irsiyatning tsitologik asoslari

DOCX 3 pages 23.4 KB Free download

3 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 23.4 KB

File type DOCX

Pages 3

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 3

irsiyatning tsitologik asoslari. reja. 1. kupayish asoslari, jinsiy va jinssiz kupayish. bu masalani genetika fanining yuzaga kelishi va amaliyotidagi axamiyati. 2. xujayra tuzilishi. yadro va tsitoplazma tarkibi, kismlari va ularning asosiy biologik vazifasi. 3. xromosomalar morfologiyasi. kariotip. 4. xujayraning bulinish xillari: mitoz, meyoz, amitoz va endomitoz, ularning moxiyati va biologik axamiyati. 1) tirik organizm jonsiz narsalar - anorganik dunyoga nisba-tan 2 xususiyati - modda almashinish va kupayish bilan fark kila-di. bu ikki xususiyatsiz xayot bulishi mumkin emas. xar bir orga-nizm kupayadi, nasl koldirish xususiyatiga ega. avlodda nasl kol-dirishni asosi kupayish ekan, shuning uchun kupayishni urganamiz. kupayish asosi - xujayra bulinishi bulib, kupayish 2 xil jinssiz va jinsiy buladi. 1. jinssiz kupayishda 1 xujayra 2 ga bulinadi. masalan: 1 xujayrali organizmlar. 2. jinsiy kupayishda 2 xujayra (erkak va urgochi) - jinsiy xujayralar birikib 1 xujayra xosil buladi va yangi organizmlarga asos soladi, irsiy modda shu xujayralar orkali naslga utadi. vegetativ kupayishda …

2 / 3

n. bir xujayrali organizmlar sodda tuzilgan bulib, ularni tanasi bitta xujayradan iborat (amyoba, infuzoriya). kup xujayrali organizmlar esa million yoki milliard xujayra-lardan iborat. xujayrani urganadigan fan «tsitologiya» deb ataladi. angliya olimi guk r. 1665 yilda uzining «mikrofotfiya» deb atalgan kitobida birinchi bulib xujayra xakida yozgan. 1838-39 yillarda nemis olimlari - botanik a.shleyden va zoolog t.shvan bir xulosaga kelishdilar - tirik organizmlar xujayralardan iborat. 1855 r.virxov - xujayra bulinish yuli bilan kupayishini yozdi. jinsiy xujayralar - uruglanish, kupayish asoslari ochildi. xujayra tugrisida ta'limotlar chukurlashib bordi. tirik organizmlar xammasi kelib chikishi bir xujayradan tuzilganligi xakida tushuncha - tsitologiya fanida yuzaga keldi. xujayrani shakli va ulchami. xar xil buladi. kup xujayralar shar shaklida yoki chuzik shaklda buladi. ba'zi xujayralarni shakli doimiy bulmaydi, uzgarib turadi. masalan: amyoba, kon xujayralari-leykotsitlar. xujayrani ulchami xar xil buladi. xujayralar bir necha mik-rondan bir necha santimetrgacha bulishi mumkin (mikron-0,001 mm) masalan: tovuk tuxumining diametri 6 sm-gacha buladi. kupincha xujayralar …

3 / 3

imiyaviy tarkibi rnk va oksildan iborat. ribosomalarda oksil sintezlanishi yuz beradi. ribosoma - oksil va rnk dan iborat, 120-150 a - diametrga ega. mitoxondriyalar - soni xar xil buladi. ular yoruglik mikroskopida yaxshi kurinadi. yosh xujayralarda mitoxondriyalar soni kuprok. mitoxondriyalar kuyidagicha tuzilgan: tashki va ichki membranadan, matriks va kristlardan iborat. mitoxondriyalar bulinish yuli bilan xosil buladi. mitoxondriyalarda energiya yigiladi, shuning uchun ularni xujayraning kuch (ya'ni energetik stantsiyalari) man'basi deb nom berildi. mitoxondriyalar atf ishlab chikaradi. golji - apparati. bu organoidni birinchi marta golji degan olim topgan (1898) va ular usimlik va xayvon xujayralarida buladi. bu organoid granuladan, membranalardan va vakuolalardan iborat. golji apparatining funktsiyasi xali batamom urganilmagan, ammo u xujayraning uzida ishlanib chikadigan turli moddalarning, masalan, garmonlarning tuplanishiga va xujayradan chika-rib yuborilishiga alokador ekanligi aniklnadi. plastidalar - usimlik xujayrasining tsitoplazmasida plastidalar bor. uch xil plastidalar fark kilinadi: 1. buyalmagan - leykoplastlar. 2. buyalgan - xloroplastlar (rangi yashil) 3. buyalgan - …

