xujayraning qayta tiklanishi

DOCX 13 pages 30.0 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 30.0 KB

File type DOCX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

xujayraning qayta tiklanishi xujayraning qayta tiklanishi ( bulinishi ) reja: 1.xujayraning hayot tsikli,diffentsirovka. 2.mitoz. 3.endomitoz. 4.amitoz 5.meyoz. xujayraning hayot tsikli, differentsirovka. yangi hosil bulgan hujayralar hayot tsiklini utaydi. xayot tsikli hujayraning yangi hujayra hosil bulishidan uning keyingi bulinishigacha kadar yoki uning ulishigacha bulgan davrni uz ichiga oladi. xujayra uz hayoti davrida bulinishi usishi, differentsirovkaga uchrashi kuzatiladi. shuning uchun hujayraning hayot tsikli jarayonlari ikki guruhga bulish mumkin. birinchi guruhga hujayraning bulinishi bilan boglik jarayonlar kirib,uni avtosintetik interfaza deyiladi. ikkinchi guruhga esa, hujayraning usishi, differentsirovkasi ma'lum vazifasini bajarishga ixtisoslanishi mansubdir (geterosintetik interfaza). differentsirovkaga uchragan hujayra ixtisoslangan hujayra bulib, u ma'lum vazifani bajarishga moslashlgan. ular kupincha bulinish kobiliyatini yukotadi. masalan, differentsiallangan kon hujyralari-eritrotsitlar, nerv hujayralari va hakozo. ba'zi hujayralar differentsirovka holatida bulinish kobiliyatiga ega buladi (jigar hujayralari). (15-rasm). embrional takomillashish davrida epiteliy, biriktiruvchi tukima, mushak va nerv hujayralari embrional varakalardan rivojlansa, etilgan davrda differentsirovkaga, a'zolarining turli kismlarida joylashgan kambial hujayralar uchraydi. qon ishlab …

2 / 13

ib bulmas uzgarishlar yuz berib, buning natijasida hujayra halok buladi. xujayra reproduktsiyasining bir necha turlari bor: mitoz (notugri bulinish), meyoz, endomitoz va amitoz (tugri bulinishi). mitoz. mitotik bulinish utgan asrning oxirlarida hayvon hujayralarida flemming (1882), usimlik hujayralarida strasburger (1882) tomonidan ta'riflangan. mitoz (yunoncha mitos - ip) bulinish konuniyatlari barcha hujayralar uchun umumiydir. 25-rasm. xujayraning hayot shaklidagi geterosintetik va avtosintetik interfazalarning uzaro munosabati. xujayra bulinishdagi jarayonlar ma'lum konuniyat asosida borib, ularni ketma-ket keladigan interfaza va mitozga bulish mumkin. ba'zi bir hujayralar populyatsiyasi doimo bulinishda buladi (kambial zona hujayralari). bulinishga tayyorgarlik vaktini (interfaza) va mitoz bulinishi kushilib mitotik tsikl deyiladi (26-rasm). 26-rasm. mitotik tsikl (sxema). g1 - prisintetik (postmitotik)davr; s-sintetik davr; g2 - postsintetik (peremitotik davr). interfaza davrida hujayra ichidagi strukturalarning keskin usishi va shakllanishi boshlanadi. bu davrga g1 -sintez oldi davri deb ataladi. biokimyoviy tomonidan bu davr oksil va rnk intensiv sintezibilan ifodalanadi, bu bulinuvchi hujayralar generatsiya vaktining 30-40 % ini …

3 / 13

uzida 4 faza fark kilinadi (27-rasm). prfazada xromosomalarning kondensatsiya bulishi va mitotik apparatning shakllanishi kuzatiladi. xromasomalar kattalashadi va yugonlashadi. bu hodisa profaza davrida hosil bulgan xromotodlarning biri ikkinchisi atrofida aylanmay, balki har biri uzicha spiralhosil kiladi. shuning uchun ular mitozning keyingi fazalarida engil ajraladi. profazaning oxirida xromasomalar juft xromotidlardan tashkil topadi. xromasomalarning kattalashishi va yugonlashishi bilan birga xromatidlar tsentromeralar deb ataluvchi ma'lum bulimlari bilan birlashadi. profaza oxirida xromosomalar bulinayotgan yadroning ekvatorial yuzasida joylashib, bulinish dukchasini hosil kila boshlaydi (27-rasm). duk ikki tipdagi ipchalardan-kutblarni birlashtirib turuvchi markaziy va kutblarni xromasoma tsentromerlari bilan birlashtirib turuvchi xromosom ipchalaridan tashkil topgan. elektron mikroskopiya mitotik apparat ipchalari zich devorli naychalardan tashkil topganligini kursatadi. ularning diametri 20 nm, devor kalinligi 4-5 nm. xayvonlarda tsenriolalar orasidagi dukcha tsentriolalar yadroning karama-karshi kutblariga karab siljiydi. bu vaktda dukcha kattalashib, yadro kobigining erishi xarakterlidir. elektron mikroskopik kuzatishlar mitoz davrida yadro kobigining bulakchalari yukolmay, balki tsitoplazmatik tur membranalarga aylanishini kursatdi. mitoz …

