inson organizmining tashqi muhitga moslashuvi

DOC 4 pages 35.0 KB Free download

4 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 35.0 KB

File type DOC

Pages 4

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 4

inson organizmining tashqi muhitga moslashuvi ish joyi muhitining ob-havo sharoiti insonning mehnat qilish qobiliyatiga, uning sog’lig’iga juda katta ta`sir ko`rsatadi. insonning hayot faoliyatida ob-havo omillarining deyarli salbiy yoki ijobiy holatlarda ta`sirini bilish va uni mo``tadillashtirishga qaratilgan chora-tadbirlarni qo`llash mehnat qilish jarayonida mehnat samaradorligini oshirishga ijobiy ta`sir ko`rsatadi. qo`llanilgan chora-tadbirlar ba`zi sharoitlarda foydali bo`lishi yoki zararli bo`lishi mumkin. ish bajarilayotgan joylarda havo harorati yuqori bo`lgan vaqtda ijobiy va harorat past bo`lgan vaqtda esa salbiy natija berishi kuzatiladi. ob-havo sharoitining doimo o`zgarib turishida tana haroratining o`zgarmasligini saqlashni inobatga olib organizmdagi biokimyoviy jarayonlar faoliyatiga yaxshi imkoniyat yaratadi. tana harorat darajasining ortib ketishi issiqlash, tushib ketishi esa sovish deb ataladi. issiqlash va sovish hayot faoliyatini buzuvchi halokatli holatni vujudga keltiradi. shuning uchun ham inson organizmida tashqi muhit bilan moslashuvchi fiziologik mexanizm mavjud bo`lib, u markaziy asab tizimining nazorati ostida bo`ladi. bu fiziologik mexanizmning asosiy vazifasi organizmda modda almashinuvi natijasida ajralib chiqayotgan issiqlikning ortiqchasini tashqi …

2 / 4

layotgan issiqligi xuddi alangadan tarqalgan haroratga o`xshaydi. bular, albatta, korxona hududida havo haroratini oshiruvchi asosiy omillar bo`lib hisoblanadi. bu omillar ta`siridan hosil bo`ladigan harorat korxona havo muhitining mikroiqlimi deb yuritiladi. ob-havo omillari mehnat qilish qobiliyatiga va insonning sog’lig’iga juda katta ta`sir ko`rsatadi. ishlab chiqarish sharoitida ob-havo omillarining deyarli hammasi bir vaqtda ta`sir qiladi. ba`zi sharoitlarda bunday ta`sir ko`rsatishi foydali bo`lishi mumkin. masalan, sovuq sharoitda tananing qurishi natijasida darmonsizlanish ko`proq uchraydi, ba`zi vaqtlarda esa, bir-biriga qo`shilishi natijasida zararli ta`sir darajasi ortib ketishi mumkin. ana shunday, nisbiy namlik va haroratning ortib ketishi inson uchun og’ir sharoitni vujudga keltiradi. bundan tashqari, ish joylaridagi havo harakatini oshirish harorat yuqori bo`lgan vaqtda ijobiy va harorat past bo`lgan vaqtda esa salbiy natija beradi. bundan ko`rinib turibdiki, ob-havo omillari ba`zi hollarda kishiga ijobiy va ba`zan esa salbiy ta`sir ko`rsatib, inson organizmining tashqi muhitga moslashuvini buzib yuborishi mumkin. tanada muhitga moslashuv - bu inson organizmining fiziologik va kimyoviy …

