antibiotiklar

PPTX 49 pages 1.7 MB Free download

49 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.7 MB

File type PPTX

Pages 49

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 49

antibiotiklar antibiotiklar antibiotiklar antibiotiklar − biologik kelib chiqishga ega bo‘lgan kimyoviy birikmalar bo‘lib, mikroorganizmlarga tanlab shikastlovchi va halok etuvchi ta'sir ko‘rsatadigan modda-lardir. ular l.paster ta'rifi bo‘yicha antibioz deyilib, birinchi marta ingliz olimi a.fleming tomonidan 1929 yilda tasodifan penitsillin topilgan. 1940 yilda x.v. flori va e.b.cheyn uni toza holda ajratib olgan. hozirgi kunda antibiotiklarning soni va turi juda ko‘p, ular quyidagi guruhlarga bo‘linadi: 1. tarkibida β-laktam halqasi bor antibiotiklar (penitsil-linlar, sefalosporinlar, karbapenemlar, monobaktamlar). 2. makrolidlar − tarkibida makrotsiklik lakton halqasi bor antibiotiklar (eritromitsin, oleandomitsin) va azalid-lar (azitromitsin). 3. tetratsiklinlar − tarkibida 4 ta kondensirlangan olti a'zoli halqasi bor antibiotiklar (oksitetratsiklin, tetra-siklin, metatsiklin, morfotsiklin). antibiotiklarning mikroblarga qarshi ta'sirlari asosiy mexanizmlari shularni hisobga olgan holda amaliy tibbiyotda qo‘llaniladigan antibiotiklar quyidagi talablarga javob berishlari lozim: - mikroblarga qarshi kuchli faollikka ega bo‘lishi, tanlab ta'sir etishi, keng ta'sir spektriga ega bo‘lishi; - bakteritsid yoki bakteriostatik ta'sir etishi; - biologik membranalardan (get) yaxshi o‘tishi va organizmning …

2 / 49

lin ta'sirida bak-teriyalarning hujayra qobig‘i (murein va peptid zanjiridan iborat mukoproteid) sintezlanishi buziladi. penitsillinlar quyidagi guruhlarga bo‘linadi: i. biologik sentez usuli bilan olinadigan penitsillin pre-paratlari (biosentetik penitsillinlar) 1. parenteral yo‘l orqali kiritiluvchi (oshqozonning kislo-talik muhitida parchalanib ketadi) a) qisqa ta'sir etuvchilar − benzilpenitsillinning natriyli tuzi − benzilpenitsillinning kaliyli tazi b) davomli ta'sir etuvchilar − benzilpenitsillinning novokainli tuzi − bitsillin-1 − bitsillin-5 2. enteral yo‘l bilan kiritiluvchi (kislotaga chidamli) − fenoksimentilpenitsillin ii. yarim sintetik penitsillinlar 1. parenteral va enteral yo‘l bilan kiritiladigan vositalar (kislotaga chidamli) a) penitsillinaza ta'siriga chidamlilar − oksatsillinning natriyli tuzi − nafsillin b) keng ta'sir spektriga ega preparatlar − ampitsillin − amoksitsillin 2. parenteral yo‘llar bilan kiritiluvchilar (oshqozonning kislotalik muhitida parchalanib ketadi) a) keng ta'sir spektriga ega vositalar (ko‘k yiring tayoqchasiga ham chidamli) − karbenitsillinning dinatriyli tuzi − tikarsillin − azlotsillin 3. enteral yo‘l bilan kiritiluvchi (kislotaga chidamli) − karbenitsillin indanil natriy − karfetsillin penitsilinlar bakteritsid ta'sir ko‘rsatadilar. …

3 / 49

yrim patogen zamburug‘lar (aktinomitsetlar) unga sezgir. lekin ichak bakteriyalari oilasi, sil qo‘zg‘atuvchisi, viruslar, rikketsiyalar, sodda jonivorlar, achitqisimon zamburug‘lar benzilpensillinga chidamli. me'da shirasining kislotali muhitida benzilpe-nitsillinlar parchalanadi va shuning uchun faqat parenteral yo‘l bilan kiritiladi. benzilpensillinning na yoki k li tuzlarining ta'siri tax-minan 3-4 soat davom etadi. shu sababli ularni sutka davomida 5-6 marta kiritish kerak, bu ancha noqulay. har xil yiringli kasalliklarni davolashda qo‘laniladi: yaralar, yiringli plevrit, septik endokardit, pnevmoniyalar, bronxitlar, angina, difteriya, kuydirgi, epidemik meningit, zahm, so‘zak, qoqshol va boshqalar. benzilpensillinlar get dan yomon o‘tadi, shuning uchun meningitni davolash uchun uni orqa miya kanaliga kiritiladi. benzilpensillinning novokainli tuzi yomon eriydi, suspen-ziya sifatida m/i kiritilib, sekin so‘riluvchi antibiotik depo-sini hosil qiladi. ta'siri taxminan 24 soat davom etadi. bitsilin-1. benzilpenitsillinning dibenziletilendiaminli tuzi, ta'siri taxminan 7-10 kun davom etadi. bitsilin-3. benzilpenitsillin, novotsilin va bitsilin-1 ning teng qismlaridan iborat aralashma. tez va davomli ta'sir ko‘rsa-tadi. bitsilin-5. to‘rt qism bitsillin-1 va bir qism benzilpenisillinning …

