xayvonlar populyatsiyasining etologik tuzilishi

DOCX 10 стр. 3,6 МБ Бесплатная загрузка

10 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 3,6 МБ

Тип файла DOCX

Страницы 10

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 10

populyatsiyasining umumiy tasnifi reja: 1.hayvonlar populyatsiyasining etologik tuzilishi 2. tug'ilish 1.hayvonlar populyatsiyasining etologik tuzilishi hayvonlarning xulq-atvorini, tabiatini maxsus fan — etologiya o'rganadi. jumladan, etologiya populyatsiya a'zolarining o'zaro munosabatlar sistemasini tekshiradi. individlarning birga hayot kechirishi ayniqsa populyatsiyalarda nihoyatda xilma-xildir. yakka holda hayot kechirish, bu vaqtda populyatsiyadagi organizmlar bir-biri bilan bog'langan bo'lmaydi, bunday xususiyat ko'pchilik turlarga xosdir, bu jarayon ular hayotining ma'lum davrlariga to'g'ri keladi. organizmlar tabiatda yakka holda yashashi mumkin emas. agar individlar bunday holda yashaganlarida edi, ularda ko'payish bo'lmas edi. lekin ayrim birga hayot kechiradigan turlarning o'zaro munosabatlari juda kuchsiz bo'ladi. bunday hollar, suv sathida yashaydigan va sirtdan urug'lanadigan ayrim individlarga xosdir. qaysikim bu vaqtda portnyor (sherik) larning uchrashi shart emas. masalan, aktiniyada (dengiz jonivori) ana shunday bo'ladi. ichidan urug'lanadigan turlarda ham erkak va urg'ochilarining uchrashishi juda ham qisqa vaqt ichida bo'lishi mumkin, bu holda populyatsiya (sodda organizmlarda hujayralarning juft-juft qo'shilishdan iborat jinsiy jarayoni) ni amalga oshirishdan bo'lak vaqtda individlar …

2 / 10

ayishi va ona organizmlar bilan qiz avlodlari o'rtasidagi bog'lanishlarning sodir bo'lishi orqali amalga oshadi. shularga asosan populyatsiyada oilalar shakllanadi. ota-ona juftlari qisqa vaqtga va uzoq vaqtga tashkil qilinishi mumkin, ayrim turlarda bu jarayon butun hayotlari davomida tashkil etilishi mumkin. masalan: o'rmon katta qushi ko'pchilik urg'ochilari bilan qo'shilib mustahkam oila xosil qilmaydi. ko'pchilik o'rdaklarda juftlar qishlagan joylarida yoki uchish vaqtlarida tanlanadi, urg'ochisi bola ochish uchun tuxumga o'tirgandan keyin erkagi uni tashlab ketadi. oilaviy juftlar kaptarlar, turnalar va oqqushlarda uzoq yillar davomida saqlanadit. populyatsiyadagi individlar o'rtasida jinsiy qo'shilish davrlarida xushtorlik qilish rivojlanadi, bunday jarayonlar qushlar va sutemizuvchilarda kuchli rivojlangan. qarama-qarshi jinslarning ashaddiyligi va himoya qilish reakiiyalari yo'qolib, ularda jinslar bir vaqtda etiladi va portnyorlarni jinsiy qo'shilishga tayyorligini stimullashtiradi. hayvonlar populyatsiyasida jinsiy partnyorlarni tanlash raqobat orqali amalga oshadi. jinsiy qo'shilishdan oldin erkaklar o'rtasida urg'ochi organizmlar uchun keskin kurash bo'ladi, xuddi shuningdek, boshqa xulq-atvorlar ham sodir bo'ladi, bular hammasi urg'ochi individlar joylashgan hududdan erkaklardan …

3 / 10

r shakllanishining asosida populyatsiyadagi hayvonlarning xulq-atvoridagi bog'lanishlarning murakkablashishi yotadi. koloniya. bu gruppa asosan o'troq hayvonlar to'dasidan tashkil topadi. bular uzoq vaqt yashashi mumkin yoki bo'lmasa ko'payayotgan vaqtlarida koloniyalar hosil qiladilar. bunday shaklda ko'pchilik qushlar yashaydilar, bunga misol tarikasida go'ngqarg'a, chumchuq va boshqalarni ko'rsatish mumkin. koloniyadagi organizmlar o'rtasidagi o'zaro munosabatlar murakkabli-gi jihatidan har xildir — oddiy hududiy yig'ilishdan katta birliklargacha bo'ladi (37-rasm). koloniyadagi hayvonlar hayotidagi ayrim funktsiyalar o'zaro xabarlashgan holda amalga oshiriladi, bu esa ayrim individlarning yashovchanligini oshiradi. bunday umumiy funkiiya-larga ularning dushmanlardan himoyalanishi va ogohlantiruvchi xabarlar kiradi. baliqchi qush, g'ozlarning ayrim vakillari, qaldirg'ochlar va boshqa qushlarda ana shunday xususiyatlar shakllangan. agar yirtqichlar ularning bolalariga yoki bo'lmasa tuxumlariga xavf tug'diradigan bo'lsa u vaqtda ular qattiq ovoz chiqarib, to'da bo'lib dushmanga hujum qiladilar. bu vahimali ovoz boshqa qushlarni ha safarbar qiladi. qushlar birgalashib juda ham katta' yirtqichlarni ham haydashlari mumkin, agar ular yakka holda harakat qilganlarida bunday natijaga erisha olmaydilar. bunday yirtqichlarga …