3 / 4

ishi natijasida. me`yoriy sharoitda, kuchsiz havo harakati bo`lgan holatlarda harakatsiz odam tanasi radiatsiya yo`li bilan organizm ishlab chiqarayotgan issiqlikning 45 foizini, konvektsiya natijasida 30 foiz va terlash orqali 25 foizini yo`qotishi aniqlangan. bunda teri orqali umumiy issiqlikning 80 foizidan ortig’i, nafas olish a`zolari orqali 13 foiz va taxminan 5 foiz issiqlik ovqat, suv va havoni isitishga sarflanadi. radiatsiya va konvektsiya orqali issiqlikni yo`qotish faqat tashqi muhit harorati tana haroratidan kam bo`lgan hollarda bo`lishi mumkin. shuni aytib o`tish kerakki, tashqi muhit harorati qancha past bo`lsa, issiqlik yo`qotish shuncha kuchli bo`ladi. tashqi muhit harorati tana haroratidan yuqori yoki teng bo`lsa, u holda issiqlik ajratish terlab bug’lanish hisobidan bo`ladi. 1 gramm terni bug’latish uchun 2,5 kj (0.6 kkal) issiqlik yo`qotiladi. organizmdan chiqadigan terning miqdori tashqi muhit haroratiga va bajariladigan ish kategoriyasiga bog’liq. harakatsiz organizmda, tashqi muhit harorati 15°s ni tashkil qilsa, terlash juda kam miqdorni (soatiga 30 ml) tashkil qiladi. yuqori haroratlarda esa …

4 / 4

haddan tashqari ter chiqishi, kuchli chanqoq, nafas olish va qon tomirlar urishining tezlashishi bilan chegaralanishi mumkin. agar kuchli issiqlash yuz bersa, unda nafas olish qiyinlashadi, bosh qattiq og’riydi va aylanadi, nutqi qiyinlashadi. tashqi muhitga moslashishning bu xildagi buzilishi va tana haroratining keskin ko`tarilishi issiqlik gepatermiyasi deb ataladi. issiqlashning ikkinchi belgisi terlash natijasida inson organizmining ko`p miqdorda tuz yo`qotishi natijasida kelib chiqadi. bu holat teri hujayralarida tuzning kamayishi tufayli, terining suvni ushlab qolish qobiliyati susayganligidan kelib chiqadi. ichilayotgan suv tinmay ter bo`lib chiqib ketganligi sababli, organizm kuchli chanqoqlik sezadi, ichilgan suvning tezda chiqib ketishi chanqoqni yana kuchaytiradi va bu suv bilan zaharlanish holatini vujudga keltirishi mumkin. bunda organizmning paylarida qaltirash paydo bo`ladi, kuchli terlash va qonning quyuqlashishi kuzatiladi. bu holat qaltirash kasalligi deb yuritiladi. keyin issiq urish vujudga keladi, tana qarorati 40—41°s ga ko`tarilib, odam hushini yo`qotadi va qon tomirlarining urishi kuchsizlashadi. bu vaqtda organizmdan ter chiqish butunlay to`xtaydi. qaltirash kasali …

Want to read more?

Download all 4 pages for free via Telegram.

Download full file

About "inson organizmining tashqi muhitga moslashuvi"

inson organizmining tashqi muhitga moslashuvi ish joyi muhitining ob-havo sharoiti insonning mehnat qilish qobiliyatiga, uning sog’lig’iga juda katta ta`sir ko`rsatadi. insonning hayot faoliyatida ob-havo omillarining deyarli salbiy yoki ijobiy holatlarda ta`sirini bilish va uni mo``tadillashtirishga qaratilgan chora-tadbirlarni qo`llash mehnat qilish jarayonida mehnat samaradorligini oshirishga ijobiy ta`sir ko`rsatadi. qo`llanilgan chora-tadbirlar ba`zi sharoitlarda foydali bo`lishi yoki zararli bo`lishi mumkin. ish bajarilayotgan joylarda havo harorati yuqori bo`lgan vaqtda ijobiy va harorat past bo`lgan vaqtda esa salbiy natija berishi kuzatiladi. ob-havo sharoitining doimo o`zgarib turishida tana haroratining o`zgarmasligini saqlashni inobatga olib organizmdagi biokimyoviy jarayonlar ...

This file contains 4 pages in DOC format (35.0 KB). To download "inson organizmining tashqi muhitga moslashuvi", click the Telegram button on the left.

Tags: inson organizmining tashqi muhi… DOC 4 pages Free download Telegram