hasharotlar

PDF 6 pages 91.0 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 91.0 KB

File type PDF

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

www.uzref.tk reja : 1. hasharotlarning tabiatda va inson hayotidagi ahamyati. 2. chala o`zgarish bilan rivojlanadigan hasharotla. 3. ninachilar, yarim qattiq qanotlilar, teng qanotlilar turkumlari. hasharotlar hasharotlarning tabiatda moddalar almashinuvidagi ahamiyati. ko’pchilik hasharotlar tirik o’simlik to’qimalari bilan oziqlanadi. lekin ularning hammasini zararkunanda deyish mumkin emas. aksincha, ular tabiatda moddalar aylanishining eng muhim zvenosi hisoblanadi. bu jihatdan ularni o’txo’r umurtqali hayvonlarga o’xshatish mumkin. o’z navbatida, hasharotlarning o’zi ham boshqa hayvonlar (masalan, qushlar, sudralib yuruvchilar, suvda va quruqlikda yashovchilar, hasharotxo’r sut emizuvchilar, yirtqich hasharotlar) uchun oziq manbai hisoblanadi. hasharotlarsiz umurtqali va umurtqasizhayvonlarning ko’pchiligi hayot kechira olmagan bo’lardi. o’simliklarni changlatuvchi hasharotlar. o’simliklarning changlani- shida gul nektari bilan oziqlanuvchi hasharotlar katta ahamiyatga ega. bir qancha o’simliklar (grechixa, kungaboqar, beda, sebarga, qoqio’t, anjir, olma, qovun, tarvuz, qovoq, no’xot, mosh, loviya, bangidevona va boshqalar) asosan hasharotlar yordamida changlanadi. boshqa ko’pchilik gulli o’simliklar ham hasharotlar bilan changlanganda mo’l hosil beradi. beda faqat yakka yashaydigan arilar yordamida changlanadi. pahmoq …

2 / 6

otlilar va kapalaklar ham ishtirok etadi. changlatuvchi hasharotlar bo’lmaganida edi, juda ko’p o’simliklar guli urug’ tugmasligi sababli yo’qolib kyetgan bo’lar edi. tabiatda ko’pchilik qo’ng’izlar va ikki qanotlilar qurtlari hayvonlarning tezagi bilan oziqlanadi. ayrim zararkunandalar boshqa joydan tasodifan kelib qolishi, yangi sharoitda ularning kushandalari bo’lmaganligi sababli juda tez ko’payib ketishi mumkin. bunga shimoliy amerikadan evropa va osiyoga kelib qolgan kolorado qo’ng’izini, evropadan shimoliy amerikaga borib qolgan tengsiz ipak qurti va makkajo’xori tunlamini misol qilib ko’rsatish mumkin. qishloq xo’jalik ekinlarining xavfli zararkunandalari qatoriga osiyo chigirtkasi, to’qay chigirtkasi, turkman chigirtkasi, yarim qattiq qanotlilardan xasva, beda qandalasini, teng qanotlilardan har xil shiralarni, qattiq qanotlilardan kolorado qo’ng’izi va bargxo’r qo’ng’izlarni, bir qancha tunlam kapalaklarni (g’o’za tunlami, olma mevaxo’ri, karadrino) ko’rsatish mumkin. oziq-ovqat omborlarida saqlanadigan g’alla va un mahsulotlarida turli qo’ng’izlar va tunlam kapalaklari ko’payib zarar etkazadi. zararkunanda hasharotlarga biologik qarshi kurash. zarakunandalarga qarshi biologik kurash usuli tirik organizmlar yoki ular ishlab chiqargan mahsulotlardan foydalanishga asoslangan. …

3 / 6

hi hasharotlarni pushtsiz qoldirishdan iborat. hozir feromonli tuzoqlar g’o’za tunlami, karadrina, olma qurti, tengsiz ipak qurtiga qarshi foydalanilmoqda. har qaysi feromonlar faqat bir tur hasharotni jalb qiladi, boshqasi uchun zararsiz hisoblanadi. etti nuqtali xonqizi qo’ng’izi. qo’ng’izning ko’krak va qorin qismi qora, ustki qanoti qizil rangda bo’ladi. uning ustki qanotida ettita mayda qora nuqta shaklidagi dog’lari bo’ladi. qo’ng’iz va uning qurtlari yirtqich hayot kechiradi. ular shira bitlari, qalqondorlar, kapalaklarning yosh qurtlari, o’rgimchakkana kabi o’simlik zararkunandalarini qiradi. bitta qo’ng’iz bir kunda 50 dan 270 tagacha, hayoti davomida esa 4-6 mingtagacha shira bitlarini eydi. tabiiy sharoitda va ekin ekiladigan maydonlarda biologik kurashning uch xil usuli qo’llaniladi. birinchi usuli parazit va yirtqich foydali hasharotlar va boshqa hayvonlarni introduktsiya qilish va iqlimlashtirishdan iborat. xuddi ana shu yo’l bilan kavkazda sitrus o’simliklari paraziti bo’lgan chervetsga qarshi kurash uchun tugmacha qo’ng’iz rodoliya keltirilgan edi. janubiy tumanlarda mevali daraxtlarning zararkunandalariga qarshi kurashda 1931 yildan boshlab afelinus yaydoqchi paraziti …