4 / 10

ishda bir-birlari bilan axborotlar almashtirishga harakat qiladilar, xulq-atvori, fiziologiyasi va ayrim individlarning tuzilishi butun koloniyaning manfaatiga bo'ysungan bo'ladi. poda. bu hayvonlarning vaqtincha birlashishi bo'lib, bunda harakatlarida biologik nuqtai nazardan foydali ta'sir vujudga keladi. poda hayvonlarning u yoki bu funkiiyalarining bajarilishini engillashtiradi: dushmandan himoyalanish, oziq topish, migraiiya qilish jarayoni engil ko'chadi. poda bo'lib yashash qushlar bilan baliqlar orasida yaxshi rivojlangan, sutemizuvchilar orasida esa asosan itlarga xosdir. podada ta'sir etish usullari ikki kategoriya (toifa)ga bo'linadi. 1. ekvipoteniial, bunda poda a'zolaridan birontasi ham ustunlik qilmaydi. 2. podada boshliq bo'lib podadagi hayvonlar mo'ljalni ana shu tajribali individga qarab oladilar. birinchi holat asosan baliqlar, shuningdek, mayda qushlarga xosdir. ikkinchi holat odatda yirik qushlar va sutemizuvchilar orasida uchraydi (38- rasm). baliqlarning podalari kattaligi, shakllari va zichligi jihatidan juda ham o'zgaruvchan bo'ladi. bular bir sutkada bir necha marta qaytadan shakllanishlari mumkin. baliqlar odatda sutkaning yorug' vaqtlarida to'da hosil qiladilar, kechasi esa tarqalib ketadilar. bo'ri podalari qishda ov …

5 / 10

y bo'ladi. shu galadagi boshqa barcha individlarning e'tibori unga qaratiladi. yo'lboshchi o'zining xulq-atvori bilan harakatining yo'nalishini belgilaydi. galadagi hayvonlar yo'lboshchiga taqlid qilib harakat etadilar. galaga boshliq etib ko'proq tajribaga ega bo'lgan a'zosi tayinlanadi. masalan, shimol bug'ularining galasini odatda qarilari boshlab yuradilar. ular boshqalarga nisbatan migradiya vaqtida mo'ljalni yaxshiroq oladilar, chunki ular vaqti-vaqti bilan bunday harakatlarni yakka holda amalga oshiradilar. bug'ularning urg'ochilari bola tug'ishdan oldin galadan ajralib qoladilar va ular bolalarini yakka holda himoya qiladilar va parvarish etadilar. bolasi oyoqqa turganidan keyin yana gala izidan etib oladilar. yo'lboshchining biologik ahamiyati shundaki, uning ayrim individual xususiyatlari butun gruppa tomonidan foydalanilishi mumkin. galadagi etaklovchining xulq-atvori yana ham murakkabroqdir. etaklovchi yo'lboshchidan shu xususiyati bilan farq qiladiki, uning xulq-atvorida galaga faol ravishda rahbarlik qilish kuzatiladi. galadagi har bir individning martabasi ko'pgina sabablarga ko'ra aniqlanadi. bunda hayvonlarning jismoniy kuchi, tajribaei va irsiy sifatlari ham katta rol o'ynaydi. kuchli va tajribali, nerv sistemasi mustahkam bo'lgan individlar kuchsiz …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 10 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "xayvonlar populyatsiyasining etologik tuzilishi"

populyatsiyasining umumiy tasnifi reja: 1.hayvonlar populyatsiyasining etologik tuzilishi 2. tug'ilish 1.hayvonlar populyatsiyasining etologik tuzilishi hayvonlarning xulq-atvorini, tabiatini maxsus fan — etologiya o'rganadi. jumladan, etologiya populyatsiya a'zolarining o'zaro munosabatlar sistemasini tekshiradi. individlarning birga hayot kechirishi ayniqsa populyatsiyalarda nihoyatda xilma-xildir. yakka holda hayot kechirish, bu vaqtda populyatsiyadagi organizmlar bir-biri bilan bog'langan bo'lmaydi, bunday xususiyat ko'pchilik turlarga xosdir, bu jarayon ular hayotining ma'lum davrlariga to'g'ri keladi. organizmlar tabiatda yakka holda yashashi mumkin emas. agar individlar bunday holda yashaganlarida edi, ularda ko'payish bo'lmas edi. lekin ayrim birga hayot kechiradigan turlarning o'z...

Этот файл содержит 10 стр. в формате DOCX (3,6 МБ). Чтобы скачать "xayvonlar populyatsiyasining etologik tuzilishi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: xayvonlar populyatsiyasining et… DOCX 10 стр. Бесплатная загрузка Telegram