o’zbekiston respublikasining qizil kitobi

DOCX 31 pages 1.4 MB Free download

31 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.4 MB

File type DOCX

Pages 31

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 31

o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi mirzo ulugbek nomidagi o'zbekiston milliy universitetining biologiya fakulteti (kechki ta'lim) biologiya yo'nalishi (turlari bo'yicha) 101-guruh 1-kurs talabasi obidjonova risolatning botanika fanidan tayyorlagan kurs ishi mavzu: o’zbekiston respublikasining qizil kitobi bajardi: obidjonova risolat qabul qildi: mahkamov. t. x _______________https//t.me/buyuk_biolog_______________ reja: 1. kirish. 2. asosiy qism. 2.1. «qizil kitob» va uning o’rni. 2.2. o’zbekiston respublikasining «qizil kitob»i. 2.3. o’zbekiston qo’riqxonalarining qisqacha tarixi. 2.4. o’zbekiston «qizil kitob»ining zarurligi. 2.5. kelajak oldidagi burchimiz. 3. xulosa. 4. foydalanilgan adabiyotlar. "«qizil kitob» ― bu hujjat bo’lib u insonning vijdonidir. har qaysi millat dunyo oldida o’zining tabiat boyliklarini asrash mas'uliyatini olgan". (xalqaro «qizil kitob» dan) 1. kirish. tabiatni, shu jumladan uning ajralmas qismi o’simliklar dunyosi va hayvonot olamini muhofaza qilish ayni zamonning eng muhim muammolaridan biriga aylandi. respublikamizning xilma-xil, foydali turlarga boy, bebaho o’simliklarni va yo’qolish xavfi ortib borayotgan hayvonlarni muhofaza qilish bizning muqaddas burchimizga aylanmog’i lozim. biz faqat …

2 / 31

yg’u-alam kitobi ham deyiladi, chunki bu kitobda yer yuzidagi yo’qolib ketayotgan hayvon zotlari va o’simlik turlarini o’zida mujassamlashtirgan. «qizil kitob» - harakatga chaqiruvchi kitobdir. birinchi xalqaro «qizil kitob» 1949-yil nashr etilgan bo’lib, u 200 turdagi qushlar, 100 turga yaqin sutemisuvchilar va taxminan 25000 ga yaqin o’simliklarni o’z ichiga olgan. dunyoning ko’pgina davlatlari olimlari tomonidan butun dunyoda yo’qolib ketayotgan va juda kam uchraydigan hayvonlar, o’simliklar dunyosini himoya qilish va ularni saqlab qolish uchun tabiat va tabiat resurslarini himoya qilish birlashmasining «qizil kitob»i (xthqb) tashkil etildi. bu kitob chet elda 60-70 yillarda chop etildi. 1-2- tomida sutemizuvchilar, qushlar haqida, 3-4-tomida esa suvda va quruqlikda yashovchi hayvonlar, sudralib yuruvchilar va baliqlar haqida so’z yuritiladi. «qizil kitob» tabiatni sevuvchilar, mutaxassislarni diqqatini o’ziga tortib, hamma mintaqada mashhur bo’ldi. bu kitob xuddi kalendardek bezalgan bo’lib, uning har bir varag’i har xil rangdadir. har qaysi rangni o’z ma'nosi bo’lib, masalan, qizil rangda yozilgan hayvon zotlari va o’simlik …

3 / 31

i mumkin. insoniyatni, ayniqsa, tropik va subtropik o’rmonlar muammosi tashvishga solmoqda. u yerlarda yiliga dunyo miqyosidagi qirqilishi kerak bo’lgan o’rmonlarning yarmidan ko’pi kesib tashlanmoqda. 160 mln gektar tropik o’rmonlar vayron bo’lgan, atigi yiliga 11 mln gektar maydon tiklanmoqda. floraning kamayib ketishi “«qizil kitob»” yaratilishiga sabab bo’ldi. sochi yo’qolish xavfidagi turlar soni (xalqaro «qizil kitob» ma’lumoti bo’yicha) № taksonlar turlar kenja turlar jami umumiy turlar soniga nisbatan % hisobida 1 sut emizuvchilar 227 93 320 6,2 2 qushlar 264 167 431 4,6 3 sudralib yuruvchilar 74 61 135 1,8 4 amfibiyalar 34 7 41 2,8 5 chuchuk suvdagi baliqlar 169 25 194 3,5 6 yuksak o’simliklar 25000 dan kam emas 10 dan kam emas uzoq sharq qoploni dunyoda umumiy qushlar va hayvonlarning 1/4 qismi tabiiy sabablar natijasida yo’qolgan bo’lsa, 3/4 qismi esa inson ta'sirida yo’qolgandir. oldin bu raqamlarni faqat biologiya mutaxassislari bilishsa, endi esa millionlab odamlarga ham ayon bo’ldi va insonlar …

