lipidlar.yog’larning biosintezi va ahamiyati

PPTX 25 pages 94.1 KB Free download

25 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 94.1 KB

File type PPTX

Pages 25

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 25

prezentatsiya powerpoint lipidlar.yog’larning biosintezi va ahamiyati. reja: 1.oddiy va murakkab lipidlar. 2. lipidlarni gidrolizlash, atsillash, pereatsillash, pereeterifikatsiyalash . 3. mahsulotlarni saqlashda lipidlarni o'zgarishi . lipidlar (yunoncha:lipos — yogʻ) — barcha tirik hujayralar tarkibida boʻladigan yogʻsimon moddalar. tirik organizm hayot faoliyatida lipidlar muhim ahamiyatga ega. lipidlar biologik membrananing asosiy komponentlaridan biri boʻlib, hujayralarning oʻtkazuvchanligiga, koʻpgina fermentlarning faolligiga taʼsir koʻrsatadi, nerv impulsini uzatishda, muskullar qisqarishida, hujjatlararo kontaktlarni yuzaga keltirishda va immunokimyoviy jarayonlarda qat-nashadi. lipidlarning yana bir funksiyasi energiya rezervi, hayvon va oʻsimliklarda suv qochiruvchi himoya va termoizolyasiya qoplamasi hosil qilish, shuningdek, turli organlarni mexanik taʼsirlardan saqlashdan iborat. lipidlar deb, o'simlik, hayvon va mikroorganizmlarda mavjud bo'lgan, fizikkimyoviy xossalari yaqinroq bo'lgan organik birikmalarning murakkab aralashmasiga aytiladi. quyidagilar ularning umumiy belgilari hisoblanadi: suvda erimasligi (gidrofobligi) va organik erituvchilarda (benzin, dietil efiri, xloroform va boshqalar) yaxshi erishi, ularning molekulalarida uzun zanjirli uglevodorodli radikallar (r) va murakkab efirli guruhlarining bo'lishi. lipidlar tabiatda keng tarqalgan. ular har bir …

2 / 25

i molekular alifatik yoki alisiklik qator yog'kislotalari va ularga mos spirtlar, hamda uglevodorodlar borligi; - bunday moddalarning organizm to'qim alariga katta fiziologik tasir ko'rsata olishi; bunday guruhga tegishli moddalarga lipidlar deb aytiladi. lipidlarning turli xil klassifikatsiyasi mavjud bo'lib, eng keng tarqalgan klassifikatsiyasiga asosan lipidlar kimyoviy tarkibiga qarab guruhlar va guruhchalarga bo'linadi. oddiy lipidlar. bu guruhga kiradigan birikmalar tarkibida azot va fosfor bo’lmaydi. oddiy lipidlar jumlasiga quyidagilar kiradi: - glitseridlar (yoki atsilglitserinlar) - asosan yuqori molekular yog' kislotalarining glitserinli efirlari. glitseridlar (atsilglitserinlar) yog'larning asosini tashkil etadi; - serinlar-yuqori molekular yog' kislotalari va alifalik qatorning bir atomli yuqori molekular spirtlari efiri. serinlar mumlarning asosini tashkil etadi. murakab lipidlar. bu guruhga fosfolipidlar, glyukozidolipidlar, lipoproteidlar kabi birikmalar kiradi. siklik lipidlar. bu guruhga quyidagilar kiradi: - alisiklik yuqori molekular kislotalarning glitserinli efirlari - alisiklik spirtlar yoki sterinlar (sterollar) va ularning yuqori molekular alifatik yog' kislotalari bilan hosil qilgan efirlari. tirik organizmlarda lipidlar erkin va bog'langan …

3 / 25

holda bo’lganligi sababli, ularning tomchilar sifatida yig'ilgan formalarini (zarralarini) hatto optik mikroskoplarda ham sezish juda qiyin. shunday yaxshi dispersiyalanganligi sababli, glitseridlar boshqa ko'pgina moddalarning juda katta umumiy yuzasi bilan ta'sirlasha oladilar, shu jumladan glitseridlar boshqa lipidlar bilan ham ta'sirlashuvi natijasida bu lipidlar glitseridlarda erigan holda bo'ladi. o'sim liklarning asosan urug'larida, ba'zi bir o'sim liklarning esa mevasi yoki tana po'stlog'ida yog'lar to'planadi. tarkibida yog' miqdori ko'p bo'lgan o'simlik urug'lariga yog'li (yoki moyli) urug'lar deb aytiladi. bunday urug'lar yog'-moy sanoati uchun asosiy xomashyo hisoblanadi. bularga misol qilib quyidagilarni keltirish mumkin: urug'lar tarkibidagi yog' miqdori (meva po'stlo g'isiz) paxta chigiti 17-29 %, kanakop 58-70%, (indov) 36-40 % ,kunjut-35-58 % o'simlik xom ashyosidan olinadigan yog 'la rg a o'simlik moylari (ba'zi hollarda o'sim lik yog'lari) deb ataladi. ular asosan yuqori molekular yog' kislotalarining glitserid laridan iborat bo'lib, neftni haydash natijasida olinadigan va uglevodorodlardan tashkil topgan mineral moylardan aynan shu bilan farq qiladi. murakkab lipidlar …

