mаdаniyat tipоlоgiyasi. ibtidоiy vа qadimgi dunyo mаdаniyati, ulаrning rivоjlаnish xususiyatlаri

DOC 92.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1403253429_43959.doc mаdаniyat tipоlоgiyasi. ibtidоiy vа qadimgi dunyo mаdаniyati, ulаrning rivоjlаnish xususiyatlаri rеjа: 1. mаdаniyat tipоlоgiyasi - jаhоn mаdаniy tаrixiy jаrаyonning shаkllаnishi hаmdа rivоjlаnishini o’rgаnuvchi tа`limоt ekаnligi. 2. ibtidоiy dаvr mаdаniyati, bu dаvrdа оdаmlаrning fikrlаshi vа оlаmni tushunishining o’zigа xоsligi. 3. qadimgi shаrq mаdаniyati: shumеr, bоbil, misr, xind vа xitоy mаdаniyati. 4. mаrkаziy оsiyo xаlqlаrining qadimgi dаvri mаdаniyati. madaniyat tushunchasi hayotning tabiiy taraqqiyot shakllaridan farqli bo`lgan insoniy faoliyatning o`ziga xos xususiyatlarining mujassamlasha borishi, hamda bu faoliyatning tarixiy taraqqiyotning muayyan bosqichlarida ma‘lum bir tarixiy davrlarda milliy hamda umuminsoniy xususiyatlarga xos sifatiy o`zgarishlar kashf etib kelganligini o`rganishda madaniyatlar tipologiyasi alohida ahamiyat kasb etadi. turli xalqlar, millatlar va elatlar madaniyati taraqqiyotining ma‘lum tiplarga bo`lib o`rganishni taqozo etuvchi bu yo`nalish o`zining mazmun va maqsadiga ko`ra madaniy jarayonni qiyosiy va tarixiy nuqtai nazardan ma‘lum bir tizimlarga ajratib o`rganadi. madaniyatning qiyosiy tipologiyasi umumjahon madaniy tarixiy jarayoniga xos umummushtaraklikning paydo bo`lishida ma‘lum bir omillarning ahamiyatli xususiyatlari yetakchilik qilganligini …

ixiy tipologiya esa, madаniyat rivojini tahlil etishda insoniyatning bosib o`tgan tarixiy taraqqiyot bosqichlariga ko`ra davrlashtiradi va ayni ana shu bosqichlarning darajasi bu jarayon da belgilovchilik ahamiyatga ega ekanligini o`qtirib o`tadi. masalan, antik davri madaniyatidan o`rta asrlar yoki yevropa uyg`onish davr madaniyati qaysi jihatlariga ko`ra farqlanishini ana shu tipologik tizim asosida yanada chuqurroq o`rgana borish mumkin. tarixiy tipologiya ba‘zan u yoki bu xalqlar madaniyati tarixini o`rganganda ma‘lum bir shaxslar yashagan davr nuqtai nazardan ham bosqichlarga ajratishi mumkin. masalan, nemis klassik faylasuflari davri madaniyati (bu o`rinda gegel, kant, feyerbax, fexti kabilar nazarda tutiladi) yoki temur va temuriylar davri madaniyati tushunchasida ham huddi shuningdek temur va temuriylar sulolasi davri madaniyati nuqtai nazardan tahlil etiladi. bulardan tashqari madaniyat tipologiyasi, madaniyat tushunchasi nuqtai nazardan ijtimoiy jarayonni tahlil etishda alohida olingan kishi yoki ma‘lum bir guruh faoliyatining jamiyatdagi o`rni va ahamiyatini tahlil etishi mumkin. bu jarayonda masalan, «shaxs madaniyati», «ishchi yoshlar madaniyati», «talaba yoshlar madaniyati» kabi …

iradilar. dehqonchilikning rivojlanishi iqtisodiy va ijtimoiy taraqqiyotga turtki beruvchi yangidan yangi ehtiyojlarni, mehnat qurollarini takomillashtirishni, sun‘iy sug`orish sistemalarini (shahobchalarini) barpo etishning, birgalikda mehnat qilish va yashash shart-sharoitlarini yaxshilash ehtiyojlarini vujudga keltiradi. mesopatamiya bilan chegaradosh mamlakatlar-urartu, eron, kichik osiyo va suriya bilan savdo sotiq ishlarini olib boradilar. kemasozlik ancha taraqqiy etadi. dajla va frot daryolari savdo-sotiqning asosiy yo`liga aylanadi. ikkinchi tomondan juda ko`plab buyumlarni: bochka, quvur, quti, pech, o’choq, chiroq kabi buyumlarni ham loydan yasay boshlaydilar. bu esa kulolchilikning rivojlanishi va kulolchilik charxining paydo bo`lishiga olib keladi. mesopatamiyaning qadimgi aholisi etnik jihatdan bir xil bo`lmagan. tarixiy manbaalarda ko`rsatilishicha, frot va dajla daryolari oralig`iga sharqdan shumeriylar, g`arb va shimoli g`arbdan, ya‘ni arabiston va shimoliy afrikadan somiy (semit) qabilari kirib kelib o`rnashadilar, ular akkad shahrini barpo etadilar va o`zlarini akkadlar deb atay boshlaydilar. lingvistikaga ko`ra shumeriylarning tillari miloddan avvalgi ii ming yillardayoq muomaladan chiqib ketadi, ya‘ni boshqa kuchliroq etnoslarning tillari ta‘sirida o`lik tilga …

