iqtisodiyotning muvozanati

DOC 10 pages 193.5 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 193.5 KB

File type DOC

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

xvii-mavzu mavzu 10. milliy iqtisodiyotning muvozanati va nisbatlari reja. 1. iqtisodiy muvozanat, uni ta’minlash shart- sharoitlari va aniqlash usullari. 2. iqtisodiy mutanosiblik va uning turlari 3. o‘zbekistonda iqtisodiyotni tarkibiy o‘zgartirish, diversifikatsiyalash va modernizatsiyalash asosida mutanosibli rivojlantirilishi qaraladi. 1. iqtisodiy muvozanat, uni ta’minlash shart- sharoitlari va aniqlash usullari zamonaviy zamonaviy iqtisodiyot inqirozlarsiz, barqaror rivojlanishi uchun uning turli tomonlari o‘rtasida ma’lum muvozanat bo‘lishi taqozo etiladi. muvozanatlilik zamonaviyzamonaviy iqtisodiyot nazariyasining muhim tadqiq qilish kategoriyalaridan biri bo‘lib, u orqali makroiqtisodiy ko‘rsatkichlarni, ya’ni milliy daromad, iste’mol va jamg‘arma, investitsiyalar, ishsizlik va bandlik kabilarni tahlil qilishda keng foydalaniladi. milliy zamonaviy iqtisodiyot miqyosida jamiyatning daromadlari va xarajatlari o‘rtasidagi muvozanat asosiy o‘rin tutib, bu yalpi taklif va yalpi talab o‘rtasidagi muvozanatning o‘ziga xos namoyon bo‘lishidir. mazkr mavzuda dastlab iqtisodiy muvozanat tushunchasini va ishlab chiqarish muvozanati darajasini aniqlashga turlicha yondashuvlar qarab chiqiladi. ijtimoiy takror ishlab chiqarishning turli tomonlari, soha va tarmoqlari o‘rtasidagi mutanosibliklar tizimi, ularning ta’minlanish darajasi hamda tarmoqlararo …

2 / 10

isodiyotda iqtisodiy muvozanatning shakllanishi, uni ta’minlash ancha murakkab va ziddiyatli jarayondir. chunki u xususiy va umumiy tavsifdagi bir qator muvozanatlar tizimini o‘z ichiga oladi. xususiy muvozanat – bu iqtisodiyotning ayrim bo‘laklarida, soha va yo‘nalishlarida ikkita o‘zaro bog‘liq bo‘lgan iqtisodiy ko‘rsatkichlar yoki tomonlarining miqdoran teng kelishi. xususiy muvozanat ishlab chiqarish va iste’mol, aholining sotib olish layoqati va tovar taklifi masalalari, byudjet daromadlari va xarajatlari, alohida tovarlarga talab va taklif o‘rtasidagi muvozanat ko‘rinishida namoyon bo‘ladi. bu muvozanatlar ichida prezidentimiz i.a.karimov ta’kidlab o‘tganlaridek: «...ichki bozorda talab bilan taklif o‘rtasida mutanosiblikka erishish, ya’ni chiqarilgan pul miqdori bilan unga sotib olinadigan mollar salmog‘i o‘rtasida to‘g‘ri nisbatni ta’minlash g‘oyat katta rol o‘ynaydi»1. umumiqtisodiy muvozanat jamiyat a’zolari barcha talablari va milliy ishlab chiqarish hajmining o‘zaro teng kelishini bildiradi. umumiy iqtisodiy muvozanat bozor sharoitida, avvalo, yalpi talab va yalpi taklifning teng kelishida ko‘rinadi. bu nafaqat iste’mol ne’matlariga, balki ishlab chiqarish vositalariga, ishchi kuchiga hamda barcha iqtisodiy faoliyat natijalariga …

3 / 10

rida barcha xaridorlar tengligi, iqtisodiy vaziyat barqarorligi kabi qator shart-sharoitlarni ham taqozo qiladi. real hayotda zamonaviy iqtisodiyot doimiy harakatda va to‘xtovsiz rivojlanish holatida bo‘ladi. iqtisodiy sikl fazalarida, bozor kon’yunkturasi, bozor sub’ektlari daromadlari va talabi tarkibida o‘zgarishlar ro‘y berib turadi. bularning hammasi muvozanat holatini turg‘un iqtisodiyotdagi shartli umumiy muvozanat sifatida qarab chiqishni taqozo qiladi. shunday qilib, makrodarajada umumiy iqtisodiy muvozanat – bu mamlakat butun iqtisodiyotining muvofiqligidir. bu barcha sohalar, tarmoqlar, xo‘jaliklarning me’yorida rivojlanishini ta’minlaydigan iqtisodiy faoliyatning barcha qatnashchilari hamda barcha bozordagi o‘zaro bog‘liq va bir-birini taqozo qiladigan muvozanatlar tizimini o‘z ichiga oladi. iqtisod fanlari doktori o.hamroev iqtisodiy muvozanatning mazmuni va uning tarkibiy tuzilishini o‘rganishga tizimli yondashib, ularni quyidagi chizma ko‘rinishida ifodalaydi (18.1-chizma) . iqtisodiy muvozanat darajasini aniqlashda asosan ikkita o‘zaro bog‘liq usuldan foydalaniladi: 1) yalpi sarflar va ishlab chiqarish hajmini taqqoslash usuli; 2) jamg‘arma va investitsiyalarni taqqoslash usuli. yalpi sarflar va ishlab chiqarish hajmini taqqoslash uchun ishlab chiqarish umumiy hajmining miqdoriy …

