qarshilikning temperaturaga bog’liqligi. o’ta o’tkazuvchanlik xaqida tushuncha.

DOCX 14 стр. 45,2 КБ Бесплатная загрузка

14 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 45,2 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 14

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 14

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi urganch ranch texnologiya universiteti “23/03 – mts” guruh talabasi atabayev abdullaning “elektrotexnika va elektronika asoslari” fanidan mustaqil ishi mavzu: qarshilikning temperaturaga bog’liqligi. o’ta o’tkazuvchanlik xaqida tushuncha. bajardi: atabayev a. qabul qildi: __________ urganch – 2025 qarshilikning temperaturaga bog’liqligi. o’ta o’tkazuvchanlik xaqida tushuncha. reja: 1. qarshilikning temperaturaga bog’liqligi 2. o’ta o’tkazuvchanlik xaqida tushuncha. o‘zgaruvchan elektr toki elektr energiyasi boshqa turdagi energiyalarga qaraganda hech shubhasiz katta afzalliklarga ega. uni simlar orqali deyarli energiya isrof qilmasdan uzoq masofalarga uzatish mumkin, iste’molchilar o‘rtasida taqsimlash qulay. eng muhimi, bu engergiyani oddiygina qurilmalar yordamida energiyaning boshqa turlariga: mexanik energiyaga, ichki energiyaga (jismlarning isishi), yorug‘lik energiyasiga va shu kabi energiyalarga aylantirish mumkin. o‘zgaruvchan tokning o‘zgarmas tokka nisbatan shunday afzalligi borki, uning kuchi va kuchlanishini deyarli energiya yo‘qotmasdan juda keng chegaralarda o‘zgartirish (transformatsiyalash) mumkin. ko‘pgina elektrotexnik va radiotexnik qurilmalar uchun o‘zgaruvchan tokni ana shunday o‘zgartirish kerak bo‘ladi. lekin elektr energiyasini …

2 / 14

a pasaytiruvchi podstansiyalar, elektr uzatish va taqsimlash liniyalari, elektr tarmoqlari va boshqa yordamchi qurilmalar kiradi. elektr energiyasini asosan, elektr stansiyalarida o‘rnatilgan uch fazali generatorlar ishlab chiqaradi. texnikada va amaliyotda o‘zgaruvchan tok ko‘p ishlatiladi, chunki o‘zgaruvchan tokni ishlab chiqarish va ishlatish qulay. kengroq ma’noda aytganda, yo‘nalishi va miqdori jihatidan o‘zgaradigan har qanday tok o‘zgaruvchan tok deb ataladi. ammo elektrotexnikada, ko‘pincha, davriy o‘zaruvchi toklar o‘zgaruvchan tok deb ataladi. o‘zgaruvchan tok, ya’ni davriy deb ataladi, chunki vaqt o‘tishi bilan tokning o‘zgarishi takrorlanadi. tokning o‘tish vaqti o‘zgaruvchan tokni davri deyiladi. ular ichida eng oddiysi va qulayi sinusoidal toklardir. o‘zgaruvchan tok, ya’ni sinusoidal deb ataladi, chunki tokning o‘zgarishi vaqtga nisbatan sinus qonuniga muvofiq ro‘y beradi. ii o‘zgaruvchan tokning bitta to‘la o‘zgarishi sikl deb aytiladi. bitta siklning davom etish vaqti davr deyiladi. bir sekund ichida bo‘lgan sikllar soniga o‘zgaruvchan tok chastotasi deyiladi. barcha elektrostansiyalarda hosil bo‘lgan o‘zgaruvchan tokning chastotasi f=50 gs ga teng. masalan, agar f=50 …

3 / 14

(4) u = um sin(ωt+α0) (5) (3), (4), (5) formulalardan ko‘rinadiki, eyukning faza o‘zgarishi bilan tok kuchi, kuchlanishning faza o‘zgarishi bir xildir. o‘zgaruvchan tokni o‘lchashi uchun uning o‘rtacha issiqlik ta’sirini o‘zgarmas tokning issiqlik ta’siri bilan taqqoslashiga asoslangan. o‘zgarmas tok t=t vaqt ichida r qarshilikka ega bo‘lib q1 issiqlik ajratadi. q1 = j2 rt (6) o‘zgaruvchan tok ham shu vaqt ichida r qarshilikdagi q2 issiqlik ajratadi: t = t vaqt ichida o‘zgarmas va o‘zgaruvchan toklar bir xil issiqlik miqdorini ajratadilar va shuning uchun: q1 = q2 (8) cos2ωtdt = 0, chunki cos 2ωt funksiyasining t bir davr ichidagi qiymati nolga teng. shuning uchun tok kuchi effektiv yoki ta’siriy qiymati quyidagiga teng bo‘ladi: shunday qilib, sinusoidal o‘zgaruvchan tok uchun tok kuchining effektiv qiymati amplituda qiymatidan 2 marta kichik bo‘ladi. xuddi shuningdek, eyuk va kuchlanishning effektiv qiymatlari ham amplituda qiymatlaridan 2 marta kichik bo‘ladi. o‘tkazgichda birday vaqt ichida o‘zgaruvchan tok ajratgan issiqlikka teng …

