dinoflagellata (qalqondor xivchinlilar)

DOCX 14 pages 1.9 MB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.9 MB

File type DOCX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

mavzu: dinoflagellata (qalqondor xivchinlilar) reja: kirish asosiy qism 1. dinoflagellatalarning umumiy tavsifi 2. tuzilishi va harakatlanish xususiyatlari 3. ko‘payishi va hayot aylanishi xulosa kirish dinoflagellata yoki qalqondor xivchinlilar — bu bir hujayrali suv organizmlaridan iborat bo‘lib, ular asosan dengiz va chuchuk suv havzalarida yashaydi. ular xivchinlar yordamida harakatlanadi va ko‘p hollarda o‘z tanasini qattiq qobiq — sellüloz plastinkalar bilan qoplangan bo‘ladi. dinoflagellatalar o‘zlarining murakkab tuzilishi, har xil oziqlanish shakllari (avtotrof, geterotrof va miksotrof), hamda yorqin biologik faoliyati bilan boshqa bir hujayrali organizmlardan farq qiladi. ular suv ekotizimlarining muhim qismini tashkil etadi, chunki fitoplankton tarkibida bo‘lib, suv havzalaridagi organik moddalarning sintezi va aylanishida katta rol o‘ynaydi. ba’zi turlari biolyuminessensiya (yorug‘lik chiqarish) xususiyatiga ega bo‘lib, kechasi suv yuzasida chiroyli nur taratadi. boshqa ayrim turlari esa “qizil suv to‘lqini” deb ataladigan hodisaga sabab bo‘ladi, ya’ni ular haddan ortiq ko‘payib, suv rangini o‘zgartiradi va ba’zan baliqlar uchun zaharli moddalar ajratadi. shunday qilib, dinoflagellatalar tabiiy …

2 / 14

ki simbiont tarzida hayot kechiradi. tanasining umumiy tuzilishi dinoflagellatalarning tanasi ko‘pincha oval yoki dumaloq shaklga ega bo‘ladi. ularning o‘lchami 10 mikrondan 2 millimetrgacha yetadi. ular xivchinlilar turkumiga mansub bo‘lgani uchun tanasida ikki dona xivchin mavjud: biri uzunlamasiga joylashgan bo‘lib, organizmni oldinga siljitadi, ikkinchisi esa tanani aylantirish harakatini bajaradi. shuning uchun bu guruh vakillari harakatlanganda o‘z atrofida aylanib suzadi. dinoflagellatalarning eng muhim xususiyatlaridan biri — ularning tanasida qattiq qobiq (teka) mavjudligidir. bu qobiq sellüloz plastinkalardan tashkil topgan bo‘lib, organizmga “qalqon”simon ko‘rinish beradi. shu sababli ular “qalqondor xivchinlilar” deb ataladi. ba’zi turlarda bu qobiq yo‘q bo‘lib, ularning tanasi yalang‘och (teka hosil qilmagan) bo‘ladi. dinoflagellatalar hujayra devorida joylashgan plastinkalarning joylashishiga qarab ikki guruhga ajratiladi: · teqali (pansarmat) turlar — qattiq sellüloz plastinkali, mustahkam tuzilishga ega; · teqasiz (atekat) turlar — qobiqsiz, yumshoq hujayra devoriga ega. ichki tuzilishi ularning hujayra tuzilishi o‘ziga xosdir. sitoplazmasida yadro, xloroplast, mitoxondriya, vakuola va yadro apparati mavjud. yadroda xromosomalar …

3 / 14

f turlar quyosh nuri yordamida fotosintez yo‘li bilan o‘ziga kerakli organik moddalarning sintezini amalga oshiradi. geterotrof turlar esa boshqa mikroorganizmlar yoki o‘simlik hujayralarini yutib, oziq modda sifatida ishlatadi. miksotrof turlar esa yuqoridagi ikki usulni birgalikda qo‘llaydi, ya’ni ular yorug‘likda fotosintez qiladi, qorong‘ida esa organik moddalardan oziqlanadi. ayrim dinoflagellatalar boshqa organizmlar bilan simbioz holatda yashaydi. masalan, zooxantellalar deb ataluvchi ayrim turlar marjon poliplarining tanasida yashab, ular bilan o‘zaro foydali aloqada bo‘ladi. bu simbiontlar marjonlarning o‘sishida va riflarning shakllanishida muhim ahamiyat kasb etadi. turlari va yashash muhiti dinoflagellatalarning hozircha 2000 dan ortiq turi ma’lum. ularning katta qismi dengiz planktoni tarkibida uchraydi, biroq chuchuk suv havzalarida ham keng tarqalgan. ba’zi turlari seston holatida (erkin suzuvchi), boshqalari esa bentos (tubda yashovchi) yoki parazit tarzida hayot kechiradi. ularning ayrim vakillari suvda juda tez ko‘payib, “qizil suv to‘lqini” deb ataladigan hodisani keltirib chiqaradi. bunday paytda suv qizg‘ish yoki jigarrang tusga kiradi. bu hodisa suvdagi kislorod miqdorini …

