biologik mikroskop

DOC 34 pages 508.0 KB Free download

34 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 508.0 KB

File type DOC

Pages 34

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 34

1-mashg’ulot biologik mikroskopning tuzilishi ko’z bilan ko’rib bo’lmaydigan juda mayda organizmlarning shakli va hajmini, hayot faoliyatini, oddiy (ko’ndalangiga yoki uzunasiga) bo’linish yo’li bilan ko’payadigan bir hujayrali organizmlar aktinomitsetlar, achitqi va mog’or zamburug’lari, ba`zi suvo’tlari va eng sodda tuzilgan hayvonlarni mikrobiologiya fani o’rganadi. mikroorganizmlarni o’rganish uchun har xil tuzilgan mikroskoplar ishlatiladi. hozir oddiy biologik mikroskopdan tashqari, elektron mikroskop ham ko’p ishlatiladi. u bakteriyalar hujayrasini 100—200000 marta kattalashtirib ko’rsatadi. deyarli barcha o’rta maktablar laboratoriyasida biologik mikroskopdan foydalaniladi. shtativ (7) mikroskopning ayrim qismlarini o’rnatish uchun ishlatiladi. tubus (2) ga tekshiriladigan ob`ektni turli kattalikda ko’rsatadigan okulyar (3) o’rnatilgan. okulyarning ko’rsatish darajasi uning halqasidagi 7x, 10x va 15x belgilar bilan ifodalanadi. tubusning pastki uchiga revolver (4) vositasida ob`ektiv (5) o’rnatilgan. ob`ektivlar ustiga 8 x, 40x, 90x va 120x ishoralar yozilgan bo’lib, ular ob`ektivlarning kuchini, ya`ni tekshirilayotgan ob`ektni necha marta katta qilib ko’rsatishini ifodalaydi. mikroskop necha marta kattalashtirib ko’rsatayotganini aniqlash uchun ob`ektivdagi raqam okulyardagi raqamga ko’paytiriladi. …

2 / 34

. buning uchun stolchaning ikki tomonidagi vintlar (10) dan foydalaniladi. buyum oynasi qo’l bilan oldinga yoki bir chekkaga surilganida tek-shirilayotgan ob`ekt ko’zga chalinmay ko’rinishi mumkin. shu sababli uni qo’l bilan emas, balki stolchani harakatga keltiradigan vintlar bilan surib, mikroskop doirasining markaziga keltirish kerak. mikroskopdagi ko’zgu (13) yorug’likni to’plash uchun ishla- hozirgi biologik mikroskop (mbi-1): 1 - shtativ; 2 — tubus; 3 — okulyar; 4 —revol ver; 5 — ob`ektiv; 6 — makrovint; 7 — mikrovint; 8 — ikki qavatli stolchaning ostki qavati; 9 — stolchaning ustki qavati; 10— stolchani surish vintlari; 11 — abbe kondensori; 12 — kondensorni harakatga keltiruvchi vint; 13 — mikroskop oynasi; 14 — kondensor ostidagi halqacha; 15 — qisqichlar. tiladi. abbe kondensori (11) maxsus oynalardan tuzilgan bo’lib, ob`ektivga yo’naltirilgan yorug’likni kuchaytirish va pasaytirish maqsadida ishlatiladi. kondensor yuqoriga ko’tarilsa, tubusga tushadigan yorug’lik nurining kuchi ortadi. kondensorni harakatga keltirish uchun mikroskop stolchasi ostiga o’rnatilgan vint (12) buraladi. yorug’lik …

3 / 34

. ob`ektiv bilan ob`ekt o’rtasida xavo bo’shlig’i bo’ladi. havo bo’shligi orqali o’tgan yorug’likning bir qismi ob`ektivga bormasdan atrofga tarqaladi. chunki havoning yorug’likni sindnrish koeffitsient (n =1,0) buyum oynasiniki (n =1,52.) dan pastroq bo’ladi. bunda yorug’likning bir qismi yo’qolishi natijasida ob`ekt ham yaxshi ko’rinmaydi. shu sababli immersion sistema qo’llaniladi. bunda moyning yorug’likni sindirish koeffitsienta (n —1,515) bilan buyum oynasining yorug’likni sindirish koeffitsienti (n q 1,52) bir-biriga yaqin bo’lishi yorug’likning chetga tarqalishiga yo’l qo’ymaydi. yorug’likning hammasi ob`ektiv ichiga o’tadi. 8x li ob`ektiv ishlatilganda kondensor oxirigacha pastga tu-shirilsa, 40x li ob`ektiv ishlatilganda bir oz yuqoriga ko’tariladi. tekshirish tugallangandan so’ng 90x yoki 120x li ob`ektiv ustidagi kedr moyini avval fil tr qog’oz, so’ngra spirt yoki benzin shimdiridgan mayin latta bilan artib olish zarur. immersion ob`ektivlarni ehtiyotlik bilan ishlatish kerak. nazorat savollar: 1. revolverning vazifasi nimadan iborat ? 2. yorug’lik kuchayib ketsa mikroskopning qaysi qismidan foydalaniladi? 3. mikroskop necha marta kattalashtirib ko’rsatayotganini aniqlash uchun nima …