4 / 14

ok zanjiriga ketma-ket ulangan induktivlik va sig‘im qarshiliklar bir xil, ya’ni xl=xc bo‘lsa, u paytda to‘la reaktiv qarshilik, ya’ni x=xl-xc nolga teng bo‘ladi, shuning uchun tok kuchi va kuchlanishning vektorlari orasida faza siljishi ro‘y bermaydi . ushbu ro‘y beradigan hodisa kuchlanish rezonansi deyiladi, chunki g‘altakdagi kuchlanishning qiymati ul va kondensatordagi kuchlanishning qiymati uc tarmog‘idagi kuchlanishning qiymatidan ancha katta qiymatlarga ega bo‘ladilar. agar zanjirda kuchlanish rezonansi hodisasi ro‘y bersa, u paytda zanjirda energiya faqat aktiv qarshilikning issiqlik ta’siriga sarflanadi, lekin g‘altak va kondensator oralig‘ida energiya almashishi ro‘y beradi. buning natijasida, agar kondensatorning elektr energiyasi kamaysa, g‘altakning magnit energiyasi oshadi, va teskari. rezonans sharti uml=umc dan zanjirga ulangan o‘zgaruvchan tok manbaining rezonans siklik chastotasi ωrez teng bo‘ladi: o‘zgaruvchan tok zanjirida ajralgan quvvat tok kuchi va kuchlanishlarning ta’sir (effektiv) qiymatlariga hamda tok bilan kuchlanish orasidagi fazaning siljishiga bog‘liq bo‘ladi. bunda φ- faza siljishi bo‘lib, cos φ – quvvat koeffitsiyenti deyiladi. o‘zgaruvchan tok zanjirida …

5 / 14

an. natijada energiya sarf bo‘lmaydi. o‘zgaruvchan tokni uzatish liniyalarida quvvat koeffitsiyenti muhim ahamiyatga ega, chunki u zanjirda energiyani yo‘qotishini harakterlaydi. elektr uzatish liniyalarini loyihalashda quvvat koeffitsiyentini yuksaltirishga harakat qilish kerak. bizning zamonamizda elektr energiyasi ishlab chiqarish va undan foydalanish darajasi jamiyatda ishlab chiqarish kuchlari taraqqiyotining asosiy ko‘rsatkichi bo‘lib qoldi. bunda energiyaning eng universal va foydalanish uchun eng qulay turi bo‘lgan elektr energiyasi yetakchi o‘rin tutadi. texnikaning barcha asosiy sohalarida chuqur sifat o‘zgarishlari sodir bo‘lmoqda. masalan, energetikadagi o‘zgarishi organik yoqilg‘i bilan ishlaydigan issiqlik elektr stansiyalardan atom elektr stansiyalariga o‘tish bilan bog‘langan. materialshunoslik sohasida bunday o‘zgarishlar odatdagidan tashqari, biroq amaliyot uchun juda muhim xossalarga ega bo‘lgan sun’iy materiallar industriyasini yaratish bilan bog‘liqdir. transport, qurilish, aloqa hozirgi zamon texnikasining prinsipial jihatdan yangi, yanada unumliroq va takomillashgan sohalari bo‘lib bormoqda. sanoat va qishloq xo‘jaligi tobora kompleks avtomatlashtirilgan ishlab chiqarishga aylanib bormoqda. kompleks avtomatlashtirish turli-tuman elektron boshqarish va nazorat-o‘lchov qurilmalariga tayanadi, bularsiz avtomatlashtirishni tasavvur qilish …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 14 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "qarshilikning temperaturaga bog’liqligi. o’ta o’tkazuvchanlik xaqida tushuncha."

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi urganch ranch texnologiya universiteti “23/03 – mts” guruh talabasi atabayev abdullaning “elektrotexnika va elektronika asoslari” fanidan mustaqil ishi mavzu: qarshilikning temperaturaga bog’liqligi. o’ta o’tkazuvchanlik xaqida tushuncha. bajardi: atabayev a. qabul qildi: __________ urganch – 2025 qarshilikning temperaturaga bog’liqligi. o’ta o’tkazuvchanlik xaqida tushuncha. reja: 1. qarshilikning temperaturaga bog’liqligi 2. o’ta o’tkazuvchanlik xaqida tushuncha. o‘zgaruvchan elektr toki elektr energiyasi boshqa turdagi energiyalarga qaraganda hech shubhasiz katta afzalliklarga ega. uni simlar orqali deyarli energiya isrof qilmasdan uzoq masofalarga uzatish mumkin, iste’molchilar o‘rtasida taqsimlash qulay. eng muhimi,...

Этот файл содержит 14 стр. в формате DOCX (45,2 КБ). Чтобы скачать "qarshilikning temperaturaga bog’liqligi. o’ta o’tkazuvchanlik xaqida tushuncha.", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: qarshilikning temperaturaga bog… DOCX 14 стр. Бесплатная загрузка Telegram