13-bob. bozor iqtisodiyotini tartibga solishda davlatning iqtisodiy roli reja. 1. davlatning milliy iqtisodiyotni tartibga solishdagi roli haqidagi nazariya va qarashlar 2. iqtisodiyotni davlat tomonidan tartibga solishning maqsad va vazifalari 3.davlatning iqtisodiyotga ta’sir qilish usullari va vositalari 1. davlatning milliy iqtisodiyotni tartibga solishdagi roli haqidagi nazariya va qarashlar milliy iqtisodiyotning samaradorligiga ko‘plab omillar ta’sir ko‘rsatadi. ayniqsa, uning darajasi ko‘p jihatdan iqtisodiyotdagi davlat yoki bozor tizimining tutgan roliga bog‘liq. chunki milliy iqtisodiyotning yuqori samaradorligiga asosan quyidagi yo‘llar orqali erishiladi: (4sl.) 1) iqtisodiyotni tartibga solishning bozor usullarini qo‘llash; 2) iqtisodiyotni faqat davlat tomonidan ma...

Bu fayl DOC formatida 10 sahifadan iborat (188,5 KB). "bob. bozor iqtisodiyotini tartibga solishda davlatning iqtisodiy roli"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: bob. bozor iqtisodiyotini tarti… DOC 10 sahifa Bepul yuklash Telegram