tayanch-xarakat sistemasi mexanikasi

DOCX 5 pages 72.0 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 72.0 KB

File type DOCX

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

tayanch-xarakat sistemasi mexanikasi. reja: 9.1. tayanch-xarakat sistemasi elementlarining yuklanishi. 9.2. biomateriallar va konstruktsiyalarning ximoya mexa-nizmi xakida. 9.1. tayanch-xarakat sistemasi elementlarining yuklanishi. tayanch tushunchalari: tayanch-xarakat sistemasi; skelet; tayanch funktsiyasi; ximoya funktsiyasi; xarakat; erkinlik darajasi; kinematik modelp; dinamik modelp. tayanch-xarakat sistemasi passiv (skelet va uning bulaklari) va aktiv (muskullar) komponentlaridan iborat. skeletning mexanik funktsiyasi tayanch, ximoya va xarakatni tashkil etadi (1 - ilova). tayanch funktsiyasi shuki, sistemani, yumshok tukimalar va boshka organlarni skeletga birikkan xolda kutarib turishidir. ximoya funktsiyasi - sistemani xayot uchun muxim organ-lari tusib ximoya kilishidir. xarakat - suyak richaglari bilan muskullar odamni xarakatlanishini taominlaydi. katta yoshdagi odam skeleti 200 tadan ortik aloxida suyaklardan iboratdir. xarakat organlari sistemasiga skeletdan tashkari kundalang-taril muskullar xam kiradi, chunki ular suyaklarga paylar orkali birikkan bulib asosan xarakatni taominlaydi. ularda molekulyar birikmalar kimyoviy energiyalarini mexanik kiskarish energiyasiga aylanadi. odamni tayanch - xarakat apparatini kinematik modelp tularok ifodalaydi. tayanch-xarakat sistemasi erkinlik darajasini kuyidagi formuladan topish mumkin. …

2 / 5

inematik va dinamik. kinematik moddellar asosan odam tanasi xarakatini va xarakat taosiridagi burchakli va chizikli kuchishlarni, aloxida kismlarni tezlik va tezlanishlarni urganishda ishlatiladi. dinamik modelp odam tanasi turli segmentlarida kuchlarni, kuchlanishlarni va deformatsiyani taksimlanishi-ni xamda dinamik taosirlarni utishini baxolashga yordam beradi. piyoda yurish, yugurish, ish vaktida suyaklarga, pay-larga, muskullarga tushadigan yuklarda kuchlanishlar 50mpa dan oshmaydi. oddiy piyoda yurishda 15% fazada tayanch tsikli boshida 50-60 nm kiymatli eguvchi moment xosil buladi. 45% fazasida esa 90-130 nm gacha ortadi. boldirning egilish deformatsiyasi juda turlichadir. ular suyaklarning tebranish chastotalariga bolik xolda uzgaradi. yurganda yoki yugurganda tovon bilan erga uril-ganda (ayniksa ayok kiyimsiz bulganda) egilish defor-matsiyasi kuchayadi. tayanch fazasi boshka zarba tulkin suyak orkali utadi, bunda chizikli tezlanish 20-80 m/sek2 15-25ms da buladi. oddiy yurishda 1 m/s tezlikda chanok-son sus-tavida yuk 6 kn ga etadi. 9.1 -rasm bu odam tanasi oirligining urtacha kiymatidan un marta ortikdir. sport uyinlarida bunday kattarok tezlanishda biomexanik sistemaga taosirlar …

3 / 5

lanishdir. masalan, avtomobilp tuknalishi natijasi- da son suyagini emirilishi, yaoni sinishini kurish mumkin. bunda keskin manfiy tezlanishda xaydovchi oldinga otilib chikib kallasi va kukrak kafasi oynaga uriladi va turidan-turi tizza buimlari zarba kuchini oladi.bundan zarbning davomiylik vakti odatda 50-150 ms. ni tashkil etadi. bu xolatda zarbning taosiri tizza buimi orkali son suyagiga utadi va bunda son suyagi sinishida buylama zarb kuchi(10,62,7) kn ( kattik zarb - jestkiy udar) dan (18,36,9) kn (sundiruvchi orkali zarb) gacha uzgaradi. 9.1 - jadval. yuk turi yuk mikdori boldir-oyok buimidagi moment, nm: mxa – saggitalp 30030 mua - frontalp 12550 mza - gorizontal 2011 boldir-oyok buimidagi kuch fts, n 89001000 tizza buimidagi moment, nm: msk - saggitalp 15040 mfk - frontalp 16055 mtk - gorizontal(katta boldir suyagiga nisbatan) 4015 paylardagi eng katta tortilish kuchi, n 6600660 tizza usti paylarida 3000800 tayanch-xarakat sistemasidagi buimlarida sprinterli yugurishda xosil buluvchi eng katta yuk mikdori 9.1-jadvalda keltirildi. odatda yugurish …