4 / 13

shu fazada har bir xromosoma bir xil ikki nusxadan-xromatidadan tashkil topganligi kuriladi. anafaza-xromosomalar xromatidalarning bir-biridan ajralishidan boshlanadi. bu vaktda har bir xromosoma hosil kilgan kiz xromosomalar (xromatidalar) karama-karshi kutbga karab harakat kiladi. bu tarzda “kiz yulduzi” shakllanadi. xromosomalarning harakati bir xilda sinxron kechadi. bu harakat mexanizmi hali no'malum. telofaza-mitozning ohirgi davri. uning boshlanishi, xromosomalarini dukning /hujayraning/ karama-karshi kutblariga etishiga tugri keladi. telofaza guyo profazaning teskarisi bulib, hamma jarayonlar teskari tartibda ketadi. duk yukoladi, buralgan xromosomalar yoyilib, uzunlashadi. qiz yadrolar kaytadan tiklanadi, yadrocha va yadro kobigi hosil buladi. mitotik apparat parchalanadi va hujayra tanasining bulinishi ruy beradi /tsitotomiya yoki tsitokinez/. qiz hujayralari yadrosi interfazadagi hujayralarga xos tuzilishga ega buladi. tsitotomiya mexanizmi hali etarli urganilmagan. endomitoz. mitoz va meyozdan farkli ravishda endomitozda yangi yadro hosil bulmaydi va hujayra bulinmaydi. endomitozda xromosomalarning uzgarishi yadro kobigi buzilmay davom etib, xromosomaning spirallanishidan boshlanadi. bu davrda xromosomalar yaxshi kurinadi-endoprofaza. endoanafazada xromosomalar xromatidlarga ajraladi. endotelafazada ajralgan xromosomalar …

5 / 13

flemming-tomonidan 1882 yilda kiritilgan. amitoz bulinishda yadrocha uzunlashadi va sungra ikkiga bulinadi. yadrocha bulingandan sung yadro ham ikkiga bulinadi. yadro bulinishi tsitoplazma bulinishi bilan ham tugallansa, bu holatda ikki yangi hujayra hosil buladi. ba'zi holatlarda yadro urtasida tusikcha /“yadro plastinkasi”/ hosil bulib, yadro ikkiga bulinishi mumkin. yadro bulinishi jarayoni tsitoplazma bulinishisiz kechsa ikki yadroli hujayra hosil buladi. amitoz bulinishda yadro interfaza holatida bulib, hujayra uz funktsiyasini bajaraveradi. amitotik bulinish kupchilik organlarda topilgan va bu bulinish hujayralarning yashash muhitiga boglik bulsa kerak. kundalang-targil mushak tukimasining denervatsiyasida, mexanik jarohatlaganda yoki ba'zi bir boshka ta'sirlarda mushak tukimasida amitotik bulinishni kuzatish mumkin. amitotik bulinish kundalang-targil mushakning tarakkiyoti davrida yoki jigar hujayralarida ham kuzatiladi. ba'zi hollarda mitotik bulinish amitotik bulinish bilan almashinishi mumkin. mitotik bulinishdan farkli ravishda dnk ning yangi hosil bulgan yadrolarda teng taksimlanishi amitoz bulinishda ba'zi holatlarda buladi xolos. amitoz bulinish natijasida hosil buladigan 2 yadroli hujayralar normal diploid yadroli hujayralarga nisbatan kuprok …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xujayraning qayta tiklanishi"

xujayraning qayta tiklanishi xujayraning qayta tiklanishi ( bulinishi ) reja: 1.xujayraning hayot tsikli,diffentsirovka. 2.mitoz. 3.endomitoz. 4.amitoz 5.meyoz. xujayraning hayot tsikli, differentsirovka. yangi hosil bulgan hujayralar hayot tsiklini utaydi. xayot tsikli hujayraning yangi hujayra hosil bulishidan uning keyingi bulinishigacha kadar yoki uning ulishigacha bulgan davrni uz ichiga oladi. xujayra uz hayoti davrida bulinishi usishi, differentsirovkaga uchrashi kuzatiladi. shuning uchun hujayraning hayot tsikli jarayonlari ikki guruhga bulish mumkin. birinchi guruhga hujayraning bulinishi bilan boglik jarayonlar kirib,uni avtosintetik interfaza deyiladi. ikkinchi guruhga esa, hujayraning usishi, differentsirovkasi ma'lum vazifasini bajarishga ixtisoslanishi mansubdir (geterosintet...

This file contains 13 pages in DOCX format (30.0 KB). To download "xujayraning qayta tiklanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: xujayraning qayta tiklanishi DOCX 13 pages Free download Telegram