4 / 14

sta shohligiga, mastigophora (xivchinlilar) tipiga, dinophyceae sinfiga mansubdir. ularning eng mashhur vakillari: peridinium, ceratium, noctiluca, gonyaulax, gymnodinium, alexandrium va boshqalar. dinoflagellatalar — suv ekotizimining eng muhim mikroskopik komponentlaridan biridir. ular fitoplankton tarkibida bo‘lib, suvdagi oziq zanjirining boshlang‘ich bo‘g‘ini sifatida organik moddalarning aylanishini ta’minlaydi. shu bilan birga, ayrim turlari zaharli moddalar ajratib, ekologik muammolarga sabab bo‘ladi, boshqalari esa marjon riflari hayotini qo‘llab-quvvatlaydi. shunday qilib, dinoflagellatalar tabiatdagi biologik xilma-xillik, energiya almashinuvi va suv hayotining muvozanati uchun beqiyos ahamiyatga ega organizmlar hisoblanadi. 2. tuzilishi va harakatlanish xususiyatlari dinoflagellatalar (qalqondor xivchinlilar) — o‘ziga xos ichki va tashqi tuzilishga ega bo‘lgan mikroskopik suv organizmlaridir. ularning tuzilishi murakkab bo‘lib, boshqa bir hujayrali suv o‘tlari va protozoyalardan sezilarli darajada farq qiladi. bu organizmlarning harakatlanish, oziqlanish, himoyalanish va moslashuv jarayonlari bevosita ularning tanasining o‘ziga xos tuzilishiga bog‘liqdir. quyida ularning tuzilishi va harakatlanish xususiyatlari keng yoritiladi. tanasining umumiy tuzilishi dinoflagellatalarning tanasi asosan yumaloq, oval yoki konussimon shaklga ega bo‘ladi. …

5 / 14

bo‘ladi. har xil turlarda plastinkalarning soni, shakli va joylashuvi farq qiladi — bu belgilar turlarni aniqlashda sistematik ahamiyatga ega. ba’zi turlarda esa bu plastinkali qobiq umuman bo‘lmaydi, ularning tanasi yalang‘och (atekat) bo‘ladi. bunday turlar ko‘proq gymnodinium yoki noctiluca kabi vakillarda uchraydi. ichki tuzilishi dinoflagellatalarning ichki tuzilishi ham o‘ziga xosdir. hujayra sitoplazmasida barcha eukariotlarga xos organoidlar: yadro, xloroplast, mitoxondriya, endoplazmatik to‘r, ribosomalar mavjud. yadro juda katta bo‘lib, maxsus tuzilishga ega. u boshqa eukariotlardan farqli tarzda doimiy ravishda zich spiral holatdagi xromatin bilan to‘ldirilgan. bunda yadro qobig‘i bo‘linish jarayonida saqlanib qoladi, bu esa oddiy mitozdan farq qiladi. shuning uchun ularning yadro tizimi “dinokaryon” deb ataladi. xloroplastlar ko‘pchilik turlarda mavjud bo‘lib, ular xlorofill a va c, hamda karotinoid pigmentlarini o‘z ichiga oladi. shu pigmentlar tufayli hujayralar yashil, jigarrang yoki sariq rangda ko‘rinadi. fotosintez jarayonida ular suvdagi karbonat angidridni o‘zlashtirib, kislorod ishlab chiqaradi. ba’zi turlarda esa xloroplastlar yo‘q bo‘lib, ular geterotrof tarzda oziqlanadi. mitoxondriyalar …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "dinoflagellata (qalqondor xivchinlilar)"

mavzu: dinoflagellata (qalqondor xivchinlilar) reja: kirish asosiy qism 1. dinoflagellatalarning umumiy tavsifi 2. tuzilishi va harakatlanish xususiyatlari 3. ko‘payishi va hayot aylanishi xulosa kirish dinoflagellata yoki qalqondor xivchinlilar — bu bir hujayrali suv organizmlaridan iborat bo‘lib, ular asosan dengiz va chuchuk suv havzalarida yashaydi. ular xivchinlar yordamida harakatlanadi va ko‘p hollarda o‘z tanasini qattiq qobiq — sellüloz plastinkalar bilan qoplangan bo‘ladi. dinoflagellatalar o‘zlarining murakkab tuzilishi, har xil oziqlanish shakllari (avtotrof, geterotrof va miksotrof), hamda yorqin biologik faoliyati bilan boshqa bir hujayrali organizmlardan farq qiladi. ular suv ekotizimlarining muhim qismini tashkil etadi, chunki fitoplankton tarkibida bo‘lib, suv havzalaridag...

This file contains 14 pages in DOCX format (1.9 MB). To download "dinoflagellata (qalqondor xivchinlilar)", click the Telegram button on the left.

Tags: dinoflagellata (qalqondor xivch… DOCX 14 pages Free download Telegram