4 / 5

kutarish kobilyatini pasaytiradi. ayrim nuksonlar teskari natija beradi va ayrim mustaxkamlikka doir kattaliklar kiymatlarini orttirilishiga sabab buladi. shuning bilan birga bunday nuksonlarni ayrimlari mustaxkamlik para-metrlari kiymatlarini orttirishi xam mumkin. biomateriallarda uta bir jinslimaslik, deformatsiya-ga moyillik, yuklanishda energiyani tuplanishi va yukni olishda energiyani yukolishi sababli mustaxkamlikni oshi-ruvchi barcha mexanizmlar energiyani yutish bilan bolangan. masalan, suyak trabekulalaridan aloxida bittasi emiriladi va bu bilan butun suyak konstruktsiyasini emirilishdan sak-laydi. uz navbatida trabekula kuplab plastinkadan iborat bulib, yoriklarni tarkalishiga karshilik kiladi. bundan tashkari suyak tukimalarida turli yunalishlar buyicha arma-turalangan soxalar(zonalar) mavjuddir. bunday soxalarda emirilish tuxtab koladi. suyak tsilindrlari sikilishda buylama sikilish bilan birga kundalang egilishga uchraydi. suyakning xar kvadrat santimertida 100 ga yakin mayda suyak tsilindrlari mavjud bulib, ular orasidagi bushlik kovu-shok suyuklik bilan tula buladi. demak, bu strukturani elastik egiluvchan konstruktsiya deb karaladi va u katta mik-dordagi energiyani yutish xususiyatiga egadir. fakat yumshok kovushok tashkil etuvchisi zarbiy taosirdagi energiyani 30-45 %ini yutishi mumkin. …

5 / 5

atsiya(moslashish) - bu taosir etayotgan yukka bolik xolda suyakdagi mexanik xossalarni uzgarishi. topografik adaptatsiya shartli-elastik deformatsiyalanish soxasida turi buladi. katta yuklar taosirida tuki-malarning adaptatsiyasi, ayniksa reologik xossalarni uzgarishi bilan topografik adaptatsiyaga kushimcha buladi. masalan, orttirilgan yuklanishda kompakt suyak tukimasi elastiklik moduli 15-30% ga kamayadi. bu suyakni konstruktsiya sifatida yuk usishi bilan deformatsiyaga moyilligi ortib ketishini kursatadi. kuchlanishni fi-ziologik eng katta kiymatidan ortishida suyak deformatsiya-lanishi energiyasi ortirmasi gradientini sezilarli dara-jada usishi kuzatiladi. bu shunday xulosaga olib keladiki suyakning oddiy chizikli deformatsiyalanish xolatiga nisba-tan emirilish xolati uchun turt marta kup energiya sarflash zarur. umuman suyakning tashki yukka moslashish mexanizmi yukori kuchlanishlarga ega bulgan joylarda sistemani emir-masdan katta deformatsiyalar xosil bulishi mumkinligini tushuntiradi. suyakning moslashish mexanizmiga undagi mavjud ichki kuchlanish olish mumkin, masalan chuzilish yoki sikilishdagi ichki kuchlanish 20 mpa gacha etadi. bu xolda agar oldindan 20 mpa gacha chuzuvchi kuchlanish berilgan suyakka sikuvchi kuch kuyilsa, unda sikilishdan kuchlanish xosil bulmaydi. 9.2 – …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tayanch-xarakat sistemasi mexanikasi"

tayanch-xarakat sistemasi mexanikasi. reja: 9.1. tayanch-xarakat sistemasi elementlarining yuklanishi. 9.2. biomateriallar va konstruktsiyalarning ximoya mexa-nizmi xakida. 9.1. tayanch-xarakat sistemasi elementlarining yuklanishi. tayanch tushunchalari: tayanch-xarakat sistemasi; skelet; tayanch funktsiyasi; ximoya funktsiyasi; xarakat; erkinlik darajasi; kinematik modelp; dinamik modelp. tayanch-xarakat sistemasi passiv (skelet va uning bulaklari) va aktiv (muskullar) komponentlaridan iborat. skeletning mexanik funktsiyasi tayanch, ximoya va xarakatni tashkil etadi (1 - ilova). tayanch funktsiyasi shuki, sistemani, yumshok tukimalar va boshka organlarni skeletga birikkan xolda kutarib turishidir. ximoya funktsiyasi - sistemani xayot uchun muxim organ-lari tusib ximoya kilishidir. xarakat...

This file contains 5 pages in DOCX format (72.0 KB). To download "tayanch-xarakat sistemasi mexanikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: tayanch-xarakat sistemasi mexan… DOCX 5 pages Free download Telegram