biologiya fanining mazmuni, vazifalari va o`rganish metodlari

DOC 8 стр. 83,0 КБ Бесплатная загрузка

8 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 83,0 КБ

Тип файла DOC

Страницы 8

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 8

biologiya fanining mazmuni, vazifalari va o`rganish metodlari. uning tabiatda va inson xayotida tutgan o`rni. 1. reja: 2. biologiya fanining shakllanishi. 3. tiriklikning tub moxiyatlari. mavjudotlarning tiriklik darajasi. 4. biologiyaning ilmiy tadkikot metodlari. 5. biologiyaning muammolari. biologiyani o`rganishni nazariy va amaliy ahamiyati. 6. adabiyotlar. 1.a. t. gafurov. “darvinizm” t. : «ukituvchi», 1992. 2.m. tuxtaev, a. xamidov. “ekologiya asoslari va tabiatni muxofaza kilish” t. : 1994. 3.biologiya. bibliograficheskiy spravochnik, k. : “naukova dumka” 1994 4.grin. n., staut. u., teylor. d., «biologiya» moskva «mir» 1990 god str. 3-15. 5.turakulov. e.x., ofurov. a.t., «umumiy biologiya» toshkent 1995 yil 6-10 bet. 6.kemp. p., aris. k., «vvedenie v biologiyu» moskva «mir» 1998god str 3-14. biologiya yunoncha atama bo’lib lios-xayot, logos-fan demakdir, yaoni u xayot va uning shakillari, tuzilishi, rivojlanish o`onuniyatlari thrisidagi fandir. biologiyaning tekshirish oboekti hsimliklar, xayvonlar, zamburular, mikroorganizmlar va odamlar xisoblanadi. biologiya tabiiy fanlar sistemasiga kirib, botanika, zoologiya, anatomiya, fiziologiya, sitologiya, sistematika, paleontologiya soxalariga bhlinadi. …

2 / 8

eotsenoz, biosfera darajasida tado`io` o`ilinadi. tirik organizm molekula va xujayra darajasida bhlishidan boshlab moddalar va energiya almashinish va irsiy axborotlarni berish o`obiliyatiga ega bhladi. organizm darajasida esa muxim organlar rivojlanadi. populyatsiya, tur tiriklikning yuo`ori darajasi bhlib atrofdagi bosho`a tur organizmlar va anorganik tabiat kompleksi bilan chambarchas bolio`dir. bu xayotning biogeotsenologik darajasidir. barcha biogeotsenozlar yiindisi biosferaga birlashadi. bu daraja moddalar va energiyaning davra bhylab aylanishi rhy beradi va barcha tirik organizmlar uzoaro aloo`ador bhladi. yuo`orida aytilganidek biologiya fani tirik organizmlarni hrganar ekan bu fao`at nazariy bilimlarini echish bilangina cheklanib o`olmasdan amaliy axamiyatga ega bhlgan, yaoni jaxon axolisini soni tobora ortib borayotgan bir vao`tda ularni ozio`-ovo`at, kiyim-kechak va bosho`a zarur narsalar bilan taominlashni xam hz oldiga mao`sad o`ilib o`hyadi. binobarin sermaxsul xayvon zotlari, hsimlik navlarini etishtirish, hsimliklardan mhl xosil olish, tuproo` unumdorligini sao`lash va oshirish, almashib ekishni joriy etish, kasallik va zararkunandalarga o`arshi kurashish, hrmon xhjaligini sao`lash va khpaytirish, ovchilik va mhynachilikni …

3 / 8

lan taosir etmoo`da. shunga khra tabiat muxofazasi bosh masala bhlib o`olib, tabiatdagi xar bir turning biotik va abiotik aloo`alari ustida kuzatishlar olib borish, undagi sabab va oo`ibatlarni anio`lash kerak bhlib o`oldi, buni ekologiya fanisiz xalo` o`ilib bhlmaydi. bular ekologik muammolar xisoblanib mintao`aviy (global), maxalliy (lokal) guruxlariga ajiraladi. «atmosferaning dimio`ishi» xodisasi, azon o`avatining siyraklashishi, chuchuk suv muammosi, pestitsidlardan foydalanish muammosi, foydali hsimlik va xayvon turlarini sao`lab o`olish va uni davlat muxofazasiga olish, o`hrio`xonalar, zakazniklar, milliy bolar, botanika bolarini tashkil o`ilish kabilan global muammolarga kiradi. muayan mintao`ada xavo va suvni ifloslanishi, tuproo`ning erroziyasi, yaylovlarni ishdan chio`ishi, hrmonlarni kesish mintao`aviy (regional) muammolardir. masalan: orol va orol oldi ekologiyasidir. o’zbekistonda ekologik xavfsizlikni taominlash davlat darajasidagi eng muxim vazifalardan biridir. xozir atrof-muxitni muxofaza o`ilish, tabiiy resurslardan oo`ilona foydalanishning o’zbekistonda 2005 yilgacha mhljallangan dasturi ishlab chio`arilgan. binobarin biologiya tirik organizmlar thrisida nazariy va amaliy masalalarni xal o`ilishga xizmat o`ilsa, ekologiya kelajakda solom avlod etishtirish, tabiatni muxofaza …