4 / 31

1,5 million hayvon turlari mavjud bo'lib, ularning 93 foizi uchun quruqlik va 7 foizi uchun suv yashash muhiti hisoblanadi. turlarning hosil bo'lishi va ularning yo'qolib ketishi sababi evolyutsion taraqqiyot jarayoni bo'lib, yerda geologik sharoitlarning o'zgarishiga ham bog'liqdir. ammo odamning kelib chiqishi natijasida bu tabiiy jarayon buzila boshladi, hayvon va o'simliklarning antropogen (inson faoliyati) ta’sirlari natijasida yo'qolib borish jarayoni tezlasha boshladi. odam tomonidan yangi yerlarning, orollarning va kontinentlarning o'zlashtirilishi natijasida butun sayyora masshtabida fauna va floraning xilma-xilligi tobora kamayib borish jarayoni kuzatilmoqda. turlarning qirilishi qadim zamonlardayoq boshlangan edi. o'n minglab yillar ilgari ovchilar tomonidan mamontlar, qalin junli karkidonlar, gigant bug'ular, g'or arsloni va ayiqlari, o'rta asrlarda yevropa turi, steller sigiri qirilib ketdi. hozirgi biz yashab turgan davrda turlarning yo'qolib ketish jarayoni juda jadallik bilan davom etmoqda. 1600-yildan 1875-yilgacha sut emizuvchilarning 63-turi, qushlaming 74 turi yo'qolib ketdi. keyingi yillarda har yili 1 dan 10 gacha hayvon va l tadan o'simlik turlari yo'qolib …

5 / 31

turlari soni 27000 dan ortiq bo'lib, ulardan hayvon turlari 15000 dan ortiq, o'simliklar, zamburug'lar va suv o'tlari esa 11000 atrofida. o'zbekiston respublikasi hududida hozirgi kunda 4500 ga yaqin gulli o'simlik turlari mavjud. ular orasida jiddiy muhofazaga muhtoj ko'pgina kamyob va endemik turlar mavjud. bunday turlarning soni 400 atrofida bo'lib, ular o'zbekiston florasining 10-12 foizini tashkil qiladi. gartenziya. o'zbekiston florasining yo'qolib ketish xavfi ostida turgan 163 tur o'simlik «qizil kitob»ning 1984-yilgi nashriga kiritilgan, yangi «qizil kitob»da esa (1998) kiritilgan o'simlik turlarining soni 301 taga yetdi. o'zbekiston faunasida umurtqasiz hayvonlarning 677 turi (sut emizuvchilar-108, qushlar-432, sudralib yuruvchilar-58, amfibiyalar-2 va baliqlar-77) mavjud, umurtqasiz hayvonlar turlari esa 15 mingdan ortiq. o'zbekiston respublikasining birinchi «qizil kitob»i 2 jildda nashr qilingan. birinchi jild 1983-yilda nashr qilingan bo'lib, unga umurtqali hayvonlarning 63 turi kiritilgan. ikkinchi jild esa o’simliklar haqidagi ma’lumotlarga ega bo’lib, 1984-yilda nashr etilgan. yangi «qizil kitob» (2003) birinchi bor davlat tilida yozilgan bo'lib, ikkinchi tomida …

Want to read more?

Download all 31 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o’zbekiston respublikasining qizil kitobi"

o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi mirzo ulugbek nomidagi o'zbekiston milliy universitetining biologiya fakulteti (kechki ta'lim) biologiya yo'nalishi (turlari bo'yicha) 101-guruh 1-kurs talabasi obidjonova risolatning botanika fanidan tayyorlagan kurs ishi mavzu: o’zbekiston respublikasining qizil kitobi bajardi: obidjonova risolat qabul qildi: mahkamov. t. x _______________https//t.me/buyuk_biolog_______________ reja: 1. kirish. 2. asosiy qism. 2.1. «qizil kitob» va uning o’rni. 2.2. o’zbekiston respublikasining «qizil kitob»i. 2.3. o’zbekiston qo’riqxonalarining qisqacha tarixi. 2.4. o’zbekiston «qizil kitob»ining zarurligi. 2.5. kelajak oldidagi burchimiz. 3. xulosa. 4. foydalanilgan adabiyotlar. "«qizil kitob» ― bu hujjat bo’lib u insonning vijdonidir. har ...

This file contains 31 pages in DOCX format (1.4 MB). To download "o’zbekiston respublikasining qizil kitobi", click the Telegram button on the left.

Tags: o’zbekiston respublikasining qi… DOCX 31 pages Free download Telegram