4 / 10

hlab chiqarish mazkur hajmini sotib olish uchun etarli bo‘lgan umumiy pul miqdori bilan ta’minlangan bo‘ladi. boshqacha aytganda, sof milliy mahsulot muvozanatli darajasida ishlab chiqarilgan tovarlarning umumiy miqdori (smm) xarid qilingan tovarlar umumiy miqdoriga (s+in) teng bo‘ladi (18.2-chizma). chizmadan ko‘rinadiki, yalpi sarflar hamda ishlab chiqarish hajmi o‘rtasidagi tenglik ushbu ko‘rsatkichlar joylashgan o‘qlarning o‘rtasidan 45( burchak ostida o‘tuvchi to‘g‘ri chiziq orqali ifodalanadi. haqiqatan ham bu to‘g‘ri chiziqning har qanday nuqtasidan chiqarilgan yotiq va tik yo‘nalishdagi chiziqlar teng miqdorlarni ko‘rsatadi. s chizig‘i esa iste’mol sarflari miqdorini aks ettirib, daromad (ya’ni smm) hajmi oshib borishi bilan uning darajasi ham o‘sib boradi. yalpi sarflar (s+in) chizig‘ini hosil qilish uchun iste’mol sarflarining (s) turli hajmiga mos tushuvchi sof investitsiyalar (in) miqdori qo‘shib boriladi. bu o‘rinda tadbirkorlar tomonidan amalga oshirish ko‘zda tutilayotgan investitsiyalar hajmi daromad darajasiga bog‘liq emas, deb qabul qilinadi. shu sababli yalpi sarflar chizig‘i iste’mol sarflari chizig‘idan in miqdoriga teng uzoqlikda joylashadi. chizmada iqtisodiy muvozanatga …

5 / 10

qarilgan mahsulotning har qanday hajmi shunga mos daromad hajmini beradi. biroq aholi bu daromadning bir qismini iste’mol qilmasdan jamg‘armaga qo‘yishi mumkin. jamg‘arma «sarflar – daromadlar» oqimidan potensial sarflarni olib qo‘yish hisoblanadi. bunda jamg‘armaga qo‘yilgan mablag‘ investitsiyalar bilan to‘liq qoplansa, yalpi sarflar ishlab chiqarish hajmiga teng bo‘ladi (18.3-chizma). 3-chizma iqtisodiy muvozanat darajasini aniqlashning jamg‘arma va investitsiyalarni taqqoslash usuli jamg‘arma (s) va investitsiya (in) s in smme real ishlab chiqarish hajmi, smm investitsion sarflarning ko‘payishi ishlab chiqarish hajmi va daromad darajasining o‘sishiga olib keladi. bu o‘zaro natija multiplikator samarasi bilan izohlanadi. multiplikator tushunchasi «ko‘paytiruvchi» degan ma’noni anglatadi. multiplikator samarasining mohiyati investitsiya hajmining o‘sishi jamiyat milliy daromadining unga nisbatan ko‘proq o‘sishiga olib kelishi orqali ifodalanadi. multiplikator samarasi – bu sof milliy mahsulot o‘zgarishining investitsiya sarflaridagi o‘zgarishga nisbati: . yoki, multiplikator koeffitsientini quyidagicha ifodalash ham mumkin: . bundan kelib chiqqan holda: investitsion sarflardagi o‘zgarishdan tashqari iste’mol, davlat xaridi yoki eksportdagi o‘zgarishlar ham multiplikator samarasiga …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "iqtisodiyotning muvozanati"

xvii-mavzu mavzu 10. milliy iqtisodiyotning muvozanati va nisbatlari reja. 1. iqtisodiy muvozanat, uni ta’minlash shart- sharoitlari va aniqlash usullari. 2. iqtisodiy mutanosiblik va uning turlari 3. o‘zbekistonda iqtisodiyotni tarkibiy o‘zgartirish, diversifikatsiyalash va modernizatsiyalash asosida mutanosibli rivojlantirilishi qaraladi. 1. iqtisodiy muvozanat, uni ta’minlash shart- sharoitlari va aniqlash usullari zamonaviy zamonaviy iqtisodiyot inqirozlarsiz, barqaror rivojlanishi uchun uning turli tomonlari o‘rtasida ma’lum muvozanat bo‘lishi taqozo etiladi. muvozanatlilik zamonaviyzamonaviy iqtisodiyot nazariyasining muhim tadqiq qilish kategoriyalaridan biri bo‘lib, u orqali makroiqtisodiy ko‘rsatkichlarni, ya’ni milliy daromad, iste’mol va jamg‘arma, investitsiyalar, ishsizlik va ...

This file contains 10 pages in DOC format (193.5 KB). To download "iqtisodiyotning muvozanati", click the Telegram button on the left.

Tags: iqtisodiyotning muvozanati DOC 10 pages Free download Telegram