4 / 8

ing yashash va rivojlanish qonuniyatlarini o`rganadi. biologiya atamasi 1802 yilda bir-biridan mustasno frantsuz olimi j. b. lamark va nemis olimi g. r. treviranus tomonidan fanga kiritilgan. insoniyat azaldan tiriklikka qiziqish bilan qaragan. xayotga, tiriklikka bo`lgan qarash ham faqatgina ruxiy olam tushunchalari nuqtai nazari bilan talqin etildi. shuning bilan birga xar xil kuzatishlar natijasida dunyoviy ilm ma'lumotlari ham to`planib borildi. tirik tabiatni o`rganish dexkonchilik ishlarini rivojlantirishda o`z aksini topdi. insoniyatning ko`p asarlik tajribasi tabiatni o`rganish sohasida ko`pgina amaliy natijalar berdi. shu amaliy natijalar noxiyasida biologiya ham fan sifatida shakllana bordi. biologiya fanining shakllanishi va rivojlanishi sodir bo`ldi. biologiya fanining tarixiy rivoji ruxiy olam fanlari, diniy qarashlar va moddiylikka asoslangan fikr-mulohazalar asosida ro`y berdi. dastavval qadimgi yunon faylasuflari tabiat xodisalarini va dunyoni tabiiy kelib chiqishini izohlashga moddiylik asosida yondoshdilar. demokri barcha o`lik va tirik jismlar atomalardan iboratligini xamda material tanacha hususiyati shu atomlar kattaligi, shakli ularning joylashish tartibi va miqdoriy nisbatlariga bo`liqligini …

5 / 8

mlar. kreatsionistik `oyaga ko`ra ilohiy kuch o`simlik, odam va hayvonni yaratgan, bo`lib, barcha tirik mavjudot paydo bo`lganidan o`zgarmagan va o`zgarmaydi. dialistik dunyoqarashga ko`ra borliq muntazam ravishda o`zgarib turadi, qarama-qarshiliklar kurashi tufayli rivojlanadi va miqdor o`zgarishlari yangi sifat o`zgarishlariga olib keladi. ko`pgina qadimgi mutafakkirlar (gipokrat, demokrit) tirik moddalarning tabiiy kelib chiqishi va evolyutsiyasi hamda yashash uchun kurash `oyalari ilgari surib, dialektik nazariya asosida fikr yuritganlar. biologiyaning shakllanishi va rivojida keskin davr buyuk ingliz olimi ch. darvinning sodda shaklidan murakkabroqqa asta-sekin milliard yillar davomida, er evolyutsiyasi nazariyasining yaratilishi bilan boshlandi. bu nazariya o`simlik va hayvonot olamidagi barcha murakkab jarayonlar haqidagi tushunchalarni tubdan o`zgartirdi va qayta shakllantirdi. biologiya fanining rivojlanishi jarayonida mavjudotlar shakllarining tuzilishi, faoliyati, taraqqiyoti, evolyutsiyasi va ularning atrof-muhit bilan munosabatini chuqur o`rganuvchi tarmoqlar vujudga keldi. tirik tabiatdagi barcha jarayonlarni ilmiy nazariyalarga asoslangan holda organizm qismlari va organizmdagi yaxlit uy`unlashgan faoliyat sir-asrorlarini va umuman tiriklikning kelib chiqish, evolyutsiyasini, unga xos belgi va …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 8 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "biologiya fanining mazmuni, vazifalari va o`rganish metodlari"

biologiya fanining mazmuni, vazifalari va o`rganish metodlari. uning tabiatda va inson xayotida tutgan o`rni. 1. reja: 2. biologiya fanining shakllanishi. 3. tiriklikning tub moxiyatlari. mavjudotlarning tiriklik darajasi. 4. biologiyaning ilmiy tadkikot metodlari. 5. biologiyaning muammolari. biologiyani o`rganishni nazariy va amaliy ahamiyati. 6. adabiyotlar. 1.a. t. gafurov. “darvinizm” t. : «ukituvchi», 1992. 2.m. tuxtaev, a. xamidov. “ekologiya asoslari va tabiatni muxofaza kilish” t. : 1994. 3.biologiya. bibliograficheskiy spravochnik, k. : “naukova dumka” 1994 4.grin. n., staut. u., teylor. d., «biologiya» moskva «mir» 1990 god str. 3-15. 5.turakulov. e.x., ofurov. a.t., «umumiy biologiya» toshkent 1995 yil 6-10 bet. 6.kemp. p., aris. k., «vvedenie v biologiyu» moskva «mir» 1998god ...

Этот файл содержит 8 стр. в формате DOC (83,0 КБ). Чтобы скачать "biologiya fanining mazmuni, vazifalari va o`rganish metodlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: biologiya fanining mazmuni, vaz… DOC 8 стр. Бесплатная загрузка Telegram