4 / 49

penitsillinnaza (beta-laktamaza) ta'siriga chidamli bo‘lishi (bu fermentni ko‘pchilik mikroblar ishlab chiqaradi); b) ichilganda samaraga ega (kislotaga chidamli) bo‘lishi; v) keng spektrli ta'sirga ega bo‘lishi. penitsillinnaza ta'siriga chidamli bo‘lgan vositalarga oksasillinning natriyli tuzi, dikloksatsillin va boshqa preparatlar kiradi. metitsillin – ta'sir spektri benzilpenitsillinga teng. ta'-siri 4-6 soat, me'daning kislotali muhitida parchalanadi. penisillinaza ta'siriga chidamli bo‘lganligi sababli uni ishlab chiqaruvchi stafilokkoklarga ham yaxshi ta'sir etadi. oksatsillin – penitsillinaza ta'siriga chidamli, enteral yo‘l bilan kiritilganda ham samaradorligi yuqori. faolligi bo‘yicha metatsilindan 5-8 marta kuchli. qon zardobidagi oqsillar bilan 90%dan ortiqroq bog‘lanadi. getdan o‘tmaydi. har 4-6 soatdan qabul qilinadi. u ichishga va m/i yuborishga ishlatiladi. dikloksatsillin – oksatsillinga nisbatan kuchliroq antimikrob ta'siriga ega, penitsillinaza ta'siriga chidamli, me'dada parchalanmaydi. miy dan yaxshi so‘riladi. stafilokokklarga ta'sir etmaydi. get dan o‘tmaydi. ko‘proq buyrak va oz miqdorda o‘t yo‘llari orqali ajraladi. qon zardobi oqsillari bilan 20-50% bog‘lanadi, m/i kiritiladi. penitsillinazaga chidamli bo‘lgan vositalarga nafsillin preparati ham kiradi. u …

5 / 49

-lari, ichak tayoqchasi, fridlender tayoqchasi, inflyuensiya tayoqchasi va boshqalar) ta'sir etadi. ammo, barcha yarim sintetik peni-sillinlar kabi, grammusbat bakteriyalarga benzilpenitsillinga nisbatan sustroq, lekin oksatsillin va metitsillinga nisbatan kuchliroq ta'sir ko‘rsatadi. penitsillinaza ta'siriga chidamsiz, shuning uchun penitsillinaza hosil qiluvchi mikroorganizmlarga ta'sir etmaydi. oshqozon kislotaligiga chidamli. miy dan yax-shi, lekin boshqa penitsillinlarga nisbatan kamroq (bioeri-shuvchanligi 40%) so‘riladi. get dan oksatsillinga nisbatan yaxshiroq o‘tadi. qon zardobidagi oqsillar bilan kamroq bog‘la-nadi (10-30%). ta'sir davomiyligi 4-8 soat. preparat kam za-harli bo‘lib, bemorlar uni yaxshi qabul qiladilar. asosan siydik, o‘t, nafas va me'da-ichak yo‘llari hamda yiringli jar-rohlik infeksiyalarida ichishga tavsiya qilinadi. uning natriy-li tuzi esa m/i va v/o yuboriladi. karbenitsillin – antimikrob ta'sir spektri bo‘yicha ampitsil-linga o‘xshash. faqat undan farqi shundaki, u proteyning barcha turlariga va ko‘k yiring tayoqchasiga ham ta'sir ko‘rsatadi. oshqo-zonning kislotalik muhitiga chidamsiz, kam miqdorda so‘riladi. shuning uchun u asosan m/i va v/o kiritiladi. qon zardobidagi oqsillar bilan 50% birikadi. get dan yomon …

Want to read more?

Download all 49 pages for free via Telegram.

Download full file

About "antibiotiklar"

antibiotiklar antibiotiklar antibiotiklar antibiotiklar − biologik kelib chiqishga ega bo‘lgan kimyoviy birikmalar bo‘lib, mikroorganizmlarga tanlab shikastlovchi va halok etuvchi ta'sir ko‘rsatadigan modda-lardir. ular l.paster ta'rifi bo‘yicha antibioz deyilib, birinchi marta ingliz olimi a.fleming tomonidan 1929 yilda tasodifan penitsillin topilgan. 1940 yilda x.v. flori va e.b.cheyn uni toza holda ajratib olgan. hozirgi kunda antibiotiklarning soni va turi juda ko‘p, ular quyidagi guruhlarga bo‘linadi: 1. tarkibida β-laktam halqasi bor antibiotiklar (penitsil-linlar, sefalosporinlar, karbapenemlar, monobaktamlar). 2. makrolidlar − tarkibida makrotsiklik lakton halqasi bor antibiotiklar (eritromitsin, oleandomitsin) va azalid-lar (azitromitsin). 3. tetratsiklinlar − tarkibida 4 ta konde...

This file contains 49 pages in PPTX format (1.7 MB). To download "antibiotiklar", click the Telegram button on the left.

Tags: antibiotiklar PPTX 49 pages Free download Telegram