4 / 3

bulgan xujayralarga utkazadi. yadro ikki xolda bulishi mumkin: tinch va bulinish davrida. yadro tuzilishi kuyidagicha: yadro membranasi, yadro shirasi, yadrocha va xromatin yoki xromosomalar. yadrocha - oksil sintezida katnashadi, uning ximiyaviy tarkibi oksildan iborat (dnk va rnk). xromosomalar. birinchi bulib nemis olimi v.valdeyer (1890) xromosomalarni mikroskop orkali kurgan. ularni uzunligi - 0,2 mikrondan 50 mikrongacha buladi. xromosomalar yadroning doimiy elementidir. organizmning xar bir turida xromosomalarning fakat ushbu turiga mos bulgan doimiy va muayyan yigindisi (soni) va morfologiyasi (shakli) buladi. maslan: odam - 46 sabzi- 18 koramol - 60 uy kuyi - 54 shimpanze - 48 ot - 66 mushuk- 38 guza- 26,52 eshak- 66 kartoshka - 48 sazan- 104 nuxat - 14 okun- 28 olma - 34, 51 kattik bugdoy- 28 pomidor - 24 yumshok bugdoy- 42 xromosomalar soni va shakli xujayra bulinishining metafaza davrida anik kurinadi. tana xujayralardagi xromosomalar soni juft yoki diploid deb ataladi - 2n bilan yoziladi. …

5 / 3

a tukimalarining usishi somatik - jinssiz xujayralar yadrolarining bulinishi xisobiga buladi. bu usulda bulinishda yadro bulingandan keyin tsitoplazma xam bulinadi. mitozning asosiy biologik axamiyati shundaki, avloddan-avlodga xromatin moddasini teng taksimlaydi. bu bilan irsiy belgilarning xususiyatini xujayra orkali naslga utkazadi. mitoz bulinishida interfazadan keyingi 4 fazasi ma'lum. 1. profaza. 2. metofaza. 3. anafaza. 4. telofaza. xujayraning tinch xolatdan bulinishga utish sababi, interfazada dnk sintezi bulib (dnk ikki xissa ortishi) uning natijasida muvozanat buziladi deb taxmin kilinadi. mitoz bulinishida xujayra tarkibida bir kator uzgarishlar yuz beradi va 2 ta yangi yosh xujayra xosil buladi. mitozning biologik axamiyati shundaki, yangi xujayralar xisobiga organizmning usishi va rivojlanishi yuz beradi. adabiyotlar 1. gershenzon m.n. osnovu sovremennoy genetiki. kiev, «urojay», 1979. 2. gulyaev g.v. genetika. m., «kolos», 1984. 3. dubinin n.p.glembotskiy ya.l.genetika populyatsiy i selektsiya. m.«nauka», 1967. 4. dubinin n.p. obxaya genetika. m., «nauka», 1970. 5. lobashev m.e. genetika. m., «kolos», 1967. 6. li u. vvedenie …

Want to read more?

Download all 3 pages for free via Telegram.

Download full file

About "irsiyatning tsitologik asoslari"

irsiyatning tsitologik asoslari. reja. 1. kupayish asoslari, jinsiy va jinssiz kupayish. bu masalani genetika fanining yuzaga kelishi va amaliyotidagi axamiyati. 2. xujayra tuzilishi. yadro va tsitoplazma tarkibi, kismlari va ularning asosiy biologik vazifasi. 3. xromosomalar morfologiyasi. kariotip. 4. xujayraning bulinish xillari: mitoz, meyoz, amitoz va endomitoz, ularning moxiyati va biologik axamiyati. 1) tirik organizm jonsiz narsalar - anorganik dunyoga nisba-tan 2 xususiyati - modda almashinish va kupayish bilan fark kila-di. bu ikki xususiyatsiz xayot bulishi mumkin emas. xar bir orga-nizm kupayadi, nasl koldirish xususiyatiga ega. avlodda nasl kol-dirishni asosi kupayish ekan, shuning uchun kupayishni urganamiz. kupayish asosi - xujayra bulinishi bulib, kupayish 2 xil jinssiz va ...

This file contains 3 pages in DOCX format (23.4 KB). To download "irsiyatning tsitologik asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: irsiyatning tsitologik asoslari DOCX 3 pages Free download Telegram