4 / 6

biologik kurashning uchinchi, eng muhim usuli foydali hasharotlar sonining tabiiy ravishda ortishi uchun qulay sharoit yaratishdan iborat. bu maqsadda kimyoviy zaharli preparatlarni qo’llashni keskin cheklash, o’t-dalali almashlab ekishni joriy etish, foydali hayvonlarni jalb qilish va himoya qilish orqali erishiladi. bu usul tabiatda mavjud bo’lgan ekologik munosabatlari saqlab qolishga qaratilgan. ninachilar turkumi. ninachilar eng qadimgi hasharotlar. gavdasi bosh, ko’krak va uzun ingichka qorin bo’limidan iborat . boshida kalta mo’ylovlari, juda yirik murakkab ko’zlari joylashgan. og’iz organlari kemiruvchi tipda tuzilgan. qanotlari ikki juft bo’lib, qalin tomirlangan. ko’pchilik ninachilarning qanoti tanasining ikki yon tomoniga keng yoyilib turadi. shu sababli ular kunliklar bilan birga qadimgi qanotlilarga kiritiladi. ninachilar yirtqich bo’lib, turli mayda, asosan zararkunanda hasharotlar (chivin, pashsha, oqqanot va boshqalar) ni tutib eydi. o’ljasini havoda oldingi oyo’qlari panjalari orasidagi to’rga tushirib oladi. ninachilar lichinkasi suvda rivojlanadi. lichinkasining pastki lablari o’zgarib, qisqichli niqobga aylangan. qisqichlari yordamida mayda suv hayvonlari, baliq chavoqlari va itbaliqlarni tutib eydi. …

5 / 6

dasimon bo’lishi tufayli yarim qattiqqanotlilar nomini olgan. og’iz organlari sanchib-so’ruvchi tipda bo’ladi. ayrim turlari (masalan, to’shak qandalalari)da qanotlar yo’qolib kyetgan . ko’pchilik qandalalar o’simliklar shirasi bilan oziqlanib, katta ziyon keltiradi. ulardan hasva , g’alla ekinlari shirasini so’radi. hasva so’rgan don unib chiqmaydi. daryolarning tinch oqadigan joylarida, ko’llar va oqmaydigan boshqa suv havzalarida suv sathida sirpanib yuruvchi suv gazchilarini ko’p uchratish mumkin. ular suv yuzasidagi umurtqasiz hayvonlar bilan oziqlanadi. qandalalar orasida yirtqich turlaridan o’t-o’lan orasida yirik qizg’ish halqali qandalalar ko’p uchraydi. ular zararkunanda hasharotlarning qonini so’rib, foyda keltiradi. qandalalarning ayrim vakillari odam va hayvonlarning qonini so’rishga moslashgan. qanotsiz to’shak qandalalari odam va sut emizuvchi hayvonlar qonini so’rib oizqlanadi. qandala bir necha oy oziqlanmasdan yashay oladi. u hidni juda yaxshi sezadi. odam va hayvonlarni hididan to’padi. teng qanotlilar turkumi. bu turkumga ikkala juft qanotlari ham bir xilda tuzilgan hasharotlar kiradi. ularning og’iz organlari sanchib- so’ruvchi bo’lib, o’simlik shirasini so’rib oziqlanadi. barcha turlari …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "hasharotlar"

www.uzref.tk reja : 1. hasharotlarning tabiatda va inson hayotidagi ahamyati. 2. chala o`zgarish bilan rivojlanadigan hasharotla. 3. ninachilar, yarim qattiq qanotlilar, teng qanotlilar turkumlari. hasharotlar hasharotlarning tabiatda moddalar almashinuvidagi ahamiyati. ko’pchilik hasharotlar tirik o’simlik to’qimalari bilan oziqlanadi. lekin ularning hammasini zararkunanda deyish mumkin emas. aksincha, ular tabiatda moddalar aylanishining eng muhim zvenosi hisoblanadi. bu jihatdan ularni o’txo’r umurtqali hayvonlarga o’xshatish mumkin. o’z navbatida, hasharotlarning o’zi ham boshqa hayvonlar (masalan, qushlar, sudralib yuruvchilar, suvda va quruqlikda yashovchilar, hasharotxo’r sut emizuvchilar, yirtqich hasharotlar) uchun oziq manbai hisoblanadi. hasharotlarsiz umurtqali va umurtqasizhay...

This file contains 6 pages in PDF format (91.0 KB). To download "hasharotlar", click the Telegram button on the left.

Tags: hasharotlar PDF 6 pages Free download Telegram