4 / 25

gi - kefalin tarkibidagi xolin o'rniga aminoetil spirtining ch2oh - ch2 - nh2 mavjudligi sababli kolamin deb aytiladi. letsitin va kefalin kislota yoki tegishli ferment ta'sirida o'zining qismlariga parchalanadi. letsitin va kefolinlarning turli tumanligi asosan ular tarkibidagi yog' kislota qoldiqlarining tabiatiga va glitserin qoldiqlari bilan bog'liqlik joyiga bog'liq bo'ladi. ko'pchilik o'simliklar tarkibidagi fosfatidlar tarkibida quyidagi kandlar - glyukoza, galaktoza yoki pentoza mavjud bo'ladi. qandlar fosfatidlar bilan etarli darajada kuchli bog'langan bo'lib xattoki suv bilan ko'p marotaba ekstraktsiyalab ham ajratib bulmaydi, u faqatgina 5% li kislota bilan qaynatilgandagina ajralishi mumkin. fosfatidlar, aynan letsitin oziq-ovqat sanoatida keng qo'llaniladi - ya'ni shokolab tayyorlashda, margarin va yog'larni buzilishdan saqlaydigan modda sifatida keng qo'llaniladi. fosfatidlarning ko'p miqdorda tuxum sarig'i va soya dukaklilarda uchratish mumkin. fosfatidlar, aynan letsitin oziq-ovqat sanoatida keng qo'llaniladi - ya'ni shokolad tayyorlashda, margarin va yog'larni buzilishdan saqlaydigan modda sifatida keng qo'llaniladi. fosfatidlarning ko'p miqdorda tuxum sarig'i va soya dukaklilarda uchratish mumkin. 12-mavzu: …

5 / 25

uzilishi jixatidan sfingolipidlarga o'xshaydi, chunki uning tarkibida aminospirt-sfingozin, yog' kislotalardan lignosserinat va nervonat kislotalar qoldig'i uchraydi. lekin ular tarkibida azot va fosfat asoslari bo'lmasligi bilan sfingolipidlardan farq qiladi. glikolipidlarning uglevod komponentlari sifatida, ko'pincha, galaktoza va uning hosilalari uchraydi. shuning uchun bular ham molekulasining tuzilishi jihatidan fosfolipidlarga o'xshaydi. fosfolipidlar(murakkab lipidlar) glitseridlarga o'xshash bo'lib, ulardan farqi, tarkibida qo'shimcha fosfat kislota qoldig'iga birikkan holda azotli asos yoki aminokislota bo'ladi. ular tuzilishi jihatidan murakkab efirlar bo'lib, barcha organizm xujayralarida keng tarqalgan. inozitolfosfolipidlar-fosfatidlarga nisbatan murakkab tuzilgan. shuning uchun uni biomateriallardan ajratib olish ancha murakkab kechadi. ular gidroliz qilinganda inozit, yog' kislotalar, fosfat kislota qolidiqlaridan tashqari glitserin, galaktoza va boshqalar ajratib olingan. sfingolipidlar-ham o'simliklar hayvonlar membranasi tarkibida, ayniqsa nerv to'qimalarida ko'p bo'ladi. yog' to'qimalarida esa kam bo'ladi. bular gidrolizga uchraganda bir molekula yog' kislota va yuqori molekulyar to'yinmagan aminospirt-sfingozin yoki uning to'yingan analogi digidrosfingozin, fosfat kislota va azot asosi hosil bo'ladi. lekin ular tarkibida glitserin bo'lmaydi. …

Want to read more?

Download all 25 pages for free via Telegram.

Download full file

About "lipidlar.yog’larning biosintezi va ahamiyati"

prezentatsiya powerpoint lipidlar.yog’larning biosintezi va ahamiyati. reja: 1.oddiy va murakkab lipidlar. 2. lipidlarni gidrolizlash, atsillash, pereatsillash, pereeterifikatsiyalash . 3. mahsulotlarni saqlashda lipidlarni o'zgarishi . lipidlar (yunoncha:lipos — yogʻ) — barcha tirik hujayralar tarkibida boʻladigan yogʻsimon moddalar. tirik organizm hayot faoliyatida lipidlar muhim ahamiyatga ega. lipidlar biologik membrananing asosiy komponentlaridan biri boʻlib, hujayralarning oʻtkazuvchanligiga, koʻpgina fermentlarning faolligiga taʼsir koʻrsatadi, nerv impulsini uzatishda, muskullar qisqarishida, hujjatlararo kontaktlarni yuzaga keltirishda va immunokimyoviy jarayonlarda qat-nashadi. lipidlarning yana bir funksiyasi energiya rezervi, hayvon va oʻsimliklarda suv qochiruvchi himoya va te...

This file contains 25 pages in PPTX format (94.1 KB). To download "lipidlar.yog’larning biosintezi va ahamiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: lipidlar.yog’larning biosintezi… PPTX 25 pages Free download Telegram