vvalgi iv ming yillikdayoq paydo bo`lgan. shumer yozuvi dastlab suratli (piktografik) yozuv shaklida bo`lgan. so`zlar suratlar orqali ifodalangan. ayrim paytda bir xil surat bir necha ma‘nolarni anglatgan. bir suratning ko`p ma‘noligi katta qiyinchiliklar tug`dirgan. yozilgan so`zlarni o`qish nihoyatda murakkablasha borgan. bu esa yozuvni soddalashtirishni talab qilgan. vaqtlar o`tishi bilan yozuvning asosi hisoblangan tasvirlar yo`qola borib, so`zning tovush hususiyatlarini yozma belgilar orqali ifoda qilish vujudga keladi. natijada biror so`zni ifodalovchi suratlarning harakterli qismigina chizila borgan. taxminan ming yillar o`tgandan so`ng suratlarning ayrim harakterli tomonlari tikkasiga, qiyalama pona shakliga kela boshlagan, yumoloq chiziqlar tez yozishda beixtiyor to`g`rilana boshlagan. masalan, «quyosh» so`zini anglatuvchi doira rombga uxshab yozila borgan va pona shaklini olgan. yozuv belgilari hali qotib ulgurmagan loy lavhalarga uchli, ponasimon mixlar yordamida o`yib yozilgan. (shu boisdan mixxat ham deb yuritiladi). so`ngra maxsus humdonlarda pishirilgan. sopol lavhalar ibodatxonalar va saroylarning devorlari hamda ustunlariga maxkamlangan. xix asr oxirida amerikalik arxeologlar qadimgi shumeriylar shahri nipurda …

natijada 20 mingtacha mixxat yozilgan taxtachalar, ko`plab qimmatbaho zargarlik va uy – ro`zq’or buyumlari hamda oltin idishlar topiladi. ingliz olimining ur shahri xarobalarini o`rganishi san‘at taraqqiyotining beshigi qadimgi yunoniston, deb xulosa chiqargan ko`pgina olimlarning fikrini chippakka chiqaradi. ur xarobalaridan topilgan bo`rtma suratlar, haykalchalar me‘moriy yodgorliklar qoldiqlari haqiqiy san‘atning yuksalishi dastlab qadimgi shumerda vujudga kelganligini isbotlab berdi. sopol lavhalarga tushurilgan yozuvlar orqali bizga ko`pgina turli xil dostonlar, qonunlar majmualari, shu jumladan, xammurapining 247 banddan iborat qonunlar (kodeks) to`plami yetib kelgan. bobil podshosi xammurapi (mil. avv. 1792-1750 yillarda podsholik qilgan) qonunlari majmuasi ijtimoiy hayotning ko`pgina sohalarini, ayniqsa, qishloq xo`jaligi sohasini qamrab olgan. xammurapi qonunlarida dehqonchilik, yer va chorva mollarini ijaraga olish, yerning qarovsiz qolishi oldini olish xunarmandchilik, savdo-sotiq va sudxurlik, pul munosabatlari, xo`jayin, xizmatkor, qul, qarzdorlik va uning oqibatlari o`z ifodasini topgan. so`nggi neolit davriga kelib qadimgi mesopatamiya hududida o`lganlar ro`higa sig`inish, totemizm va fetishizm asosiy diniy e‘tiqodga aylangan. har bir urug` …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "mаdаniyat tipоlоgiyasi. ibtidоiy vа qadimgi dunyo mаdаniyati, ulаrning rivоjlаnish xususiyatlаri"

1403253429_43959.doc mаdаniyat tipоlоgiyasi. ibtidоiy vа qadimgi dunyo mаdаniyati, ulаrning rivоjlаnish xususiyatlаri rеjа: 1. mаdаniyat tipоlоgiyasi - jаhоn mаdаniy tаrixiy jаrаyonning shаkllаnishi hаmdа rivоjlаnishini o’rgаnuvchi tа`limоt ekаnligi. 2. ibtidоiy dаvr mаdаniyati, bu dаvrdа оdаmlаrning fikrlаshi vа оlаmni tushunishining o’zigа xоsligi. 3. qadimgi shаrq mаdаniyati: shumеr, bоbil, misr, xind vа xitоy mаdаniyati. 4. mаrkаziy оsiyo xаlqlаrining qadimgi dаvri mаdаniyati. madaniyat tushunchasi hayotning tabiiy taraqqiyot shakllaridan farqli bo`lgan insoniy faoliyatning o`ziga xos xususiyatlarining mujassamlasha borishi, hamda bu faoliyatning tarixiy taraqqiyotning muayyan bosqichlarida ma‘lum bir tarixiy davrlarda milliy hamda umuminsoniy xususiyatlarga xos sifatiy o`zgarishlar ka...

DOC format, 92.0 KB. To download "mаdаniyat tipоlоgiyasi. ibtidоiy vа qadimgi dunyo mаdаniyati, ulаrning rivоjlаnish xususiyatlаri", click the Telegram button on the left.

Tags: mаdаniyat tipоlоgiyasi. ibtidоi… DOC Free download Telegram