4 / 34

iydi (tanasining uzunligi 2 mkm, bir sekundda o’tgan masofasi esa 30 mkm ga yaqin bo’ladi). xivchinlanish tiplari: a — monotrixlar; b — lofotrixlar; v — peritrixlar bakteriyalarning xivchini hujayrada turlicha joylashadi: bakteriya hujayrasining bir tomonida bitta xivchin bo’lsa monotrix, hujayraning bir tomonida bir nechta xivchin bo’lsa lofotrix, hujayraning ikki tomonida bittadan yoki bir nechtadan xivchin bo’lsa amfitrix va xujayra butunlay xivchinlar bilan o’ralgan bo’lsa peritrix xivchinlanish deb aytiladi. monotrix va lofotrix xivchinli bakteriyalar to’g’ri chiziq bo’ylab, peritrix xivchinli bakteriyalar esa yumalab harakatlanadi. bakteriyalarning xivchinini ko’rish uchun ultramikroskop va maxsus bo’yoqlar ishlatiladi. xivchini tekshiriladigan bakteriya kumush tuzi eritmasida saqlanib, so’ngra unga formaldegid bilan ta`sir qilinadi. bu eritmalar ta`sirida xivchinlar qora rangga kiradi. temperatura, zaharli moddalar va hayot protsesslarida paydo bo’ladigan boshqa birikmalar ta`sirida bakteriyalarning harakatlanishi tezlashishi yoki sekinlashishi mumkin. nazorat savollari: 1. lofotrix hivchinlanish deb nimaga aytiladi ? 2. bakteriyalarning hivchinlarini mikroskopda ko’rish uchun qanday reaktivlardan foydalaniladi? 3. vabo xolerasi qanday …

5 / 34

b qo’yiladi. tozalangan qoplag’ich oyna o’ng qo’lga olinib sterillanadi, ya`ni sirtidagi mikroblarni yo’qotish uchun spirt lampa alangasi ustidan 2—3 marta o’tkaziladi. so’ngra chap qo’lga bakterial ilmoq olinib, cho’g’ bo’lguncha spirt lampasi ustiga tutiladi. sterillangan ilmoq yordamida tekshiriladigan ob`ektdan —sasigan suvdan bir tomchi olib qoplagich oyna ustiga tomiziladi. so’ngra u teskarisiga aylantirilib, buyum oynasidagi atrofiga vazelin surkalgan chuqurcha ustiga qoplanadi. ezilgan tomchili preparat tayyorlash uchun tekis buyum oynasi artib tozalangandan keyin sterillanadi va ustiga tekshiriladigan suyuqlik tomchisi tomiziladi. so’ngra usti qoplag’ich oyna bilan yopiladi. natijada suyuqlik ezilgan holatga aylanadi. tayyorlangan preparatlar mikroskopning 8x va 40x li ob`ektivlari orqali tekshirilib, ularning ichida harakatsiz va harakatlanayotgan tirik mikroorganizmlar borligi aniqnadi. eslatma: a— qoplag’ich oyna o’rniga emul siyadan tozalangan fotoplyonka bo’laklari ishlatilsa, u bir marta foydalanib, so’ngra tashlab yuboriladi; b —o’rtasi chuqur oyna o’rniga oddiy buyum oypasi ishlatilgapda uning ustiga o’rtasi doira shaklida o’yib olingan va namlangan fil tr qog’oz yopishtirib qo’yiladi. uning ustiga …

Want to read more?

Download all 34 pages for free via Telegram.

Download full file

About "biologik mikroskop"

1-mashg’ulot biologik mikroskopning tuzilishi ko’z bilan ko’rib bo’lmaydigan juda mayda organizmlarning shakli va hajmini, hayot faoliyatini, oddiy (ko’ndalangiga yoki uzunasiga) bo’linish yo’li bilan ko’payadigan bir hujayrali organizmlar aktinomitsetlar, achitqi va mog’or zamburug’lari, ba`zi suvo’tlari va eng sodda tuzilgan hayvonlarni mikrobiologiya fani o’rganadi. mikroorganizmlarni o’rganish uchun har xil tuzilgan mikroskoplar ishlatiladi. hozir oddiy biologik mikroskopdan tashqari, elektron mikroskop ham ko’p ishlatiladi. u bakteriyalar hujayrasini 100—200000 marta kattalashtirib ko’rsatadi. deyarli barcha o’rta maktablar laboratoriyasida biologik mikroskopdan foydalaniladi. shtativ (7) mikroskopning ayrim qismlarini o’rnatish uchun ishlatiladi. tubus (2) ga tekshiriladigan ob`ektni...

This file contains 34 pages in DOC format (508.0 KB). To download "biologik mikroskop", click the Telegram button on the left.

Tags: biologik mikroskop DOC 34 pages Free download Telegram